Dün sabah meydana gelen 5.1’lik deprem, İzmir ve ilçeleri başta olmak üzere tüm Ege Bölgesi ileÇanakkale’de panik yarattı. Uzmanlar, can ve mal kaybının yaşanmadığı depremin Karaburun Fayı’nın uzantısı olan faylarda meydana geldiğini söyledi. TMMOB Jeofizik Mühendisleri Odası Başdanışmanı ve Sözcüsü İTÜ Öğretim üyesi Prof. Dr. Ahmet Ercan’ın “7.2’lik deprem bekliyoruz” açıklaması ise tam anlamıyla korkuttu. VanDepremi’nin ardından Ege Denizi ve açıkları için yaptığı açıklamada Karaburun-Midilli ve Foça üçgeninin altını çizdiğini ifade eden Ercan, Ege’yi sallayan depremle ilgili şunları söyledi:

Bu deprem uyarıcı

“2003’te Van Erciş’ten sonra, Midilli, Karaburun, Foça üçgeninde 7.2 büyüklüğünde deprem olacağını söyledim. Ege’deki 5.1’lik deprem üzülerek belirtiyorum ki benim beklediğim 7.2 ’nin göstergeci bir sarsıntı. Ancak öncü denemez. Uyarıcı bir depremden söz ediyorum. Ege bize, ‘Ben burada geriliyorum. Bakın 7.2 ’lik deprem yapacağım. Size öncesinde 5.1 yolladım’ diyor.”

Tsunami riski var

“Midilli-Karaburun-Foça üçgeninde aşırı gerilme var. Hangi kırık bu depreme yol açtı derseniz, Zeytinbağı kırığının Midilli’deki uzantısı olduğu anlaşılıyor. Şayet göçük bileşenli 7 ve üzeri bir Ege depremi oluşursa İzmir’i 2 metrelik tsunami dalgaları vurabilir.”

Fethiye taşınmalı

“Güney Ege yayı, Mora’dan başlıyor, Rodos ve Girit üzerinden Fethiye’den karaya giriyor. Bu bölge dalma batma kuşağıdır ve fayın Burdur’a kadar uzantısı bulunmaktadır. Afrika kıtasının 10 milyon yıldır kuzeydeki Ege kıtasını itmesinden kaynaklanan bir durum var. Her yıl 3 santimlik bir itme söz konusu. Fethiye deniz kenarından, tepelere taşınmalıdır.”

DİĞER UZMANLAR NE DEDİ?

7’den büyük deprem ihtimali çok düşük

- 9 Eylül Üniversitesi Jeofizik Bölümü Öğretim Üyesi Prof. Dr. Mustafa Ergün: “Ege’de 5.1 büyüklüğünde deprem olması çok doğal. Bu öncü bir deprem değil. Bu büyüklükte depremler Ege Bölgesi ve Ege Denizi’nde sıklıkla oluyor. Çünkü geneli itibarıyla Ege deprem bölgesi. Bu sarsıntı Ege Denizi’nde biriken stresin boşalması”

Temkinli olmak gerek

- Jeofizik Mühendisleri Odası İstanbul Şube Başkanı Oğuz Gündoğdu: “2005 yılında İzmir’de 6 büyüklüğüne varan dört deprem yaşadık. Ege’de oluşan 5.1 büyüklüğündeki bir deprem çok şaşılacak bir durum değil. Girit zonu dediğimiz tabakaların 4 santimetre kareye kadar kayması söz konusu. Bu nedenle Ege deprem bölgesidir ve her zaman temkinli ve dikkatli olmak gerekir.” (Vatan)

Filed under: Modern Mimari ]]> http://megainsaatvemimarlik.wordpress.com/2011/11/19/doga-ve-sanatin-mukemmel-kombinasyonu/feed/ 0 talhayasin http://megainsaatvemimarlik.wordpress.com/2011/11/13/12-tarikat-piri-ve-tasavvuf-yolu/ http://megainsaatvemimarlik.wordpress.com/2011/11/13/12-tarikat-piri-ve-tasavvuf-yolu/#comments Sat, 12 Nov 2011 23:42:32 +0000 talhayasin http://megainsaatvemimarlik.wordpress.com/?p=1486 Continue reading →]]>

Bu Kitabı Okurken Şu Soruların Cevaplarını bulacaksınız.

1- İnsanlığın ömrü, Hadis Kaynaklarında anlatıldığı üzere 7000 sene ise, yüz binlerce yıllık insan fosilleri ne anlama gelmektedir?

2-Tasavvuf ne demektir ve temelleri neye dayanmaktadır?

3-Tasavvuf ne zaman başlamıştır ve  İlk Mürşid ve derviş  kimdir?

4-Hz Adem Safiyullah’ın Dünyaya indirildiğinde ilk nereye ayak basmıştır?

5-Hz Adem Safiyullah’ın Kabri Şerifleri nerededir?

6-Nefsin ve ruhun makamları nelerdir?

7-Nefis nasıl terbiye edilir ve Ruh nasıl maksata ulaşır?

8-Hz Mehdi Aleyhisselam hangi zikri ve duaları yapmıştır?

9-Rabıta nedir? Erkek ve Bayanlar nasıl rabıta yapmalıdır?

10-İnsan’ın Hakka ulaşması için izlemesi gereken yollar ve yapması gereken zikir ve Dualar nelerdir?

11-12 Tarikat Piri hangi yol ve usulleri takip etmiş ve nasıl Hakka ulaşmışlardır?

12-Kutbuzzaman Muhammed Sıddık Haşimi Hazretleri kimdir? Silsile-i Şerifleri hangi büyük islam alimine bağlanmaktadır?

13-Kutbuzzaman Muhammed Sıddık Haşimi ile Mevlana Halidi Bağdadi Hazretleri arasında bulunan silsile büyükleri kimlerdir?

Van 7,2′lik depremden 17 gün sonra 5,6′yla sallandı. İki depremin ortak özelliği daha önce görülmemiş faylarda olması.

ISI YALITIMI ÇATLAKLARI GİZLEDİ

Kızılay görevlilerinin yanı sıra medya mensuplarının da kaldığı otel  1978 yılında hazırlanan deprem yönetmeliğine uygun değil.

7. 2 büyüklüğündeki deprem sonrası ayakta duran otelin dış cephesi ısı izolasyonu yapıldığı için binadaki hasarlar gizli kaldı. İnce çatlaklar uzmanlar tarafından fark edilmeyince ise Bayram Otel’in enkazında onlarca kişi kaldı.

Erciş merkezli 7.2 büyüklüğündeki deprem sonrası Sevgi Apartmanı bu depremin simge binası olurken Bayram Otel de 5.6 büyüklüğündeki depremin sembol binası olacağa benziyor..

Van merkezde, 2′si otel, toplam 18 binanın yıkıldığı 5.6′lık depremsonrası 100′e yakın kişinin enkaz altında kaldığı, bunlardan 20 kişinin ise sağ olarak enkaz altından çıkarıldığı bildirildi.

Arama kurtarma çalışmaları ise halen devam ediyor.

ENKAZ ALTINDA ÇIĞLIKLAR

Enkaz altından “Kurtarın bizi” sesleri yükseliyor. Mareşal Fevzi Çakmak Caddesi’nde bulunan Bayram Oteli’nin yıkılmasından sonra bölgeye çok sayıda arama kurtarma ekibi ve ambulans sevk edildi. Enkaz altında kalanların yardım çığlıkları duyuluyor.

Ekipler, iş makinelerinin yardımıyla enkazda arama-kurtarma çalışmalarını aralıksız sürüyor. Depremde, bazı araçlar yıkılan binanın enkazı altında kaldı.

VAN’DA yıkılan ve ağır hasarlı binaların, Başbakanlık Afet ve Acil Durum Yönetimi Başkanlığı’ndaki (AFAD) uydu izleme sistemleri ile 12 saatte tespit edildi. Kurtarma ekiplerini, uydu verilerinden faydalanarak yıkık binalara yönlendirilen AFAD bünyesindeki Deprem Dairesi Başkanlığı kapılarını VATAN’a açtı. Deprem Dairesi Başkanlığı Deprem Risk Yönetimi Çalışma Grubu Başkanı Demir Akın, Van depreminin Türkiye’nin şu ana kadar yaşadığı depremlere benzemediğini belirterek, “Bu deprem bizi şaşırttı. Burada yeryüzünde iz bırakmayan kör bir fay var. Öyle bir cinayet düşünün ki yani cinayet mahalinde çok az bir iz bulabiliyorsunuz. Arkadaşlar bölgede santim santim dolaştılar ama bu fayın kırılmasıyla ilgili izleri doğrudan doğruya bulamadılar. O yüzden bir gariplik var” dedi.

Peru’da 6.9’da can kaybı yok

GÜNEY Amerika ülkesi Peru’da 6.9 büyüklüğünde deprem meydana geldi. Amerikan Jeolojik Araştırma Merkezi, depremin ülkenin güneyindeki kıyı kenti İka’nın 50 kilometre güneyinde meydana geldiğini açıkladı. Depremin başkent Lima’da etkili olduğu, ilk belirlemelere göre can ve mal kaybının yaşanmadığı bildirildi.

Osmanlı İmparatorluğu tarihinde ilk kez 2. Beyazıd’ın hükümdarlığı döneminde 1509′dadepremle sarsılan İstanbul, 1556, 1766 ve 1894depremlerinde de büyük hasar gördü.

YERİN ALTINA BİRİKEN GAZI YERİN ÜSTÜNE VERMEK İÇİN…

Araştırmacı-yazar Talha Uğurluel, 2. Beyazıd’ın,depreme karşı önlem olarak, yerin altında biriken gazı yerin üstüne vermek amacıyla, şehrin muhtelif yerlerine 2 bindeprem kuyusu açtırdığını belirterek, ”Osmanlı’da ahşap ev, fay hattı üzerinde bulunan İstanbul için bilerek tercih edilmiş. Osmanlı’nın ahşap eve yönelmesi gelenek ve görenekten değil, depremdendir” dedi.

Osmanlı Padişahı Fatih Sultan Mehmet’in 1453′teİstanbul’un fethinden sonra meydana gelen iki büyük deprem, 2. Bayazıd’ın hükümdarlığı dönemine denk geldi. Kentte 10 Eylül 1509 günü, gece saat 04.00′te meydana gelen deprem,İstanbul için çok yıkıcı oldu. ”Kıyamet-i Sugra” yani ”Küçük Kıyamet” olarak adlandırılan depremden sonra padişah Edirne’ye gitti.

Osmanlı hakimiyeti altındaki İstanbul’da 1509′dan sonra ikinci büyük deprem, 22 Mayıs 1766′da yaşandı. Kurban Bayramı’nın üçüncü gününe denk gelen depremsırasında korkunç gürültüler işitildi ve bu gürültüleri yaklaşık 2 dakika süren bir sarsıntı takip etti. Bundan sonra 4 dakika kadar süren düşük şiddetli depremoldu. Bu depremin artçısı olan sarsıntılar 8 ay devam etti. Depremde yaklaşık 4 bin kişi öldü, çok sayıda kişi de yaralandı.

İstanbul’u tarih boyunca etkileyen büyük depremlerden biri de 10 Temmuz 1894′te yaşandı. Deprem yaklaşık 18 saniye sürdü ve birbirini takip eden 3 dalga halinde etkisini hissettirdi.Tahminlere göre, bu depremde 280 kişi öldü, 298 kişi de yaralandı.

Norveç’in Svalbard Adası’na yapılan Kıyamet Ambarı, yeryüzündeki tüm bitkilerin tohumları saklanıyor.İçinde “eğer kıyamet koparsa” diye dünyadaki tüm tohumlar var. Bitkisel bir “Nuh’un Gemisi” diyebiliriz buna. Büyük tufan sırasında Nuh Peygamber her canlı türünden birer çifti gemisine almış ve dünya üzerinde yaşamın devamını böyle sağlamıştı. 1983 yılından beri Norveç’te yürütülen `Küresel Tohum Deposu` projesiyle, herhangi bir felaket durumunda, Nuh’un gemisi efsanesinin gerçek olması amaçlanıyor.Norveç’in kuzeyindeki Spitsbergen Adası’nda, buzullar arasında dev gibi bir dağın 130 metre altında inşa edilen ve 9 milyon dolara mal olan `Svalbard Küresel Tohum Deposu`, Mart 2008′den beri faaliyet gösteriyor.Duvarları nükleer bombalara bile dayanıklı olarak inşa edilen bu ambarda, dünyada nükleer bir savaş, küresel ısınma gibi herhangi bir felaketin ardından geride kalabilen insanlığın soyunu devam ettirebilmesi için, dünyanın dört bir yanından gelen yaklaşık 4 milyon farklı tohum saklanıyor.Uluslararası Tarım Araştırmaları Enstitüsü tarafından organize edilen, yaklaşık yüz ülkedeki “bitkisel gen bankaları”nda bulunan tohum örnekleri Kıyamet Ambarı (Doomsday Vault) olarak da adlandırılan bu dev ambarda toplanıyor.4,5 milyon tohum örneğini alabilecek kapasiteye sahip ambarda kapasite tamamen kullanıldığında akla gelebilecek her tür meyve, sebze ve tahıl tohumu bulunacak.Kuzey Kutbu`na 1000 kilometre uzaklıkta, BM Gıda ve Tarım Örgütü ile Uluslararası Biyoçeşitlilik araştırma grubunun oluşturduğu Küresel Hasat Çeşitliliği Örgütü ve Norveç hükümeti tarafından yaptırılan Svalbard ambarında, hava sıcaklığı bazı tohumların 1000 yıl yaşayabildiği eksi 18 dereceye kadar düşürülüyor.Projenin arkasındaki beyin ve Küresel Ürün Çeşitliliği Merkez (GDTC) yöneticisi Cary Fowler ambarın önemini şöyle açıklıyor: “Küresel tohum deposu, tarımsal çeşitliliğimizin yok olmasına engel olmak için, en son savunma hattı. Gerçek şu ki; insanlar, dinazorların soyunun tükendiğinden haberdar, ancak ne yazık ki pek çok kimse, tarımsal ürün çeşitliliğinde kitlesel bir yok oluş ile karşı karşıya kaldığımızın farkında bile değil. Depolanan ürün çeşitliliği, besin ihtiyacımızın karşılanması açısından hayati önem taşıyor. Bizim bu depoya ihtiyacımız var. Çünkü tarımın, iklim değişimine, zararlı böceklere, hastalıklara, kuraklığa karşı adaptasyonunu sağlamak ve çiftçilere yardım elini uzatmak zorundayız.”Küresel Hasat Çeşitliliği Örgütü ambara yıllık 125,000 ile 150,000 dolar arasında bir finansman sağlıyor.ABD, İngiltere, Norveç, Almanya, İsviçre ve Kanada`dan devlet fonları aktarılıyor.Bill-Melinda Gates Vakfı aracılığıyla kendini Asya ve Afrika`daki çiftçilere yardıma adayacağını beyan eden Microsoft`un kurucusu Bill Gates tohumların hazırlanması ve ulaşım ücretlerini karşılıyor.Amerikalı araştırmacı-gazeteci F. William Engdahl’ın bu proje ile ilgili dehşet verici şüpheleri var. Engdahl, ilk baskısı 2007′de yapılan, Nisan 2009′da Türkçe’ye de çevrilen “ÖLÜM TOHUMLARI/ Kalıtımın Değiştirilmesinin Arkasındaki Karanlık Oyunlar” adlı kitabında Norveç’in kuzeyindeki Spitsbergen Adası’nın buzlaşmış kayalıklarının altında “dünyayı ekonomik ve genetik olarak ele geçirme planları”nın yattığını iddia ediyor.Kulağa tam bir bilim kurgu senaryosu gibi gelse de, yapılan bu hummalı çalışma küresel ısınmanın korkulan etkilerinin hiçte uzak olmadığını hatta tahmin edilenden daha yakın bir sürede olabileceğini gösterir nitelikte.

Habertürk’ün haberine göre, 3. Kıtalararası Avrasya Maratonu’nun koşulduğu Boğaziçi Köprüsü’nün Ortaköy viyadüğündeki ayaktan dün sabaha karşı park halindeki bir otomobilin üzerine beton parçaları düştü.

Uzmanlar uyardı: “Köprü çok yorulmuş durumda. Mutlaka yeni bir sistemle yedeklenmesi gerekir. Önlem alınmazsa gelecekte çok büyük bir felakete yol açabilir”

Geçen yıl 230 bin kişinin katıldığı Avrasya Maratonu’nda beşik gibi sallanan ve güvenliği tartışma yaratan Boğaziçi Köprüsü, dün düzenlenen 33. Kıtalararası Avrasya Maratonu öncesinde de S.O.S. verdi.

Koşu öncesi sabaha karşı

Köprünün Ortaköy viyadüğündeki ayaktan kopan beton parçaları bir hukuk bürosunda yönetici asistanı olarak çalışan Ayla Parteş’e (48) ait otomobilinin üzerine düştü. Otomobilinin ön kısmında büyük hasara neden olan onlarca beton parçasını tek tek toplayarak, delil olması için bir poşete koyan Parteş, “Ön camile kaputta hasara neden olan beton parçalarının, önce nereden geldiğini anlayamadım. Daha sonra ise köprünün sütunlarından koptuğunu fark ettim. Durumu hemen polise bildirdim. Polis gelip, tutanak tuttu” dedi.

‘ÇALIŞMA YAPILMIYOR’

Büyük bir tehlike atlattığını söyleyen Parteş “Daha büyük facialar yaşanabilirdi. Otomobilimdeyken bu parçalar düşebilir ve yaralanabilirdim. Yetkilileri göreve çağırıyorum. Ben sadece arabanın hasarıyla kurtuldum. Bu köprü çökebilir ve büyük facialara neden olabilir” diye konuştu. Viyadüğün ayağından kopan beton parçaları köprünün sağlamlığına ve güvenliğine ilişkin endişeleri tekrar gündeme getirdi. Uzmanlar gerekli tedbirler alınmadığı takdirde gelecekte büyük bir felaketin kaçınılmaz olduğuna dikkat çekti.

Köprüden beton parçalarının düşmesinin, bugüne dek yapılan bakımların niteliği açısından son derece önemli olduğunu işaret eden Mimarlar Odası Başkanı Eyüp Muhçu, “Boğaziçi Köprüsü’nün yapımının üzerinden epeyce bir zaman geçti. Belli ki köprü bir bütün olarak ele alınıp, üzerinde sistemli, düzenli ve dikkatli bir çalışma yapılmıyor. Özellikle taşıyıcı sistemi güçlendiren bir çalışma yapılmalı” dedi.

‘GEÇEN YIL ÇILGINLIKTI’

Yüzeysel tedbirlerin artık çözümolmayacağını söyleyen Muhçu sözlerini şöyle sürdürdü: “Geçtiğimiz yıl Avrasya Koşusu’nda büyük bir ağırlığın köprüye yüklenmesi sorumsuzluk ve çılgınlıktı. Köprüde taşıyıcı gücün desteklenmesine ilişkin herhangi bir önlemalınmadı.
Köprü taşıyıcı sisteminde radikal bir bakıma, onarıma, desteğe ihtiyaç var. Trafiğin programlanmaması ve yüzeysel tedbirlerle geçiştirilmesi, gelecekte köprüyü bir bütün olarak tehlikeye atacaktır. Adeta bir felakete davetiye çıkarılmış olacaktır. Köprü gelecekte büyük bir felakete yol açabilir. Sonrasında bu felaketin sonuçlarını tartışmak zorunda kalabiliriz.”

550 BİN ARAÇ GEÇİYOR 

Mimar ve kentbilimci Ahmet Vefik Alp ise konuyla ilgili şunları söyledi: “İki köprümüz projelendirilirken iki köprü kapasitesinin toplamı günlük 250 bin araç olarak belirlenmişti.
Bugün bu kapasite 550 bin aracı aşmış durumda.

Bu bakımdan köprülerimiz, özellikle birinci köprü çok yorulmuş durumda. Bunun büyük bir bakım gerektirdiğini düşünüyorum. Ama bunu yapamıyorlar. Çünkü Boğaziçi Köprüsü’nü yedekleyecek bir geçiş yapılamadı. Boğaziçi Köprüsü’nde bir süre önce de bir kablo kopmuştu. Şimdi de köprüden beton parçalarının düşmesi hoş değil. Köprü kapasitesinin çok üzerinde kullanılmaktadır ve yorulmuştur. Köprünün mutlaka yeni bir sistemle yedeklenmesi gerekir.”

Şiddetli depremlerin pek yaşanmadığı Konya yer sarsıntıları açısından İgüvenli bölge’ olarak kabul ediliyordu.

Japonya’da deprem ve tsunami felaketinin ilginç sonuçları ortaya çıkmaya başladı. 8.9 büyüklüğündeki deprem sonrası Japonya adası 2.4 metre, dünyanın ekseni ise 10 cm kaydı. Japonya’da deprem…

ABD’li jeofizik uzmanı Kenneth Hudnut, Küresel Konumlama Merkezi’nin (GPS) yaklaşık 2.4 metre kadar kaydığını söyledi. Hürriyet gazetesinin haberine göre İtalya merkezli Ulusal Jeofizik ve Yanardağ Bilimi Enstitüsü ise raporunda dünya ekseninin yaklaşık 10 santimetre kaydığını açıkladı.

Japonya’da deprem sonrası oluşan tsunami en büyük zararı veren olay oldu. Yer yer boyu 10 metreye kadar ulaşan tsunami dalgaları şehirleri, tarlaları, fabrikaları yuttu. Japonya’da deprem sonrasında başlayan tsunami Pasifik Okyanusu’nu geçti ve yaklaşık 50 ülkede tsunami alarmı verilmesine neden oldu. Kanada ve ABD gibi ülkelerde bile kırmızı alarm verilirken Japonya’da deprem sonrası 160 artçı şok meydana geldi. Bazı artçı sarsıntıların büyüklüğü 7′yi geçerken 141 artçı şok 5.0 büyüklüğündeydi.

Dalgaların hızı Boeing 747 uçağı hızında, yani saatte 800 kilometre hızla geldi. Bu bölgede dreprem olması normaldir.Pasifik levhası yılda 6.8 santim Japonya’nın kuzeyinin altına giriyor. Ancak bu bölgede büyük bir sürtünme var. Yani Japonya’nın kuzeyindeki taban levhanın dalmasını bazen engelliyor. Böylece bir kilitlenme meydana geliyor. Pasifik levhası bu sürtünmeden kurtulunca da işte böylesine büyük birdeprem meydana geliyor. Bu deprem Kobe’deki depremin 50 katı, Marmara’da beklenen depremin de 55 katı büyüklüğünde bir deprem. Bu tür bir deprem Girit’in güneyi hariç bizimTürkiye’de pek görülmez. Girit de neden olur? Çünkü Afrikakıtası da Akdeniz’in altına doğru dalıyor. Bunlar dalma batma zonlarıdır. O nedenle burada da büyük bir deprem olma ihtimali üzerinde duruyoruz. Ancak bu depremin Türkiye’ye tetiklemesi mümkün değil. Mesafe çok uzak.

Türkiye’ye mesafesi uzak
Türkiye’de de tsunami üretecek faylar olduğunu biliyoruz. Çınarcık çukurluğundaki normal faylar etkili bir tsunamiye yol açabilecek durumda. 1509 depreminde meydana gelen tsunamide dalgaların surları aştığına dair kayıtlar var. O nedenle biz de büyük bir depremin ardından gelebilecek tsunamiye hazırlıklı olmalıyız. Ancak ben, 17 Ağustos depreminden sonra, yani aradan 10 yıl geçmesine rağmen gerekli derslerin alındığı kanısında değilim. Japonya’da halk deprem konusunda eğitimli, nasıl hareket etmesi gerektiğini biliyor. Ancak bizim ülkemizde jeoloji eğitimini biz üniversitelerimizde bile veremiyoruz. Çünkü dünyadan bihaber yöneticiler tarafından yönetiliyoruz ne yazık Daha geçen yıl Meclis Deprem Araştırma Komisyonu Başkanı, 2000 yılında söylemesi gereken şeyi 10 yıl sonra 2010 yılında söyledi. 10 yıl önce yapılan araştırmadan 10 yıl sonra haberi oldu. Türkiye’de böyle büyük bir depremin yol açacağı felaketi düşünmek bile istemiyorum. 1999’dan bu yana bizi yöneten kafalarda hiç bir değişiklik yok.”

Kaynak: Milliyet.com.tr

Japonya’nın kuzeyinde 8.9 büyüklüğünde deprem meydana geldi. Depremin ardından tsunami meydana geldi.

Depremin merkez üssü Tokyo’ya 324 km uzaklıkta olmasına rağmen etkisi başkentte fazlasıyla hissedildi. Depremin ardından tsunaminin vurduğu şehirlerde arabalar ve tekneler 3 metrelik dalgalarla sürüklendi.

“ÖLÜ SAYISI 288, 349 KİŞİ KAYIP”

Japonya’da meydana gelen 8,9 büyüklüğündeki deprem ve depremin yol açtığı dev dalgalarda can kaybı sayısının en az 288 olduğu, 349 kişinin de kaybolduğu bildirildi.

Polis, yalnızca ülkenin kuzey ve doğusunda 88 kişinin öldüğünü açıkladı. Polis, Miyagi bölgesindeki Sendai plajında da 200 ila 300 ceset bulunduğunu, ülke genelinde 349 kişinin kaybolduğunu belirtti. Sahilde cesedi bulunanların, dev dalgaların vurduğu bölgenin sakinleri olduğu tahmin ediliyor.

NHK devlet televizyonu, ölü sayısının çok daha fazla olabileceğini duyurdu.

Türkiye’nin Tokyo Büyükelçiliği Basın Müşaviri Sinan Kürün, “şu anda Türk vatandaşlarıyla ilgili kendilerine ulaşan bir sorun bulunmadığını” belirtti.

Burada verilecek olan ilkeler depreme dayanıklılığı inceleme konusu olan hasarsız veya hasarlı betonarme ve yığma binalar için geçerlidir.
Binaların güçlendirilmesinden önce yapı mahalli ile ilgili geoteknik rapor hazırlanmalıdır. Bu rapor zemin cinsi, grubu ve sınıfı ile zemin emniyet gerilmesini içermelidir. Raporda ayrıca temel zemininin sıvılaşma ve toptan göçme riski olup olmadığı belirtilmelidir.

1. Betonarme binaların onarım ve güçlendirilmesi

1.1. Betonarme binaların onarımı
Taşıyıcı sistemin onarımında amaç hasar gören bir sistemin daha önceki duruma getirilmesi olup, herhangi bir taşıyıcı sistem çözümlemesine gerek yoktur. Yapıda mevcut olan donatının paslanması, beton kesiti azalması gibi hasarların giderilmesi onarım kapsamına girer. Yaygın olarak rastlanan donatı korozyonu ve beton dökülmesi  hasarının daha büyümemesi için onarılması gerekir. Bunun için, önce donatı civarındaki gevşek parçalar uzaklaştırılır. Pas; tercihen kumlama yapılarak (klor içermeyen kum ile) veya sert fırça ile temizlenmelidir. Gerekirse, önemli kesit kaybı söz konusu ise, donatı eklenir. Daha sonra bu bölge hafif sulanır, su çekilince ve ıslaklık varken lateks esaslı bir bulamaç (çimento+polimer+paslanmayı durdurucu katkı) fırça ile yüzeye sürülerek uygulanır. Bulamaç uygulandıktan hemen sonra hiç beklemeden tamir harcı tercihen püskürtme yolu ile uygulanır ve boşluklar doldurulur (tamir harcı  rötre yapmayan bir harçtır). Daha sonra tamir harcı ile yüzey düzeltilir ve geçirimsizliği sağlamak için akrilik bir yüzey koruyucu kimyasal çözelti  tekrar yüzeye uygulanır.

Aşağıda 1.2.3 maddede güçlendirmede kuvvet aktarımı için verilen esaslar onarım için de geçerlidir.

1.2. Betonarme binaların güçlendirilmesi

1.2.1. Güçlendirme kararının verilmesi
Bina ile ilgili mevcut durumu belirlemeye ilişkin işlemlerin (mevcut durumun proje ile uyumu, gerekirse taşıyıcı sistem rölövesinin hazırlanması, yapı malzemesine ait tespitler ve geoteknik inceleme) yapılmasını takiben, mevcut taşıyıcı sistemin çözümlemesi yapılarak seçilecek  güçlendirme düzeyi belirlenmelidir.

Binanın taşıyıcı sisteminin durumu, hasarı ve varsa deprem hesabı incelenmelidir. Bu incelemede binanın köşe ve kenar kolonları ve her iki doğrultudaki yatay yük taşıyan çerçeve sayısı özel olarak gözden geçirilmelidir. Taşıyıcı sistemin depremde Bayındırlık ve İskan Bakanlığı ölçütlerine göre orta hasar görmüş olması veya mevcut sistemde yüklerin iletilmesinde açıkça belirlenen önemli bir eksiklik (taşıyıcı sistem elemanlarından birinin kaldırılması) güçlendirme kararının verilmesi için yeterli olabilir. Ayrıca, beton  kalitesi  proje değerlerinin altında olup kabul edilebilir sınırlardan da düşük ise, veya  bina projesinde tasarlanandan daha fazla katlı yapılmış ise, taşıyıcı sistemin güçlendirilmesi gerekir.

Deprem Yönetmeliği (1998) nde tanımlanan deprem kuvvetlerinin karşılanması ve bu yükler altında kesitlerin ve donatılarının yeterliliğinin kontrolünde esnasında taşıyıcı sisteme duyulan güven oranında, öngörülen deprem yükleri en fazla %25 oranında  azaltılarak, hesap edildiği tarihte geçerli yüklerden az olmamak koşulu ile, hesaba katılabilir. Aksine, deprem yüklerinin taşınmasında mevcut sistemde belirsizlikler varsa, mevcut taşıyıcı sistemin kapasitesi 0.85 katsayısı ile azaltılabilir.

Taşıyıcı sistemin durumuna ve kabul edilebilecek süneklik düzeyine bağlı olarak yapılacak kontrollerde, kirişlerde mesnet ve açıklık kesitlerinin aralarında yardımlaşmaları ile aynı katta bulunan kolonların yardımlaşmaları (denge koşulu korunarak momentlerin kesitler veya elemanlar arasında aktarılması) hususları da göz önüne alınabilir. Bu kontrol sırasında, taşıyıcı sistemin düzenlilik durumu, beton kalitesi, kolon ve kirişlerdeki etriye durumu göz önüne alınarak, deprem yükü azaltma katsayısı süneklik düzeyi normal ve yüksek olan sistemlere ait katsayılar arasında seçilebilir. Süneklik düzeyi yüksek duruma karşı gelen davranış katsayısının seçilebilmesi için  Deprem Yönetmeliği (1998)’deki koşulların tamamen sağlanması gerekir. Güçlendirilen binaya ilişkin güçlendirme esasları ile ilgili bir değerlendirme raporunun verilir.

Güçlendirme maliyetinin binanın yeniden yapılması bedelinin önemli bir oranını (örneğin %40) geçmesi durumunda, önemli güçlendirme gerektiren ve ekonomik ömrünün önemli bir kısmını tamamlamış (1970 yılından önce yapılmış binalar) olan ve herhangi bir tarihi değeri veya prestiji olmayan binalar ile Bayındırlık ve İskan Bakanlığı ölçütlerine göre ağır hasarlı sınıfa giren binalar için yıkım kararı verilebilir.

1.2.2.   Güçlendirme ayrıntıları ve güçlendirmenin minimum koşulları
Güçlendirme, taşıyıcı sistemde ek perde öngörülmesi, kolonların mantolanması, kirişlerin ve temelin güçlendirilmesi olarak yapılabilir. Zemin seviyesinden itibaren üç veya daha az katlı  ve önem katsayısı I = 1 olan binalarda, deprem yükünün karşılandığının gösterilmesi koşuluyla, sadece kolon mantolanması ile güçlendirme yapılabilir. Dört katlı ve daha yüksek binalarda perde eklenmesi ile güçlendirme yapılması uygundur. Perde alanları hesapla belirlenebilir. Bu amaçla yapılacak bir hesapta herhangi bir azaltılma yapılamadan Deprem Yönetmeliği (1998)’nde verilen deprem yükleri göz önüne alınarak konulan perdelerin her iki doğrultuda toplam devrilme momentinin en az %70 ini taşıdığı gösterilecektir. Güçlendirilecek binada eklenen perdeler yüksek süneklikte olacaktır. Güçlendirilmiş taşıyıcı sistemde deprem yükü azaltma katsayısı süneklik düzeyi normal ve yüksek olan sistemlere ait katsayı arasında seçilecektir (bu değer 5 ila 6 arasında seçilebilir). Bu seçimde; eklenen perdenin durumu, taşıyıcı sistemin düzenlilik durumu, beton kalitesi, kolon ve kirişlerdeki etriye durumu göz önüne alınacaktır.

Mevcut kolonların yalnızca düşey yükleri yeterli güvenlikte taşımaları yeterlidir. Bu değer TS500’ de ön görülen değer olarak alınabilir (N_rmaks = 0.6 f_ck A_c). Düşey yüklerini yeterli güvenlikle taşıyamayan kolonlar yalnızca düşey yükleri taşımada yetersiz oldukları katlarda, çelik veya betonarme mantolama yoluyla güçlendirilebilir. Yerel olarak ağır hasarlı olan kolonlar da mantolanmalıdır. Mantolama işleminde plandaki simetri korunmalıdır. Manto kalınlığı 12cm den az yapılmamalı, mantoya en az alanının %1’i oranında ve betonun işlenmesine izin verecek çapta boyuna donatı konulmalı, yönetmelikte öngörülen miktar ve sıklıkta etriye yerleştirilmelidir. Betonun yerleşimi düşünülerek kalınlığı 15cm ve daha az olan mantolamalarda dışta tek etriye konulması uygun olur. Mantolanan kolonlarda manto donatısının yeterli miktarının, özellikle köşe donatılarının, kattan kata geçişi sağlanmalı, manto ilgili kattan temele kadar inmeli ve manto donatılarının temele kenetlenmesi sağlanmalıdır.

Malzeme dayanımlarının belirlenmesinde  yeteri kadar karot alınmış ise, mevcut elemanların tahkikinde, karakteristik beton basınç dayanımlarından hesap dayanımlarına geçişte malzeme güvenliğine ait katsayı  (g_mc ) için 1.5 yerine daha küçük bir değer (»1.25 ) alınabilir.

Yeni perdeler, mevcut çerçeveler içine, ve en az bir kolona komşu olacak şekilde yerleştirilecektir. Mevcut beton dayanımlarının yeterli görülmesi halinde (³ C16) mevcut kolon ile yeni perdenin bütünleşmesi dikiş donatıları ile sağlanarak, kolon donatısı perde başlık donatısına dahil edilebilir. Aksi halde perdeye komşu kolonun mantolanması gerekir.

Perde uç kuvvetlerinin katlar arası geçişi için gerekli donatı düzeni yapılacaktır. Perde gövde donatısının sürekliliği, kolonu ve kirişi geçen veya delen tek sıra, kolonlarda ve kirişlerde minimum f16/300mm donatı ile sağlanacaktır. Perdede her iki yüzde ve her iki doğrultuda minimum f10/200mm gövde donatısı bulunacaktır. Perde uç bölgesinde  perde kritik yüksekliği boyunca en az  f10/100mm ve diğer katlarda en az f10/200mm  etriye yerleştirilecektir.

Güçlendirilmiş binada, mevcut kolon ve kiriş gibi mevcut taşıyıcı sistem elemanlarının kontrolünde, aşağıda verilen koşulların sağlanmaması durumunda kolon ve kirişlerin güçlendirilmesi gerekecektir:

A_s (gerekli) < (1.20~1.33)´A_s (mevcut)            (kolon-donatı biliniyorsa)
A_s (gerekli) < (0.012~0.015)´A_c (mevcut)        (kolon – donatı bilinmiyorsa)
A_s (gerekli) < (1.00 ~ 1.25) ´ A_s (mevcut)        (kiriş – donatı biliniyorsa)
A_s (gerekli) < (0.015 ~ 0.020) ´ A_c (mevcut)    (kiriş – donatı bilinmiyorsa)

Burada; A_c , eleman en kesit alanı; A_s , kolonlarda toplam donatı alanı ve kirişlerde açıklık ve ortalama mesnet çekme donatılarının toplamıdır. Hesaplarda mevcut elemanlar ile yeni elemanların elastisite modüllerinin farklılığı göz önüne alınacaktır.

Taşıyıcı sistem çizimleri mevcut olan veya taşıyıcı sistem rölövesi hazırlanan, önem katsayısı I = 1 olan altı ve daha az katlı binalarda, düzgün çerçeve oluşumu ve yeterli beton kalitesi ve donatı düzeni başta olmak üzere taşıyıcı sistemin uygun düzeyde olduğu kabul edilirse, eklenecek perde alanı ve yeri yaklaşık hesaplarla da tespit edilebilir. Bu durumda her bir doğrultuda en az iki perde, mümkün mertebe simetri sağlayacak ve burulma oluşturmayacak şekilde bütün katlarda azaltılmadan yerleştirilecektir. Böyle bir yaklaşık hesapta ortalama kat yükü için 12 kN/m², bina periyodu için yönetmelikte verilen yaklaşık bağıntılar kullanılabilir. Bu yaklaşık hesapta taşıyıcı sistem davranış katsayısı olarak yönetmelikte süneklik düzeyi normal yapılar için öngörülen değer kabul edilecektir. Hasarlı ve kritik olanlar dışında taşıyıcı sistem elemanları için ayrıca bir kontrol yapılmayabilir. Güçlendirme perdeleri mevcut bölme duvarlarının yerine konulabileceği gibi hemen onlara yapışık olarak bir veya iki taraflı olarak da yerleştirilebilir.

1.2.3.   Kuvvet aktarımı
Güçlendirme perdelerinin uç donatılarının ve mantolanan kolonların ana donatılarının katlar arası sürekliliği mutlaka sağlanacaktır. Taşıyıcı sistemin mevcut elemanları ile eklenen yeni elemanlar arasında kuvvet aktarılması da temin edilecektir. Bunun için aşağıda yöntemler kullanılabilir:
a. Mevcut beton ile yeni beton ara yüzeyinde bütünleşmeyi sağlayan özel kimyasal malzeme kullanılması,
b. Mevcut ve eklenen elemana ait  donatıların birbirlerine kaynak, kanca ve başka yöntemlerle bağlanması,
c. Betondan betona kesme kuvveti aktarımında mevcut betonda dişler açılması veya yüzey pürüzlülüğünün sağlanması, filiz donatıları yerleştirilmesi.

Perde filiz donatılarının çerçeve elemanlarına gömülme boyu en az 15f, filiz için açılan delik çapı filiz çapından 4mm den büyük olacaktır. Filizler perde içine en az 35f kadar uzatılmalıdır. Filiz çubuklarının aralığı 25-40cm arasında seçilmelidir. Kolonlara gömülen dikiş donatısının yatayla eğimi epoksinin dışarı akmasını önleyecek değerde (örneğin yatayla ~10^O açılı) olmalıdır. Dübel çakma işleminden önce silindirik tel fırça ile delik iyice temizlenmeli, tozlar ve kırıntılar vakum ile dışarıya alınmalıdır.

Kolonun iyice pürüzlendirilmesi ve mantonun dört tarafından yapılması durumunda kayma gerilmesi aktarıcı filiz çubukları konulmayabilir. Perde veya manto betonu dökülürken üstte kiriş altında 5~10cm lik boşluk bırakılarak bu kısım rötresiz harç ile doldurulacaktır.

Mevcut temellerin yetersiz olduğu durumlarda, temeller eklerle büyütülecek, temellerin mevcut ve yeni bölümleri arasında bağlantıyı sağlayacak biçimde yeterli çap ve aralıkta filiz donatıları  kullanılacaktır. Ek olarak konulan betonarme perde etkilerinin uygun temellerle güvenli bir şekilde zemine iletildiği  gösterilecektir. Mevcut temel ile yeni temelin bağlantısı filiz donatılarla yapılacaktır. Filiz donatıları için temelde açılacak deliğin derinliği en az 20f olacak ve bu filizler perde içine en az 60f uzatılacaktır.

1.3. Yığma binaya benzer güçlendirme
Zemin üstü dört veya daha az katlı ve önem katsayısı I = 1 olan binalarda, betonarme perdeler yerine duvarlar kaldırılmaksızın ara duvarlara donatı ve beton tabaka eklenerek güçlendirme yapılabilir. Betonarme perde veya duvara hasır donatılı beton tabaka eklenmesi seçeneklerine  maliyet karşılaştırılmasından sonra karar verilebilir. Güçlendirmenin yeterliği yığma binalar için verilen kurallar kullanılarak gösterilecek ve konu ile ilgili olan konstrüktif esaslara uyulacaktır.

2. Yığma binaların onarım ve güçlendirilmesi

2.1. Yığma binaların onarımı
Taşıyıcı duvarların onarımında amaç, hasar gören bir sistemin daha önceki duruma getirilmesi olup, herhangi bir hesaba gerek yoktur. Aşağıda 2.2.1. maddede tarif edilen düzeyin altında  hasar görmüş olan duvarlar onarılırken hasar düzeyi daha yüksek olanlar (ağır hasarlı olan duvarlar)  yenilenecektir.

2.2. Yığma binaların güçlendirilmesi

2.2.1.   Güçlendirme kararının verilmesi
Yığma binaların mevcut durumu taşıyıcı sistem duvar rölövesi çıkartılarak belirlenecektir. Bu rölöveye varsa binadaki hasarın düzeyi, taşıyıcı duvarlarındaki çatlak genişliği ve duvarın düşeyden ayrılma miktarı işlenecektir. Deprem Yönetmeliği(1998)’nde tanımlanan deprem kuvvetlerinin karşılanmasının kontrolünde, taşıyıcı duvarlara duyulan güven oranında, deprem yükleri en fazla %25 oranında azaltılarak hesaba katılabilir. Taşıyıcı duvarların malzeme ve harç kalitesi, duvarların katlar arası üst üstte bulunması durumu bu azaltmada göz önüne alınacaktır. Deprem yüklerinin taşınmasında mevcut sistemde eğer belirsizlikler varsa, mevcut sistemin kapasitesi 0.85 katsayısı ile azaltılabilir.

Yığma taşıyıcı duvarlarda genişliği 2mm den 25mm ye kadar olan çatlaklar orta hasar göstergesi olup, güçlendirme sebebi olarak kabul edilebilir. Çatlak genişliği 25mm den büyük, ya da kalıcı ötelenme oranı (duvar düzleminin düşeyden ayrılması) 1/100 den daha çok ise duvar ağır hasarlı addedilerek yenilenmelidir.

2.2.2.   Güçlendirme yöntemleri
Güçlendirmenin yeterliği, kat kesme kuvvetinden duvarlarda oluşan kayma gerilmelerinin ilgili malzemenin sınır değerleri ile kontrolü şeklinde yapılır. Yeterli güvenlik yığma binalarda kat azaltılması yoluyla sağlanabildiği gibi, duvarlar yenilenerek, kalınlıkları arttırılarak ve boşlukları azaltılarak da temin edilebilir. Güçlendirme duvar yüzlerine yerleştirilmiş olan hasır donatılar yaklaşık en az 5cm kalınlıklı beton tabaka eklenerek de yapılabilir. Hasır donatıların temele ve kat hatıllarına bağlanması gerekir.

Bina, Deprem Yönetmeliği (1998)’ndeki yatay kuvveti karşılayacak düzeyde güçlendirilecektir. Burada güçlendirme mevcut duvar alanlarına her bir doğrultuda söz konusu doğrultudaki yatay kesme kuvvetini karşılayacak değerde alan eklenmesi ve eklentinin mevcut duvarlarla bütünleşmesinin sağlanması olarak kabul edilecektir. Deprem kuvvetlerinin en az %25’inin çelik hasır ve beton duvarlarla karşılanması durumunda deprem yükü azaltma katsayısı %50 oranında artırılabilir. Böyle güçlendirilmiş bir mevcut binada deprem kuvvetlerinin taşınması esas olup, Deprem Yönetmeliği (1998)’nde verilen kat sınırlanması ve diğer konstrüktif kurallar göz ardı edilebilir.

Daha güvenilir değerler mevcut değilse, güç tükenme kayma gerilmeleri olarak ;

kerpiç ve briket blok duvarlar için                    t_u =  50kN/m²
tuğla ve taş duvarlar için                                 t_u = 200kN/m²
beton bodrum duvarları                                   t_u = 750kN/m²

ve elastisite modüllerinin oranı
E_{beton duvar} / E_{tuğla ve taş duvar} = 5
olarak kabul edilebilir

Akıllı binalarda amaç enerjinin en verimli şekilde kullanılması ve çevresel sistem teknolojilerini bütünleştirerek çalışma performansının arttırılmasını amaçlar. İlk olarak 1980’lerde enerji kullanımını azaltmak için özel mekanik ve elektriksel sistemler geliştirilmiştir ve yeni bina ürünleri kullanılmıştır.

Akıllı binalar konusunda Amerika’daki düşünce bir modern ofis bloğunda sağlanacak çok çeşitli kolaylıklardan biri olan etkin enerji kullanımıyla ortaya çıkmıştır.

Akıllı ofis binası enerji yönetimi sistemlerini bir adım daha öteye götürür. Amaç sadece enerji tüketimini kontrol etmek değil aynı zamanda binadaki diğer sistemlerin birçoğunu da en iyi şekilde işletmektir.

Akıllı Bina Kavramı

Endüstri toplumlarında bina yapımında kullanımında ve işletilmesinde bilgisayarların paket programlar şeklinde giderek ağırlık kazandıkları ve hizmet alanını genişlettikleri gözlenmektedir. Yapım sonrasında da kurulan merkezi bilgisayar sistemi işletme ve kullanıma yönelik tüm hizmetlerin gerçekleştirilmesinde yoğun olarak kullanılmaktadır. Güvenlik yangın telefon işletme enerji kullanımı asansörlerin yönetimi hatta çevre koruma çalışmalarında bilgisayar kullanımı yönetici ve çalışanların işlerinde yoğunlaşmalarını sağlayarak verimi büyük ölçüde arttırmaktadır. Bina içine yerleştirilen optik kanallar tüm bilgilerin anında bina yönetim merkezindeki ekranlara yansıtılmasını sağlamaktadır. Böylece kullanım amacı doğrultusunda en verimli çalışma ortamının sağlandığı işletme masraflarının en aza indirildiği işletmede en ileri teknolojilerin kullanıldığı problemsiz binalar “akıllı bina” olarak nitelendirilmektedir. Bu akıllılığın sağlanmasında kullanım gereksinmelerine bağlı olarak farklı düzenlemelerin yapılabileceği açıktır. Hepsinde ana amaç bina ortamında kontrol ağının egemen kılınmasıdır. Bu yoldan yerel ve merkezi kontrollar arasında denge kurulmakta kullanıcıların kendi ortamlarını belli sınırlar çerçevesinde ayarlamaları sağlanmaktadır.

Elektrik elektronik bilgisayar ısıtma soğutma ve telefon donanımları gibi işletme kapsamındaki tüm hizmetlere bakacak personel binada ya da yakınındaki tesislerde çalışacaktır. Böylece sorunlar ortaya çıkmadan özel aletlerle saptanarak önüne geçilmesi mümkün olucaktır. Diğer taraftan servis ve bakım işlerinin daha da ağırlık kazanması beklenmektedir. Bu doğrultuda uzmanlaşmış hizmet sektörünün önemi de artacaktır. Bu sektör uzman eleman yetiştirmenin yanında uygun donanımın seçilmesini ve değişen hizmetlere çözüm üretimini de sağlamak durumundadır. Akıllı binada iç düzen kanal içine yerleştirilmiş sistemlerde gizlidir. Bu durumda eklenen güç gereksinmelerini ve diğer mekanik sistemleri karşılamak için döşeme yüksekliklerinin artması zorunlu olmaktadır.İleri teknoloji için gerekli kablolama hacmi yükseltilmiş döşemelerin örneğin 23 cm’den 46 cm’ye çıkarılmasını zorunlu kılmaktadır. Günümüzde ve gelecekte büro binalarını ileri teknoloji donanımıyla donatmak büyük önem kazanmıştır. Tasarım aşamasında güç ve iletişim gereksinmelerinin mümkün olduğunca ileriye dönük planlanması şarttır. Akıllı binalar için tek bir tanım bulmak oldukça zor olmaktadır. En başta akıllı bir binanın bir çok teknolojiyi bir arada kullanıyor olması gerekir. Aslında binalar halen kullanılan ve birçok ileri teknolojiye sahiptirler burada önemli unsur teknolojilerin entegrasyonunun ya da birlikte çalışabilirliğinin gözardı edilmesidir. Teknolojinin imkanlarını bunları birbiriyle bağdaştırarak kullanmak ve onlardan gelen verilere göre yanıt vermek akıllı bina kavramının ana koşullarından biridir. Akıllı bir bina değişen iç ve dış çevre koşullarına göre kendini korumasını bilmeli ve bu koşullara göre insanlara hizmet vermelidir. Hava durumu yerleşim nüfus servis yönetim ve denetim mekanizmaları binaların içinde ve dışında sık sık değişir. Bu durumda akıllı binalardan beklenen bu değişikliklere cevap vermesi dışında kontrol parametrelerini de çevre koşullarına göre uyarlamasıdır.

Akıllı Binalarda Kullanılan Sistemler

Yeni çağda özellikle büyük kentlerde yüksek binaların daha da yükselerek artması beklenebilir. Bunların tasarımında bilgi tabanlı tasarım programlarının kullanımı gelişerek sürecektir. Bu arada bu tür binalarda çok işlevlilik eğiliminin giderek ağırlık kazandığı gözlenmektedir. Aynı binalarda birçok işlevin birlikte yeraldığı bu tip uygulmaların özellikle büyük şehirlerde yaygınlaştığı göze çarpmaktadır. Yüksek binaların taşıyıcı sistemlerine ilişkin hesap yapım ve üretim sorunları büyük ölçüde çözülmüştür. Hızla gelişen teknoloji yakın gelecekte yüksek bina üretiminde ağırlığı oluşturan taşıyıcı sistem yapımını daha da kolaylaştıracaktır. Bu gidişle yüksek binalar gelişecek ve kullanıcılar değişse bile bir yüzyıldan fazla hizmet edecektir. Yüksek bina esnek ve uyumlu bir sistem olduğunu ispatlamıştır. Geleceğin yüksek binaları değişen iletişim bilgisayar ve diğer elektronik sistemlere uyum sağlayan “akıllı binalar” olacaktır. Daha fazla enerji etkin olacaklar duvarlar tüm yönlenme olaylarına karşılık verecek şekilde düzenlenecektir. Binaların ağırlığı azalacak mühendislik hizmetleri doğru bir şekilde yapılacak daha etkin ve bunun için de daha ekonomik olacaklardır. Kompozit strüktürler yaygınlaşacak çelik beton betonarme alüminyum ve diğer malzemeler daha rasyonel etkin endüstriyel ve daha kaliteli olacaktır.

Akıllı bir binada ana hatları ile izleme kontrol ve raporlama işlemleri yapılır. Bu işlemler alt düzeyde birçok algılayıcılar kontrol mekanizmaları bilgisayarlar ve gerekli tesisatı içerirler. Binalarda kurulabilecek sistemler çağa ayak uydurarak sürekli değişebilir ve çeşitlenebilirler.
Kurulabilecek bazı sistemlerin temel işlevleri şunlardır:

* Çevre Düzenleyici Sistemler: Isıtma soğutma havalandırma nemlendirme sulama ses düzeni vb sağlamak.
* Yangın ve Kaçış: Yangın durumunda güvenliği aramak ve kaçış yollarını hazırlamak.
* Enerji Kontrolü: Enerji tüketimini sürekli izleyip kontrol altında tutmak raporlar verip harcama durumunu bildirmek.
* Güvenlik ve Koruma: Yabancıları aldatmak korkutmak ve tehlike anında güvenliği haberdar etmek.
* Işıklandırma Elektrik Sistemleri: Tüm elektriksel sistemlerin optimum kullanımını sağlamak.
* Bina Onarım ve Bakımı: Bina içi arızalı bölgeleri bakım birimlerine zamanında bildirmek.
* Tüm bu sistemler bilgisayarlar tarafından kontrol edilen algılayıcılar ve kontrol sistemleri ile çalışırlar.İyi bir kontrolde amaç binanın en iyi şekilde ölçme ve değerlendirme yapabilmesi çeşitli işlemleri kontrol edebilmesi beklenmeyen durumlarda kendini o duruma göre adapte edip cevap verebilmesidir.

21′inci yüzyılda ayakta kalması beklenecek bu çok büyük binaların tasarımında şu noktalar unutulmamalıdır:

1. İnşa edilecek yerde zorlamaya sebep olmayacak uygun strüktürü olmalı
2. Döşeme sistemleri mekanik elektrik ve hidrolik servislerin yeniden düzenlenebilmesine uygun şekilde olmalıdır.
3. Döşeme yükleri tasarımı mühendislerin önceden tahmin etmedikleri ancak kullanıcıların daha sonra düzenlemede istedikleri değişikliklere uygun olmalıdır.
4. Yanal yükler özellikle yüksek binalardaki rüzgar yükü hareketi kabul edilebilir limitlerde olmalı ve bugünkü konfor koşullarını sağlamalı ve gelecekte civarda yapılabilecek yüksek binalarda da ekstra rüzgar yüküne sebep olmamalıdır.
5. Döşemeden döşemeye olan yükseklik sistemlerin kurulması için yeterli olmalıdır.
6. Korozyon probleminden kaçınmak için strüktürel çerçeve dış etkenlere maruz bırakılmamalıdır.

Yurt dışı örneklerde daha çok Amerika İngiltere Japonya gibi kalkınmış ülkelerde akıllı bina projelerinde özellikle çok katlı binalarda çelik strüktürün son yıllarda betonarmenin yerini aldığı bilinen bir gerçektir. Bunun bir çok sebebi vardır. En geçerli ve birinci sebep zaman tasarrufudur. Bir çelik strüktürün betonarme strüktüre göre çok daha hızlı inşa edileceği muhakkaktır. Bir çelik strüktürün betonarme strüktüre göre çok daha hızlı inşa edilceği muhakkaktır. Hazır çelik profillerin ve diğer prefabrike elemanların montajı ve farklı malzemelerle birleşimleriden ibaret olan çelik yapım süreci oldukça dikkat gerektirmektedir. Yüksek kalitede işçilikuzmanlık ve çok iyi bir koordinasyona ihtiyaç vardır. Detaylandırma çok iyi çözülmüş ve eksiksiz olması montaj aşmasında da titiz davranılması gerekmektedir.

Geleceğin Akıllı Binalarında Kalite
Geleceğin binalarında çalışılacak yaşanılacak ve karşılıklı etkileşim içinde ilişki kurulacak daha kaliteli düzenlerin olması beklenmektedir. Gelişen teknoloji ve endüstri ötesi ortamda binalar daha verimli bir şekilde yönetilecek kullananların gereksinmelerine daha iyi yanıt verecek ve iş dünyasının yüksek teknoloji ürünlerini daha etkili bir şekilde uzlaştıracaktır. Malzemeler ve ürünler daha dayanıklıdaha iyi planlanmış korunması daha kolay ve daha kaliteli olacaktır. Binaların daha etkili can güvenliği ve emniyet enerji korunumu imkanları ve çevre kontrolü sağlaması daha akıllı olmasıyla yetinilmeyecek onları planlayanlar yapanlar işletenler ve sahip olanların da akıllı olmaları gerekecektir. Önümüzdeki dönemlerde enerji korunumu ve yaşam güvenliği gibi bugüne ilişkin sorular yok olmayacak daha da yoğunlaşarak yeni zorunluluklarla katlanarak artacaktır. Yeni gereksinimler çıkacak bunlar geliştirilecek ve bunların gelişmesi doğrultusunda ilgi yoğunlaşacaktır. Gelecekteki bina sahiplerinin bugünkünden daha çok mali gücünün olması zorunlu görünmektedir; artan maliyetler ve yükselen standartlar bunu zorunlu kılmaktadır. Bugün de gözlenen ve daha da artması beklenen yarışma ortamında mal sahiplerinin en iyiye ve kaliteliye ulaşma çaba ve düşüncesi içinde olacakları kuşkusuzdur. İnşaat malzemelerindeki çeşit ve kalitenin hızla arttığı gözlenmektedir. Seri üretimin daha da artması beklenir ancak seri üretimin esnekliği azaltmasına çözüm aranmaktadır. Bu amaçla

* Standartlaşma sınırlarını daraltarak özel isteklere yanıt verecek “ısmarlama üretim ” in canlandırılması
* Değişen pazar isteklerine hızlı yanıt verebilme yeteneğinin geliştirilmesi ürünün sık ve hızla yenilenmesinin sağlanması
* Küçük çapta ve istek üzerine üretimin gerçekleştirilmesi

Kaynak:İnternet-Anonim

17 Ağustos 199 Marmara depremi sırasında Başbakanlık görevini yürüten Bülent Ecevit’in, depremin sabotaj olduğu yönündeki iddiaları araştırdığı ortaya çıktı.

Açıklamayı Afete Hazırlık ve DepremEğitim Derneği Yönetim Kurulu Başkanı Ahmet Mete Işıkara yaptı. Işıkara, o dönem Ecevit’in konuyla ilgili olarak kendisini telefonla aradığını söyledi.

Prof. Işıkara o dönemde İsrailliler ileABD’lilerin deprem öncesi fay hattı üzerinde çalışma yaptıkları iddiasının Ecevit’e kadar ulaştığını söyleyip şunları anlattı:

Evet Amerikalılar geldi ama deprem yaratmak için değil. Aynı tip fay benzer hasar oluşturuyor, ben bu hasarlardan nasıl ders çıkartırım da California’ya uygularım diye. Bu söylentiler rahmetli Ecevit’i de rahatsız etti.

Kaynak:http://www.milliyet.com.tr/17-agustos-ta-israil-parmagi-/turkiye/sondakika/01.10.2010/1295973/default.htm

TÜRKİYE, Allianoi’yi sulara gömme kararı verirken, komşu Bulgaristan Seuthopolis Kentini baraj sularından kurtarmak için para arıyor. İzmir’in Bergama İlçesi’nde bulunan dünyanın sağlam kalmış tek antik ılıcası olan Allianoi’nin sulara gömülmesi tartışmaları sürerken, komşu Bulgaristan Avrupa’nın en büyük barajlarından biri olan eski adı Filibe yeni adı Koprinka’nın suları altında bulunan Trakya Kralı 3′üncü Seuthes tarafından kurulan Seuthopolis Antik Kentini kurtarmaya çalışıyor.

ALLİANOİ İLE AYNI KADER Komşu Bulgaristan’ın bugün su üzerine çıkartmak için proje hazırladığı ve kaynak aradığı Seuthopolis Antik Kentide Allianoi’nin kaderini paylaştı. Yapımına 1948 yılında başlanan Filibe Barajı ile birlikte Seuthopolis’te de kazı çalışmaları başlatıldı. Baraj çalışmaları sürerken Odrissia Kralı Kral 3′üncü Seuthes’in MÖ. 4 yüzyılda 890 metrelik duvarlarla çevrilmiş yönetim merkezi Seuthopolis antik kenti tamamen ortaya çıkartıldı. Çok önemli arkeolojik bulgulara rağmen gün yüzüne çıkarılan Seuthopolis, enerji uğruna 1954 yılında bu kez suların altına gömüldü.

UNESCO’DAN ODÜLLÜ PROJE

Seutholopis Antik Kenti Bulgaristan’ın tanınmış mimarlarından Jeko Tilev’in 2002 yılında hazırladığı projeye kadar sular altında kaldı. Tilev’in hazırladığı proje 2006 yılında Sofya’da yapılan Dünya Mimarlık Triennali’nde UNESCO’dan ‘Büyük Ödül’ kazandı. UNESCO Dünya Kültür Mirası Listesi’nde bulunmayan Seuthopolis Projesi için ödüle rağmen pek çok engel çıktı. UNESCO’dan destek bulamayan Bulgaristan Kültür Bakanlığı 80 milyon Euro tutan proje için uluslararası mali destek bulmak için çalışmaya başladı.

Hollanda, Kuveyt ve Avusturya’dan mali destek sağlandı. Projeye göre Koprinka Barajı’nın altında kalan antik kent, 420 metre çapında çember duvar içine alınacak, önce sular boşalacak, temizlenip kurumaya bırakılacak. Ziyaretçiler buraya botlarla taşınacak. Camdan asansörlerle su seviyesinin 20 metre altına kadar inilip bu antik kent gezilebilecek. Çemberin iç kısmı bahçeler, teraslarla kafe ve restoranlar ve kültür merkezleriyle donatılacak. Antik kent geceleri tümüyle aydınlatılacak. Tilev’in projesine ödül veren jüride bulunan ünlü Türk Kentbilimci Mimar Prof. Dr. Ahmet Vefik Alp, Bulgaristan’ın kültürüne sahip çıkmak için çırpındığını, bizim ise kültürümüzü gömmek için uğraştığımızı söyledi. Alp, “Türkiyemizin yöneticileri, bilim adamları, düşünenleri, bizler günlük menfaatler, kavgalar, dedikodularla uğrasıp Bergama da Allianoi, Dicle de Hasankeyf, Fırat ta Zeugma antik kentlerinin baraj inşaatları nedeniyle sular altında kalış sürecini çaresiz seyrederken komşu Bulgar’ın aynı kadere mahkum olmuş bir antik kenti kurtarmak için hazırladığı proje Jürinin oybirliği ile hiç tartışmasız büyük ödüllerden bir tanesine layık görüldü. Komşu projesini gerçekleştirebilirse bir taşla üç kuş vuracak. Hem kültürüne sahip çıkacak, hem barajı yapılacak, hem turizm yapacak” dedi.

Çin’in orta kesimindeki Şaanşi eyaletinin başkenti Şian şehrinin 100 kilometre yakınında bulunan Çin piramitleri hakkında araştırmalarda bulunan ve piramitlerin içine giren ilk Türk araştırmacı yazar Oktan Keleş, piramitlerdeki materyallerin Türk tarihi açısından büyük önem arz ettiğini ve “bütün ezberleri bozacak kadar dünya tarihi açısından önemli olduğunu” söyledi.

FOTOĞRAFLAR İÇİN TIKLAYIN

“Beyaz piramitler” ya da “Türk piramidi” diye de anılan piramitlere giren ve orada araştırmalarda bulunan Keleş, AA muhabirine yaptığı açıklamada, “Buradaki materyaller konunun uzmanları tarafından incelendiğinde şunu söyleyebiliriz: Tarihin tekrar yazılması gerekebilir” dedi ve piramitlerdeki materyallerin Türk tarihi açısından büyük önem arz ettiğini belirtti.

Keleş, bölgeye daha önce de araştırma yapmak için başkalarının gittiğini ancak araştırmacıların görüntü almasına izin verilmediğini ve şimdi yayımlanan fotoğrafların, “şu ana kadar yayımlananlar arasında bir ilk” olduğunu vurguladı.

Yaşlı bir Çinli rehberliğinde piramitlerin iç kısımlarına girdiklerini belirten Keleş, piramitlerin içinde Türklere ait olduğunu düşündükleri sembol, heykel ve tabletler olduğunu kaydetti.

Keleş, kendilerinin ortaya koyduğu deliller karşısında Çinli yetkililerin, “Eski dönemlerde Uygurlar, Çinliler adına paralı asker olarak görev yapıyorlardı. Buradaki semboller ve işaretler onlardan kalma” dediğini aktardı ve “Bu düşünce tabii kendilerine ait” diye konuştu.

“PİRAMİDİN İÇİNDEYİZ”

Piramitlere giderken ve piramitlerin içinde yaşananları aktaran Oktan Keleş, yaşlı bir Çinli rehber eşliğinde piramitlere yakın bir yerden doğal bir mağaranın içerisinde girdiklerini ve karanlıkta 40-50 metre kadar yürüdüklerini anlatarak, “Mağarada 3 kanallı bir girişe geldik. Sonra dikey bir yerden 7-8 metre aşağı kaydık. Geniş bir alana geldiğimizde Çinli rehber bize ’Piramidin içindeyiz’ dedi” diye konuştu.

Keleş, piramidin tabii bir oluşumun üzerine inşa edildiğini belirtti ve Çinli rehber eşliğinde bir mezar odasına ulaşıldığını aktardı.

Mezar odasında yerde boyu 2 metreye yakın bir mumya olduğunu belirten Keleş, mumyanın başında bulunan bir kayada çeşitli işaret ve yazıların yanı sıra “ay yıldız, kurt başları” gördüklerini söyledi. Keleş, alana ışık tutulduğunda “şoke olduklarını” ve “3 metre boylarında, muhtemelen granit taştan yapılma bir baş heykeli” ile karşılaştıklarını kaydetti.

Keleş, heykelin üst kısmında çift boynuza benzer bir objenin bulunduğunu, kafasının ortasında da bir “ay-yıldız” simgesinin göze çarptığını anlattı.

Heykelin yanında da kucağında çocuk olan başka bir kadın heykelinin ve yerde bir mumyanın bulunduğunu belirten Keleş, şöyle devam etti: “İhtiyar Çinli, dizlerinin üzerine çöküp bir şeyler mırıldanıyor.

Gördüğümüz mumya bir erkeğe ait. 30 sene kadar önce yüzü daha net seçiliyormuş hatta ayaklarında çizmeye benzer şeyler olduğunu söylüyor, yaşlı Çinli. İçeride yaklaşık 7-8 dakika kadar kaldık ki, ihtiyar Çinli acele çıkmamız gerektiğini işaret ediyor. Biz biraz daha kalıp, etrafı iyice incelemek istiyoruz. Yaşlı Çinli sertleşiyor, teklifimizi kabul etmiyor. Aşağı doğru merdivenle inilen bir yer görüyoruz ve oraya inmek istiyoruz. Yaşlı Çinli, ’oraya inişin çok zor olduğunu, indikten sonra çıkışın daha da zor olduğunu, buradan acele çıkmamız gerektiğini’ söylüyor. Çinli’nin bu kadar telaşlı olmasından ve sinirlenmesinden dolayı aşağı inemedik. Ancak fenerle şöyle etrafı bir taradığımızda, duvarlarda yazılar ve şekillerle üst üste dizilmiş ve birbirlerine yapışmış tabletleri gördük daha fazlasını seçemedik.” -

“ATANIZ OĞUZ KAĞAN’IN TEMSİLİ SURETİDİR”

Keleş, yaşlı Çinlinin verdiği bilgiye göre, mumyanın yüzünün önceden daha net olduğunu, ancak zaman içerisinde köylülerin mumyanın bazı parçalarını koparması nedeniyle bozulmaya başladığını söyledi.

Çift boynuzlu granit taştan üç metrelik baş figürünü sorduklarında ise şaşırtıcı bir cevap aldıklarını belirten Oktan Keleş, Çinli’nin “O sizin atanız Oğuz Kağan’ın temsili suretidir” dediğini nakletti.

Keleş, Çinli’nin piramidin alt kısmında başka bir mumya olduğunu ve onun hiç bozulmadığını ileri sürdüğünü, ayrıca var olan binlerce tabletten bazılarının zaman içerisinde aşınarak birbirine yapıştığını söylediğini aktardı.

Piramitlerin bulunduğu bölgenin yasak olduğuna dair söylentilerin sorulması üzerine Keleş, bölgenin tamamen yasaklanmış bir bölge olmadığını, ancak içeride araştırma ve çekim yapmak konusunda izin verilmediğini belirtti.

Keleş, özellikle Alman bilim adamlarının yaptığı çalışmaların “oldukça önemli” olduğunu, ellerinde bazı bilgiler olmakla beraber görüntü olarak kanıt sunamadıklarını vurgulayarak, “Bildiğimiz kadarıyla bizim yayımladığımız görüntüler bu alanda en kapsamlı görüntüler olma özelliğine sahiptir” diye konuştu.

“TÜRK PİRAMİTLERİ”

Şian şehrinin 100 kilometre yakınında bulunan Çin piramitlerinin, diğer adıyla “Türk piramitlerinin” keşfi konusunda birçok iddia bulunuyor. Bunların arasında en yaygın olanı ise İkinci Dünya Savaşı sırasında Amerikalı pilot James Gaussman’ın Hindistan’dan Çin’e uçarken piramitleri gördüğüne dair iddialar olmasına karşın, bu iddiaları doğrulayacak bir kanıt bulunmuyor.

Gaussman’ın iddialarının aslında Trans World Havayolları’nın Uzak Doğu yöneticisi Binbaşı Maurice Shehan’a ait olduğu düşünülüyor.

Keleş, Gaussman’ın bölgedeki piramitleri görmesinin ardından Alman araştırmacı yazar Hartwig HausDorf’un bölgeye gittiğini ve piramitler hakkında birçok materyal topladığını aktardı.

Keleş, Hausdorf’un bu piramitlerde, ön Türklere ait “yazılar ve çok değişik mumyalar olduğunu” söylediğini, ancak bunları delillendiremediği için bilgilerinin kuşkuyla karşılandığını belirtti.

Piramitlerin sayısının irili ufaklı 100 civarında olduğu belirtilirken, söz konusu piramitlerin kime ait olduğu ve içindekiler hakkında kesin bilgi bulunmuyor.

kaynak:Milliyet Gazetesi 10:56 | 02 Nisan 2010

Şili’de sarsıntılar dinmiyor. İki hafta önce 8.8′le sarsılan Şili’de, 7.2′lik yeni bir artçı sarsıntı dahameydana geldi. Artçı sarsıntı sonrası ülkede tsunami alarmı yapıldı.

BD Jeolojik Araştırmalar Kurumu, 7.2′lik artçı sarsıntının merkez üssünün Valparaiso kentinin 114 kilometre güneyi olduğunu bildirdi. Sarsıntı sonrası halk paniğe kapılırken, ülkenin kıyı bölgelerinde yıkıntılar meydana geldi.

Şili’de 2 hafta önce meydana gelen 8.8 şiddetinde depremin ardından çeşitli büyüklüklerde artçı sarsıtıların meydana geldiği fakat bu kadar yüksek şiddette bir sarsıntının beklenmediği belirtiliyor.

Ülkede, yeni Devlet Başkanı Sebastian Pinera’nın bugün yemin ederek görevine başlayacağı da öğrenildi.

DEPREMDEN SONRASI GÖRÜNTÜLER

- Meclis’te İstanbul’la aynı derecede riskli alanlar olduğunu söylediniz. Elazığ da bunlardan biriydi. Nasıl bu tespiti yaptınız?

Gerek bilim dünyasında gerek medyada İstanbul’a yönelik büyük bir ilgi var, çünkü önümüzdeki 20-30 yıl içinde orada büyük bir deprem olacağı öngörüsü yapılmıştır. Ben Meclis’te ne kadar İstanbul’da deprem meydana gelmesi halinde muhtemel kayıplar ön planda ise depremin vuku bulma açısından İstanbul’la eşit düzeyde olan başka yörelerimiz de var dedim. Bunların arasında Bursa’dan bahsettim, Bursa’nın adeta ortasından geçen ve aktif olduğunu bildiğimiz bir fay var. Aynı şekilde 1860’larda Elazığ’ın bir deprem geçirdiğini biliyoruz. Demek ki 150 yıla yaklaşan bir süre geçmiş, yeniden olabilir manasında söyledim. İzmir ve Antakya da bu grupta sayılabilir. Başka illerimiz de var.

- Bölgedeki şu andaki tespitleriniz neler?

60’a yakın artçı şok olduğu söyleniyor. Her büyük depremin arkasından bu küçük depremler hem sayıca yoğun bir şekilde başlar hem de büyüklükleri ilk başta ana şoka yakındır ama daha sonra söner ve sonunda biterler. Bir hafta on gün sonrasında artık iş dengeye varmış denilebilir. Bu artçı depremlerin de yol açabileceği ilave zararlar ve hasarlar olmaktadır. O nedenle hasar görmüş bina varsa içine insanlarımızın girmekten kaçınmasını tavsiye ederim. Elazığ’da çok zararlı bina yok, çatlaklar var. Depremin odak derinliğinin 10 kilometre olduğu anlaşılıyor, 10 kilometre sığ sınıflandırmaya girer, etkileri fazla uzağa gitmeden azalır ve yok olurlar. Elazığ bu bakımdan şanslıdır ve ucuz atlatmıştır. Elazığ aslında Anadolu’da mevcut olan illerin tipik bir örneğidir. Binaları altı dükkan, üstü 4-5 kat olan tipik binalardır. Şehir merkezinde bunlar bitişik nizam içindedir. Bu tipik yapılarımızda bazı temel zayıflıklar var, bunların güçlendirilmesi lazımdır. Biz bu gözlemleri bundan 10 yıl önce Yalova’da yaptık, Gölcük’te yaptık. Bundan 7 yıl önce Bingöl’de aynı şeyleri gördük.

- Yeni yapılanmada nelere dikkat etmek lazım?

Eğer hasar görmesini istemiyorsak yönetmeliklerimizin ve temel mühendislik prensiplerinin söylediği şeyleri harfiyen yerine getirmemiz lazım.

Merkez üssü Elazığ’ın Karakoçan ilçesine bağlı Başyurt köyü olan 6 büyüklüğünde deprem meydana geldi. Hasara neden olan depremde 38 kişi öldü, 60′den fazla yaralı var. Elazığ Valiliği’nden yapılan açıklamada ölü sayısının 41 olduğu kaydediliyor..

İŞTE ELAZIĞ’DAKİ DEPREM SONRASI İLK GÖRÜNTÜLER

ÇİÇEK VE 3 BAKAN BÖLGEYE HAREKET ETTİ
Elazığ’da yaşanan deprem sonrası hükümet harekete geçti. Başbakan yardımcısı Cemil Çiçek ve 3 Bakan’ın bölgeye hareket ettiği bildirildi.

Başbakanlık Afet ve Acil Durum Yönetimi Başkanlığı, merkez üssü Elazığ’ın Karakoçan ilçesi olan depremde, Okçular, Yukarı Kanatlı ve Kayalı köylerinde 20 kişinin hayatını kaybettiğini bildirilmşti.

Başkanlıktan yapılan yazılı açıklamada, ”Okçular ve Yukarı Kanatlı ve Kayalı köylerinde 20 vatandaşımız hayatını kaybetmiştir” ifadesine yer verildi.

Boğaziçi Üniversitesi Kandilli Rasathanesi ve Deprem Araştırma Enstitüsü, depremin merkez üssünü Karakoçan olarak bildirirken, Başbakanlık Afet ve Acil Durum Yönetimi Başkanlığının açıklamasında, depremin merkez üssünün Kovancılar olduğu kaydedildi.

Deprem saat 04:32′de meydana geldi.
Elazığ Kovancılar Kaymakamı Selçuk Aslan, ilçeye bağlı Yukarıkanatlı Köyü’nde 3, Okçular Köyü’nde ise 8 kişinin cesetlerinin enkaz altından çıkartıldığını söyledi.

3 kişinin de enkaz altında kaldığı belirtiliyor.

Deprem, Göçmezler, Yukarıdemirci ve Kayalı köylerinde hasara neden olurken, bazı evler yıkıldı.

Deprem, Elazığ kent merkezi ve ilçelerinin yanı sıra Tunceli, Malatya, Bingöl,  ve ‘da da hissedildi.

Elazığ Belediye Başkanı Süleyman Selmanoğlu da, “Depremin ardından bölgeye temiz su, kurtarma araçları ve 11 kişilik bir kurtarma ekibinin gittiğini” söyledi.

Depreme en yakın yerleşim birimlerinin Kovancılar’a bağlı Demirci, Aşağımirahmet, Karasungur ve Sarıbuğday köyleri ile Karakoçan’a bağlı Sağın köyü olduğu belirtildi.

Bu arada, Boğaziçi Üniversitesi Kandilli Rasathanesi ve Deprem Araştırma Enstitüsü’nün internet sitesindeki verilere göre, ilk depremin ardından bölgede, büyüklükleri 4.1 ile 2.6 arasında değişen 10 sarsıntı meydana geldi.

Bölgeye yardım gönderildi
Başbakanlık  Afet ve Acil Durum Yönetimi Başkanlığı, Elazığ’ın Kovancılar ilçesindeki depremin ardından bölgeye kurtarma ekipleri ve insani yardım malzemesi gönderildiğini bildirdi.

Açıklamada, depremin haber alınmasının ardından başkanlık tarafından Elazığ Valiliği, İl Afet ve Acil Durum Müdürlüğü, jandarma komutanlığı, emniyet müdürlüğü, Kovancılar-Karakoçan Jandarma Komutanlığı ile irtibata geçilerek ihtiyaçların tespiti ve temini yönünde çalışmalara başlandığı kaydedildi.

İlk alınan bilgilere göre Okçular köyünde çok sayıda evin yıkıldığının aktarıldığı açıklamada, şu bilgilere yer verildi:

”Bölgeden henüz kesin teyit edilmemiş olmakla birlikte; Okçular ve Yukarı Kanatlı köylerinde ölenler ve yaralananlar olduğu bilgisi alınmaktadır.

İlk etapta bölgeye; Malatya Sivil Savunma Birlik Müdürlüğü’nden 2 araç, 18 kişilik ekip,  İl Afet ve Acil Durum Müdürlüğü’nden 3 araç ve 11 personelden oluşan ekip,  İl Afet ve Acil Durum Müdürlüğü’nden 5 araç ve 30 kişilik ekip, Bingöl İl Afet ve Acil Durum Müdürlüğü’nden 2 araç, 10 kişi, 3 ambulans ve Bingöl Akut Ekibi, Kızılay’dan 100 çadır ve 300 battaniye 1 seyyar mutfak ile birlikte bir öncü ekip sevk edilmiştir.”

Validen ilk açıklama
Elazığ Valisi Muammer Erol, deprem sonucu 8 kişinin hayatını kaybettiği Kovancılar ilçesi Okçular köyünde gazetecilere, ”Yaralı sayısı kesin değil. Ambulanslar devamlı gidip geliyor. Kurtarma çalışmaları devam ediyor” dedi.

Erol, 3 kişinin yaşamını yitirdiği Okçular köyüne gelerek kurtarma çalışmalarına nezaret etti

Vali Erol, gazetecilere yaptığı açıklamada, ”Kovancılar’ın en büyük köyü olan Okçular’da 8 vatandaşımız ölü çıkarıldı. 3 vatandaşımız da Yukarı Kanatlar’da hayatını kaybetti. Yaralı sayısı kesin değil. Ambulanslar devamlı gidip geliyor. Kurtarma çalışmaları devam ediyor. Jandarma ve sivil savunma ekiplerimiz görevlerinin başında” diye konuştu.

İlçenin en büyük köyü olduğu bildirilen, şehir merkezine 35 kilometre uzaklıktaki Okçular’da, enkaz altında kalan 2 kişiyi kurtarma çalışmaları sürüyor.

Köyde toprak ve taştan yapılma evlerin çöktüğü gözleniyor.

Sivil savunma, UMKE ve itfaiye ekipleri ile köylüler, kurtarma çalışmalarını sürdürüyor.

Kütahya’da da deprem
Bu arada, bir deprem haberi de Kütahya’dan geldi. Boğaziçi Üniversitesi Kandilli Rasathanesi ve Deprem Araştırma Enstitüsünün internet sitesindeki bilgiye göre, saat 22.58′de, merkez üssü Kütahya olan 3.7 büyüklüğünde deprem kaydedildi. Depremin, can ve mal kaybına yol açmadığı öğrenildi. (AA)

Kaynak:http://www.ensonhaber.com/Ic-Haber/259593/elazigdaki-depremde-41-olu.html

DEPREM SONRASI VİDEOLARI

Şili Devlet Başkanı Michelle Bachelet, sadece Maule bölgesinde 85′den fazla kişinin yaşamını yitirdiğini belirtti. Bachelet, bu sayının artabileceğini söyledi.

Yerel bir televizyon kanalı da depremin en çok hissedildiği Concepcion kentinde, 15 katlı bir binanın çöktüğünü, yollarda çatlaklar oluştuğunu duyurdu.

Bölgeden gelen haberlerde, binaların yandığı ve köprülerin yıkıldığı da bildiriliyor.

Bu arada, ABD ve AB ülkeye yardıma hazır olduğunu açıkladı.

ABD Dışişleri Bakanlığı sözcülerinden Megan Mattson, Şili’deki yetkililerle temasa geçerek yardım önerdiklerini belirtti. Mattson, ülkede ikamet eden veya ülkeyi ziyaret eden ABD vatandaşlarının sağlık durumu hakkında ise şu anda bir bilgisi olmadığını söyledi.

DEV DALGALAR ADALARA ULAŞTI

Bachelet, Şili açıklarındaki doğu adalarının bir saat içinde tsunami tarafından vurulabileceğini belirtti. Bachelet ayrıca buralarda yerleşim birimlerinin boşaltılma çalışmalarına başlandığını söyledi.

Haber ajansları, depremin yarattığı dev bir dalganın Şili açıklarındaki Robinson Crusoe Adaları’nda yerleşim birimlerine dev bir dalganın ulaştığını bildirdi. Ayrıca ABD’ye bağlı Hawaii adalarının da tsunami tehdidi altında olduğu açıklandı.

Pasifik Tsunami Uyarı Merkezi, depremin ardından özellikle Şili ve Peru için tsunami uyarısı yapmıştı.

Kolombiya, Antarktika, Panama, Kosta Rika, Japonya, Avustralya, Yeni Zelanda ve Rusya da riskli bölge kapsamına alındı. ABD hükümeti ise risk bölgesini Orta Amerika ve Fransız Polinezyası’na kadar genişletti.

Amerikan Jeolojik Araştırma Kurumu, deniz seviyesinde kaydedilen değerlerin, tsunami oluştuğunu gösterdiğini belirterek, tsunaminin depremin Şili’deki merkez üssü yakınlarındaki sahil boyunca yıkıcı etki yaratabileceğini, ayrıca daha uzak kıyılar için tehdit oluşturabileceğini ifade etti.

Dünya tarihinde kayıtlara geçen en büyük deprem de Şili’de gerçekleşmişti. 9.5 büyüklüğündeki 22 Mayıs 1960 tarihli depremde bin 655 kişi ölmüş, 2 milyon insan evsiz kalmıştı. Depremin ardından gerçekleşen tsunamide ise Hawaii, Japonya ve Filipinler’de ölenler olmuş, ABD’nin batı kıyıları zarar görmüştü.

(Anadolu Ajansı) 27.02.2010 14:12

Hürriyet’in haberine göre; Uzmanlar hızla büyüyen bu çatlağın yeni bir okyanusun habercisi

olduğunu söyledi. Addis Adaba Üniversitesi uzmanları Etiyopya’nın Afar Üçgeni olarak bilinen

bölgesinde bulunan 56 kilometre uzunluğunda ve 6 metre genişliğindeki çatlağın civarında

araştırma yaparken yerin sarsılarak dibe çökmesine kendi gözleri ile tanık oldular.

Afar bölgesi altında bulunan üç tektonik tabaka, Afrika ve Arap tabakalarının ayrı yönlere

sürüklenerek iki fay hattı oluşturmasına neden oldu. İki fay hattının ayrı yönlere ayrılması ile

yer kabuğu yaklaşık 10 km içine çökmesine ve Kızıl Deniz ile Aden Körfezi için yer açılmasını

sağladı. 2006 senesinde ortaya çıkan yarığın etrafındaki yer kabuğunun birbirinden ayrılması

ilk olarak içi 2 bin futbol sahasını doldurmaya yetecek lav içeren 41 km uzunluğunda bir çatlak

meydana getirmişti.

YENİ OKYANUS SİNYALLERİ

Arap Yarımadasının altını örten Arap Boynuzu bölgesinin kıvrımında bulunan çatlağın zamanla

büyümesi ile bilim adamları, Afrika’nın Kızıl Deniz’in baskınına uğrayacağını ve zaman içerisinde

yeni bir okyanus oluşabileceğini belirtiyor.

Oxford Üniversitesi uzmanları, Eylül 2005′te yaşanan depremlerden beri Afar Üçgeni’ndeki

tektonik hareketlenmenin durmadığını söylerken, oluşan gediklerden yüzeye çıkan lavların

derinliği 3 ile 5 km arasında değişen çukurlara dolduğunu belirtti. Bu şekilde devasa bir

çöküntü halini alacak Afar’ın Kızıl Deniz ile birleşmesi, yeni bir okyanusun oluşma ihtimalini

doğuruyor.

KIZIL DENİZ’İN OLUŞUMUYLA BENZERLİK

Londra Üniversitesinin Eylül ayından beri yürüttüğü çalışmalarda ise yeni oluşan gediklerden

sülfür kokularına karışmış, sıcaklığı 400 dereceyi bulan gaz ve dumanların yükseldiği tespit

edildi. Derinlikleri 30-40 metreyi, uzunlukları ise yüzlerce metre olan gediklerin bazılarında ise

bazalt lav hareketleri, püskürmeler gözlemleniyor. Uzmanlar lavların kaynağının dünyanın yer

kabuğunun altından gelen erimiş kayalar olduğunu ve Afrika kıtasının içinden bir meşale gibi

aktığını açıkladılar.

Dünyanın çekirdeğinden yer kabuğunun üzerine ilk lav püskürmesi 30 milyon yıl önce

yaşanmış ve benzer bir süreç sonucu Afrika ile Arap yarımadası ayrılarak Kızıl Deniz oluşmuştu.

Afar Üçgeni şu an için çevresini örten doğal yükseltiler sayesinde Kızıl Deniz’in gazabından

kurtulurken, bilim adamları bu durumun fazla sürmeyeceğinden endişeliler.

YIĞMA YAPI TASARIMI OKUMAK İÇİN TIKLAYIN

YIĞMA YAPILARDA ONARIM VE GÜÇLENDİRME OKUMAK İÇİN TIKLAYIN

Akashi Kaikyo (Japonya)

Bridge of the Americas (Panama)

Sydney Harbour Bridge (Avustralya)

Forth Rail Bridge (İskoçya)

Brooklyn Bridge (ABD)

Göltzschtal Brücke (Almanya)

Tower Bridge (İngiltere)

Allahverdi Han (İran)

Salginatobel Brücke (İsviçre)

Kapellbrücke (İsviçre)

Lupu (Çin)

Viaduc du Millau (Fransa)

Pont du Gard (Fransa

İstanbul Boğaziçi Köprüsü

Tarih boyunca insanın suya olan gereksinmesi, onu suyun biriktirilmesine zorlamış, bu nedenle önceleri günlük ihtiyaçlarını giderecek su kapları yapan insan, daha sonraları bilhassa su kaynaklarının kıt olduğu yörelerde su biriktirme yapıları yapmak zorunda kalmıştır. Bu yapılardan en önemlisi barajlardır. Sözcük olarak baraj Fransızca kökenli olup sözlüklerde su bendi, büget, engel olarak açıklanmaktadır.

Çeşitli özel amaçlarla yapılanlar olduğu gibi genel olarak suların faydasını arttırmak için vadilerin kapatılması suretiyle yapılan 15 metreden yüksek su depolayan yapay yapılara BARAJ diyoruz. Barajlar yapımı çok uzun süren (3-10 yıl) ve pahalı olan, yıkılmaları halinde çok büyük can ve mal kaybına sebep olan mühendislik eserleridir.

Yükseklikleri 15 metreye kadar olan ve barajlara göre daha basit su depolama tesislerine de GÖLET denilmektedir

BARAJLARIN FAYDALARI ve DİKKAT EDİLMESİ GEREKENLER

Barajların faydalarını kısaca aşağıdaki gibi özetleyebiliriz:

1. Tarım alanlarının zamanında ve yeterli olarak sulanmasını sağlar.
2. Hidroelektrik enerji üretir.
3. İçme, kullanma ve endüstri için gerekli suyu düzenli ve sürekli sağlar.
4. Yerleşim ve tarım alanlarını taşkınlardan korur.

Barajların yukarıda sayılan doğrudan faydaları yanında aşağıda sayılan dolaylı faydaları da vardır:

1. Su üzerinde ulaşıma olanak sağlar,
2. Su ürünleri üretimi, özellikle balıkçılığın gelişmesini sağlar,
3. Avcılığın gelişmesini sağlar,
4. Mesire yerleri sağlar,
5. Toprak erozyonunun önlenmesi veya azaltılması sureti ile toprak muhafazasını sağlar,
6. Milli güvenlik üzerinde olumlu etki yapar,
7. İklim üzerinde olumlu etkisi vardır,
8. İstihdama olumlu etkisi vardır,
9. Gelir dağılımının düzeltilmesine yardımcı olur,
10. Su kalitesinin ve kirlenmenin kontrolu sağlanabilir,
11. Su sporları yapılmasına olanak verir,

Bu sayılan yararları yanında baraj yapımında özellikle dikkat edilmesi gerekli konularında olacağı doğaldır. Bunlar:

1. Doğal dengenin bozulması,
2. Göl sahası içinde kalan tarım alanlarının ve doğal kaynakların kullanılamaması,
3. Göl sahası içinde kalan yerleşim merkezlerinin nakli,
4. Göl sahası içinde kalan yol, köprü vb. yatırımların yerine yeni yatırım yapma ihtiyacı,
5. Yer altı su seviyesinin yükseltilmesi dolayısı ile maydana gelen olumsuz etkiler,
6. Su yükünün artması dolayısı ile meydana gelebilecek tehlikeli heyelanlar ve diğer jeolojik olaylar,
7. Artan su buharlaşması dolayısı ile kullanılabilecek su miktarının azaltılması,
8. Akarsuların taşkın mevsimlerinde birlikte getirdikleri toprak gücünü artıran besleyicilerden bilhassa delta ovalarının mahrum kalması,
9. Suyun içinde taşınan maddelerin azalması nedeni ile baraj mansabında daha fazla yatak oyulması,
10. Kıyı erozyonunun artması,
11. Göl alanında kalan tarihi eserler,

gibi konular ile çok özel konular olabilir. Ancak sayılan bu hususlardan dolayı meydana gelebilecek mahzurlar baraj planlaması veya proje sırasında gözönünde bulundurulursa ortadan kaldırılabilir veya en aza indirilebilir. Örneğin Keban Barajı göl alanı içinde kalacak tarihi eserler baraj devreye girmeden önce Başka yere taşınmıştır. Balıkların yaşamının yitirip doğal dengenin bozulmaması için gerektiğinde, balıkların akarsuyun kaynağına gidip gelmelerini sağlamak amacıyla balık geçitleri yapılabilir.

BARAJI MEYDANA GETİREN TESİSLER

Barajı meydana getiren tesisleri şu ana gruplarda toplayabiliriz:

1. Gövde ve tesisleri,
2. Dolusavak tesisleri,
3. Derivasyon tesisleri,
4. Dipsavak tesisleri,
5. Enerji İletim Tesisleri(Yalnız enerji amaçlı barajlarda vardır).

A) GÖVDE VE TESİSLERİ:

1. Baraj Gövde Tipleri
1.1. Baraj Tiplerinin Sınıflandırılması

Baraj gövde tiplerinin, özelliklerinin değişik yönlerden değerlendirilmelerine göre, farklı sınıflandırmalarının yapılması mümkündür. Aşağıdaki sınıflandırma ise, bazı özel uygulamaların dışında, baraj gövdesinde kullanılan malzeme cinsine ve bundan yararlanma şekline göre yapılmıştır.

I-Dolgu Barajlar

a) Homojen gövdeli barajlar
b) Zonlu barajlar
- Toprak dolgu
- Kaya dolgu
- Karaşık zonlu dolgu
c) Memba şevi geçirimsiz kaplamalı kaya dolgu barajlar
- Asfalt memba kaplamalı
- Beton memba kaplamalı
- Metal, vs. memba kaplamalı

II- Beton Barajlar

a) Beton ağırlık barajları
- Dolu gövdeli 
- Boşluklu gövdeli
- Payandalı 
- Sermebeton (R.C.C.) gövdeli
b) Beton kemer barajlar
- Kemer ağırlık gövdeli
- Basit silindirik gövdeli
- İki eğrilikli gövdeli

III- Karma Tipte Barajlar

Çoğunlukla dolgu ve beton ağırlık gövde kombinasyonlarından oluşur.

I- Dolgu Barajlar

a) Homojen Gövdeli Barajlar

Homojen gövdeli baraj, geçirimsiz veya çok az geçirimli , aynı özelliklere sahip tek bir malzemeden oluşmuş, geçirimsizlik fonksiyonuna, şev korumaları hariç, bütün gövdenin katıldığı tipte bir yapıdır.

Rezervuar uzun süre dolu tutularak malzemenin doygun hale gelmesinden sonra ani boşalmalarda, şevlerin kaymaması için çok yatık tertip edilmeleri gerekir.

Bu tip barajlar mansap şevinin korunması bakımından modifiye edilerek uygulanmışlardır.

Mansapta öngörülen bir kaya topuk ve bunun gövde tarafındaki yüzünde yer alacak filtre, sızma hattını aşağı çekerek drene edecektir.

Bu tip gövde dolguları, eskiden alçak barajlarda (h < 30m) ve göletlerde çok kullanılmıştır.

Genelde bu tip gövdeler depolama barajlarında, herhangi bir sebepten zorunlu olmadıkça uygulanmamalıdır.

Uygulama alanları daha ziyare sel kapanları, geçici batardolar vs. olmaktadır.

b) Zonlu Dolgu Barajlar

Bu tipteki barajlarda çeşitli dolgu malzemesi belirli amaçlarla gövdenin değişik bölgelerine yerleştirilmişlerdir.(Şekil 3.1)
Gövdede teşkil edilecek, malzeme zonları aşağıda belirtilmiştir.

- Çekirdek Dolgusu :

Kil özelliğinde bir malzemeden oluşan bu dolgu gövdenin geçirimsizliğini sağlar. Merkezi veya memba yönünde eğik olarak düzenlenirler.

Çekirdeğin daha karmaşık geometride teşkil edildiği ve beton, palplanş vs. gibi değişik malzemeler kullanılarak geçirimsizliğin sağlandığı uygulamalar varsa da burada bunlara değinilmeyecektir.

Çekirdek şevlerinin eğimi doğal olarak çekirdeğin kalınlığına bağlıdır.

Kalınlığın tesbit edilmesinde ise kullanılan malzemenin özellikleri, yakın çevrede malzemenin yeteri kadar bulunup bulunmaması, sağlanması istenen ekonomi ve depremsellik vs. gibi faktörler rol oynar.

Merkezi çekirdek uygulanması halinde, özel bir durum söz konusu değilse şev eğimleri 1/0.5-1/0.3 (düşey/yatay) değerleri arasında düzenlenir.

- Memba ve Mansap Kabuk Dolguları:

Bunlar memba ve mansap dolguları olarak da anılırlar. Bu dolgular geçirimli ve yarı geçirimli özelliktedirler. Memba dolgusunda, rezervuarın ani boşalma durumunda çabuk derene olması için daha çok geçirimli malzeme tercih edilir. Aksi takdirde düşey ve yatay drenaj tabakaları düzenlenmelidir.

Mansap dolgusunun yarı geçirimli olması halinde, sızma hattının (freatik hat) yükselmemesi ve çekirdekte oluşacak genelge önemsiz sızıntıların tabandaki yatay drenaj tabakasına kolayça aktarılması için bir düşey drenaj tabakasının düzenlenmesi uygun olacaktır. Düşey drenaj tabakası aynı zamanda mansap dolgusunu filtrelerden geçiş zonu görevini de üstlenecektir.

- Filtre Dolguları:
Çekirdekten sızıntı ile kil malzemenin sürüklenmemesi için mansap filtreleri koruyucu görev yaparlar. Memba filtresi ise rezervuarın boşalma durumu için gereklidir.Filtrelerde dane çaplarına göre tedrici bir geçiş sağlamak için ince filtre (kum) ve bunun mansabında kalın filte

(kum ve çakıl) kullanılır. Filtre kalınlıklarını rezervuar su busanıcı tayin eder, fakat ekseriyetle 3 veya 4 m kalınlık 30 m den yüksek barajlar için yeterlidir.

Düşey filtre tabakaları yukarıdan aşağıyadoğru artan kalınlıkda da düzenlenebilir.

- Riprap (Taş İmla):

Gövdenin memba şevinde dolgunun su dalgaları etkisi ile yıkanmasının önlenmesi amacıyla konulan bir örtü tabakasıdır. Dalga yüksekliğine göre kayaların çapı ve tabakanın kalınlığı tayin edilirse de genelde 0,5-1.0 m çapında kayaları 1.0 m tabaka kalınlığında düzenlemek yeterli emniyeti sağlayacaktır.
Memba dolgusunda kaya kullanılmayıp, kum ve çakıl gibi daha ince malzeme söz konusu ise, memba dolgusunun dalga etkisi ile riprap kayalarının arasından dışarı sürüklenmesini önlemek içir riprap’in altında 30-50 cm kalınlığında çok iri çakıllardan oluşan bir geçiş tabakası sermek gerekir.

Ekonomik nedenler ile riprap tabakası rezervuardaki minimum su seviyesinin bir miktar altına kadar devam ettirilmelidir.

- Mansap Şevi Koruma Örtüsü:

Toprak mansap dolgusu kullanılması halinde, mansap şevi yağmur sularının erezyonuna maruz kalacaktır. Bunu önlemek amacı ile mansap şevinin üzerinde 0.5-1.00 m kalınlığında bir kaya örtü tabakası gerekir.

İklimin uygun olması durumunda bir çimen veya çalı bitki örtüsü de bu fonksiyonu yerine getirebilir.

Yukarıdaki örneklerde kullanılan dizayn anlatım kolaylığı için zonların düzenlenmesi yönünden simetrik olarak düşünülmüştür. Şüphesiz zonların tertibi, gereksinimlerine göre (malzemenin cinsi, topoğrafya, yerel stabilite vs.) daha karmaşık bir şekilde oluşturulabilir.

Önemli olan husus ise, sızma hattı yönünde daima filtre kriterini geçerli kılmaktır.

İnce bir malzeme dolgusundan sonra birdenbire kalın, boşluklu bir malzemeden oluşan dolguya geçirilmesi halinde, ince malzeme sızma ile diğerinin içersine sürüklenecektir.

Toprak Dolgu Gövdeler :

Toprak dolgu gövdeli barajlarda kabuk zonları toprak, kum, çakıl (nehir alüvyonu, teras depozitleri) ve benzeri nisbeten ince daneli malzemelerden oluşturulmuştur.(Şekil 3.2)

Toprak dolgu gövdeler merkezi çekirdekli veya eğik çekirdekli olabilir. Kil çekirdeğin memba ve mansap yüzlerinde kabuk dolgularının belirlediği tipte filtreler öngörülür. Çekirdeğin her iki tarafında çekirdeği destekleyen kabuk dolguları yer almıştır. Eğer merkezi kil çekirdek ince olarak projelendirilmiş ise, mansap şevi biraz daha az eğimli düzenlenebilir.

-Drenler :

Memba kabuk dolgusu yarı geçirimli oldugu zaman, rezervuarın ani seviye düşüşlerine karşı yatay drenler tertip etmek gerekebilir.

Mansap kabuk dolgusu yarı geçirimli ise, kaba filtrenin mansabında bir düşey dren yer almalıdır. Mansap kabuk dolgusu altında teşkil edilecek yatay dren zeminden ve filtrelerden sızacak suları mansaba geçirecektir. Bu yatay deren yamaçlarda da öngörülmelidir.

Kabuk dolguları altında bulunan alüvyon, benzer nitelikte malzeme olduğu için genellikle kaldırılmaz, Yamaçlarda, yamaç molozu sağlam kayaya kadar sıyırılır. Yine yamaçlarda bulunan teras depozitleri (kum ve çakıl) altında uygun olmayan (yamaç molozu, diğer gevşek zemin tipleri vs.) formasyonlar yoksa yine olduğu gibi bırakılır. Bunların yüzeyi dolgu yapılmadan öncel düzeltilerek sıkıştırılmalıdır.

Kaya Dolgu Gövdeler :

Kaya dolgu tipi gövdelerde, kabuk zonları kaya malzemeden oluşturulmuştur. Bu malzeme taş ocağından veya yapı ile ilgili kazılardan elde edilir. Kaya dolgu barajlarda zonların düzenlenmesi toprak dolgu tipine benzer şekilde yapılır.(Şekil3.3)

Eğer doğal nehir alüvyonu derinliği fazla ve iri bloklar içeriyor ise, kaldırılmayabilir. Fakat ince bir tabaka ise maliyeti fazla etkilemeyeceği için kaldırılmalıdır. Alüvyonun fiziksel özelliklerinin, kabuk kaya malzemesinin özelliklerinden daha kötü olması halinde taban kayasına kadar kaldırılmalıdır.

Çekirdeğin mansabında yer alan ince ve kalın filtrelerden sonra, filtrelerin mansap kabuğu kaya dolgusu içerisine geçmemesi için bir geçiş tabakası tertip edilir. Bu zon iri çakıl veya kaya kırığından oluşturulur. Eğer mansap kabuk dolgusu altında nehir alüvyonu bırakılmış ise, nehir alüvyonunun sızıntı suları vasıtası ile kaya dolgu içerisine girmemesi için bu tabaka yatay bir geçiş tabakası-filtre olarak mansap topuğuna kadar devam ettirilir. Alüvyon taban kayasına kadar kaldırılmış ise geçiş tabakası gerekmez.

Mansap kabuk dolgusu kaya malzemeden olduğu için şev kaplamasına gerek yoktur.

Memba kabuk dolgusu ile memba filtresi arasında yine bir geçiş tabakası öngörülür. Bu geçiş tabakasının görevi, ani boşalmalarda filtrenin kaya dolgu içersine sürüklenmesini önlemektir.

Eğer memba kabuk dolgusunda, iri kaya parçaları memba şevinde istif edilmiş ise, riprap düzenlemesi zorunluğu kalkar.

Tipik bir kaya dolgu barajın genel yerleşim planı ve kesitleri EK III-1 ve III-2′de gösterilmiştir.

Karışık Dolgu Gövdeler :

Genellikle, baraj tesislerinde çeşitli yapıların kazılarından elde edilen uygun malzemelerin ekonomik nedenlerle gövde dolgusunda kullanılma durumu vardır. Bundan dolayı karışık malzeme zonlarından oluşan gövde tiplerinin uygulama alanı geniştir. Kazılardan kazanılan malzemeler, inşaat proğramına uygun olarak ya bir sahada depolanıp (röpriz), uygun zamanlarda gövdeye serilirler, yahut doğrudan doğruya gövde dolgusuna taşınırlar. Ocaktan taşınacak malzemelerle birlikte düşünülerek, kazılardan çıkacak malzemelerin gövdenin hangi zonlarında kullanılacağı ve miktarı ekseriyetle şematik bir program üzerinde önceden etüt edilirler (Malzeme akış diyağramı). Bu kazı malzemeleri nisbeten az miktarda baraj temeli, tüneller, santral binası vs. gibi yerlerden alınmakla beraber, ekseriyetle dolusavak kazılarından geniş çapta elde edilirler.(Şekil 3.4)
Bu tip gövdeler için tipik bir zon düzenlemesi verilemez. Mevcut malzemelerin (ocaktan ve kazılardan) etüdü ile teknik ve ekonomik yönden en uygun bir dizayn seçilir. İnşaat süresinde karşılaşılan yeni şartlara göre, bazen zonlarda revizyonlar uygulanır.

Memba kabuğunda minimum su seviyesi üstünde mümkün mertebe geçirimli malzeme kullanılmalıdır.

Gövde kabuk bölgelerinde düşük kalitede ve az geçirimli olan malzeme, sandviç teşkil edecek şekilde iç kısımlara konulmalıdır.

c) Memba Şevi Kaplamalı Barajlar

Bu tipteki barajlar geçirimsiz dolgu malzemesinin ekonomik bir uzaklıkta mevcut olmaması veya mevcut olup da doğanın korunması nedenleri ile kullanılmak istenmemesi hallerinde söz konusu olur (Değerli tarım arazilerinin ve bitki örtüsünün tahrip edilmemesi vs.)

Bu barajlar iyi istiflenmiş ve sıkıştırılmış kaya dolgu gövdenin memba şevi üzerine, geçirimsiz bir malzemenin kaplanması ile oluşturulurlar.

Memba membranı asfalt, beton, çelik plastik levha, hatta ahşap herhangi bir geçirimsiz malzeme olabilir. Fakat genellikle beton veya asfalt malzeme kullanılır. Geçirimsiz örtünün gövdenin oturmasından dolayı hasar görmemesi için dolgu ve temeldeki çökmeler çok iyi etüd edilerek hesaplanmalıdır.

Ayrıca gövde stabilite analizlerinin de geçirimsiz örtüsü gözönüne alınmadan, normal kaya dolgu baraj gövdesinde olduğu gibi yapılması gerekir.

Bugün iyi gelişmiş kaya sıkıştırma tekniğinin ve ekipmanlarının sayesinde ve kil çekirdeğin mevcut olmamasından dolayı, bu tip barajlarda şevler oldukça dik yapılabilmekte, 1.0 düşey 1.3 yatay olacak şekilde bir eğim ile düzenlenebilmektedir. Bu durum şüphesiz kullanılan dolgu malzemesinin özelliklerine ve uygulanan sıkıştırma tekniğine bağlıdır.

Zonlar tertip edilirken çok karmaşık dizaynlara başvurulmaması önerilmektedir. Zira farklı karakterdeki zonların bir aradaki davranışları önceden tahmin edilmiyebilir.

Genelde aşağıda gösterilen temel dizayn kullanılmaktadır.

Kaya dolgu malzemesi 50-60 cm kalınlığında tabakalar halinde basınçlı su verilerek titreşimli silindirler ile yatay olarak sıkıştırılır. Geçirimsiz örtü altındaki özel zonlar ise 30 cm gibi daha ince tabakalar halinde yatay ve çok defa ilave olarak şev düzlemi üzerinden de sıkıştırılır. (Silindirler yukarıdaki bir vince bağlanarak)

Memba kaplamalarında önemli olan husus, kaplamanın rezervuar basıncına ciddi bir sızmaya neden olmadan direnç gösterebilmesi ve aynı zamanda da zati yük ve su basıncından kaynaklanan oturmalarına dolgunun intibak edebilmesidir.

Memba Şevi Beton Kaplamalı Barajlar :

Memba geçirimsiz örtüsü, muayyen bir genişlikte ve kalınlıkta şev üzerinde enine istikamette uzanan, beton plaklar ile oluşturulmuştur.

Beton döşeme dökülmeden dolgu şev yüzeyi tekrar elden geçirilerek düzeltilir ve kumlu bitüm ile ince bir tabaka ile kaplanır.

Bunun yerine püstürtme beton da kullanılabilir. Bu uygulama daha pahalı olmasına rağmen, daha hızlı olarak sürdürülebilir. Ayrıca uygulama esnasında darbelere ve yağmurun tahribine karşı hassas olmama gibi avantajı vardır.

Geçirimsiz memba kaplaması uygulamalarında bilinmelidir ki, kaplama taşıyıcı bir unsur değildir.

Kaplama su basıncı altında kırılmamalı ve geçirimsizliği tam manası ile sağlayabilmelidir. Bu da ilk anda, beton kalınlığı ne olmalıdır ve hangi amaçla ve ne miktarda teçhiz edilmelidir sorusunu ortaya çıkarmaktadır.

Beton kaplama gövde dolgusunun deformasyonuna uyum gösterecek esneklikte olmalıdır ve hiçbir bölgesinde gerilme birikimi olmamalıdır.

İyi sıkıştırılmayan bölgelerde dolgunun çökmelerinden dolayı kaplama yerel olarak taşıyıcı olarak çalışır ve çatlaklar ortaya çıkabilir.

Beton kaplama kalınlığının saptanması için çeşitli ülkelerde değişik formüller kullanılmıştır.

Avustralya

t= kaplama kalınlığı (m)
h= su yükü (m)
t= 0.3+0.002 h

Güney Amerika
T= 0.3+0.005 h

Romanya
T= 0.3+0.004 h

Kalınlık tayin edilirken göz önünde bulundurulması gereken en önemli hususlar tabii ki betonun geçirimsizliği ve dış tesirlere dayanıklılığı olacaktır.

Kaplama kalınlığını baraj kretinden beton yastığa kadar artırarak projelendirmek de mümkündür.

Beton kaplamada kullanılacak betonarme demiri, beton kesitinin %0.5 ile %0.8′i kadar olmalıdır.

Demir teçhizatın asıl amacı, oluşacak olası çatlakları, kılcal çatlaklar şeklinde yüzeye yayması ve termal-rötre gerilmelerini almasıdır.

Betonarme demirleri her iki yönde düzenlenir ve derzlerde kesilmez. Genellikle demir, plakların ortasında yer alır. 40-50 cm kalınlıktaki plaklarda ise daha ziyade yüzeye yakın yerleştirilmesi termal gerilimleri alması bakımından uygun olacaktır.

Memba beton kaplamalı barajlar sağlam temel kayası üzerine veya nehir taban alüvyonunun kalın olması halinde ise tesviye ve sıkıştırma işlemlerinden sonra alüvyon üzerine oturtulurlar.(Şekil 5)

Beton yastık perde ve konsolidasyonlarının yapılmasında başlık betonu olarak görev yapar. Perimetrik olarak memba şev eteğinde yer alır.

Beton kaplamanın son bulduğu bu beton blok altındaki temel kayasına ankraj demirleri ile bağlanır.(Şekil 6)

Beton yastığın altındaki geçirimsizlik perdesinin, rezervuar dolduktan sonra ilave enjeksiyonlar ile takviye edilmesi ihtimali olan durumlarda burada ayrıca bir enjeksiyon galerisi de öngörülebilir.

Memba Şevi Asfalt Kaplamalı Barajlar :

Memba şevi asfalt kaplamalı dolgu barajlar prensip bakımından beton kaplamalı gövdelere benzer, fakat asfalt kaplamaları esnekliklerinden dolayı kırılmalara karşı betondan daha fazla tahammül gösterir.

Bu tipteki baraj gövdelerinin kaplamalarından beklenen özellikler aşağıda sayılmıştır.

- Seçilen şev eğiminde stabilitesinin yeterli olması
- Dayanıklılığı
- Geçirimsizliği
- Su basıncına, dalga tesirine dayanıklı olması
- Hisrostatik alt basınca mukavemet gösterebilmesi
- Kaplama arkasındaki dolgunun rahatça drene olabilme kabiliyetinin olması
- Dolgunun yerel deformasyonlarına karşı, dayanım ve elastikiyeti ile uyum gösterebilmesi

Son yıllarda, yükseklikleri 100 metreyi aşan memba şevi asfalt kaplamalı barajlar inşa edilmiştir.

Bu barajların memba şev eğimleri gövdede kullanılan dolgu malzemesinin özelliklerine göre 1/1 ile 1/2.5 değerleri arasında seçilmiştir.

Memba şev kaplamalarında ise değişik uygulamalar yapılmıştır.

Genel olarak üzeri bitum ile kaplanmış gözenekli bir asfalt tabaka veya birden fazla asfalt tabakadan oluşmuş bir kaplama sistemi olarak dizayn edilebilirler.(Şekil 7 )

Yaklaşık olarak 42 m yüksekliğindeki asfalt kaplamalı gövdenin derin nehir alüvyonu üzerine oturacağı düşünülmüştür.

II. Beton Barajlar :

Beton baraj gövdeleri, küçük ve zemine fazla basınç vermeyen regülatör tipi tesislerin dışında, gevşek zemin ve ayrışmış kaya kazılıp alındıktan sonra daima yeterli taşıma gücüne sahip sağlam kaya zemin üzerinde inşa edilirler. Beton barajların en önemli avantajı, dolusavak, enerji sualma, dipsavak vs. gibi diğer yapıların gövde üzerinde yer alabilmesidir.

Aks yerindeki mevcut şartlara göre beton ağırlık veya beton kemer tipinde bir gövde seçilebilir.

Beton baraj gövde tipinin seçilebilmesi için en önemli faktörlerden biri de ekonomik bulunmuş olmasıdır.

a) Beton Ağırlık Baraj Gövdeleri :

Beton ağırlık baraj gövdeleri, başta baraj gölünden kaynaklanan su yükünü ve diğer çeşitli ikincil yükleri kendi ağırlığı ile karşılayarak temele aktaran yapılardır. İstinat duvarı gibi çalışan bu yapılar dolu gövdeli veya boşluklu bloklardan veya araları kapatılmış payandalardan oluşur.

Dolu Gövdeli Ağırlık Barajları:

Bu tipteki barajlar gövdenin büyüklüğüne uygun olarak boyutlandırılmış 10 ile 20 metre genişliğinde trapez kesitli beton blokların yanyana getirilmesi sureti ile projelendirilirler.

Gövde genel olarak doğrulsal bir aks üzerine oturur, fakat estetik yönden veya özel bir amaçla aksa kemer formu da verilebilir.

Kemer şeklindeki tasarımlarda, vadi yamaçlarına kemerlenmeden dolayı yük aktarılmadığı varsayılır.

Blok genişlikleri 20 metreyi geçmemelidir, zira bu genişlik aşıldığı takdirde termal çatlakların ortaya çıkması mümkündür.

Geniş olarak boyutlandırılan bloklarda, beton ısısının kontrolu zorlaşarak ekonomik olmayan bir durum ortaya çıkar.

Derzleri oluşturan blok yüzlerinden birisi diğerinin yer yer içine geçecek şekilde, dişli olarak şekillendirilirse de son yıllarda bu uygulamadan vazgeçilme eğilimi vardır.

Blok derzleri su tutucu lastik veya PVC bantlar ile membada ve mansapta kapatılmıştır.

Derzler, beton ısısı ve rötre büzülmeleri normal duruma gelince, çimento veya kimyasal maddeler enjekte edilmek sureti ile doldurulur.
Gövde yüzleri bazı amaçlarla değişken eğimli olarak da düzenlenebilir. (Şekil III-8)

Payandalı ve Boşluklu Beton Gövdeler :

Bu tip gövdeler, beton ağırlık barajlarının özel şekli olup, hemen hemen aynı statik prensiplere göre çalışır. Yan yana sıralanmış payandaların memba yüzleri genişletilmek sureti ile veya araları plak, kemer vs. gibi elemanlarla kapatılarak süreklilik sağlanmıştır.(Şekil -9).

Dolu gövdeli ağırlık baraj gövdelerine kıyasla daha geniş vadilerde ekonomik olabilrlerse de yükseklikleri sınırlıdır. Genellikle 150 m ye kadar olan yüksekliklerde uygulanmışlardar. Beton malzeme kullanımı az, fakat kalıp ve işçilik maliyeti fazladır.

Memba yüzleri eğimli olarak projelendirilirler.

Derivasyon geçişlerinin payanda aralarında bırakılan geçici orifislerden yapılabilme avantajları vardır.

Boşluklu ağırlık barajı deyimi, payandaların arasındaki aralık tamamen kapalı olduğu takdirde kullanılır.

Serme Beton Barajlar :

Serme beton barajlar (RCCD-Roller Compacted Concrete Dams) oldukça düşük oranda karışım suyu ve çimento içeren özel bir beton türünün, tabakalar halinde yerine serilerek sıkıştırılması sureti ile inşa edilen yapılardır.

Bu tip barajlarda gövde maliyeti ve inşa süresi 2/3 oranında azaltılabilir.

Gövdenin memba ve mansap yüzleri kalıp yerine kullanılan prefabrik beton paneller ile kapatıldıktan sonra arası tabakalar halinde serme beton ile doldurulur. Paneller, serme beton içersine çelik çubuklar ile ankre edilir.

Eğimin 1 düşey 0.8 yataydan daha dik istenmediği durumlarda yerinde dökülen kabuk betonları yardımı ile kalıp kullanılmadan da mansap yüzü oluşturulabilir.

İhtiyaca göre, gövdenin bazı bölümleri dolusavak, sualma yapılarının bazı bölgelerinde normal beton kullanılabilir.

Serme betonun nihai mukavemeti en az normal beton düzeyinde olmasına rağmen maliyeti çok düşüktür.

b) Beton Kemer Baraj Gövdeleri :

Kemer barajlar, memba yönünde verilmiş kemer formundan yararlanarak üzerine gelen yükleri, kemer etkisi ile büyük ölçüde yamaçlara aktaran yapılardır. Her ne kadar gövde münferit bloklar halinde inşa edilirse de, aradaki derzlerin enjeksiyonla doldurulmasından sonra monolitik olarak çalışır.(EK III-3)

Genel bir sınıflandırma yapılır ise, kemer barajlar aşağıda belirtilen üç tipte projelendirilirler.

- Kemer ağırlık gövdeler
- Silindirik gövdeler
- İki eğrilikli gövdeler

Kemer ağırlık barajları enkesit yönünden ağırlık barajlarına benzer fakat baraj aksı eğrisel olup, mansap yüzü daha dik eğimlidir.

Diğer tipteki kemer barajlara göre, kendi ağırlıkları ile üzerine gelen yüklerin temele aktarılması daha önemli rol oynar.

Silindirik barajların eksen yarı çapları sabittir. Gövde kalınlığı temelden yukarı doğru azalar.

İki eğrilikli kemer gövdelere ise yatay ve düşey eğrilik verilmiştir. Tabii ki bu sınıflandırmanın altında sabit merkez açılı değişken merkez açılı, sabit yarıçaplı, değişken yarıçaplı, sabit merkezli, değişken merkezli gibi ikinci derecede geometrik özellikler sayılabilir.

Baraj Gövdelerinin Yerleştirilmesinde Göz Önünde Bulundurulması Gereken Önemli Jeolojik Oluşumlar Aşağıda Belirtilmiştir.

a) Baraj aksı membaından mansaba irtibatlı, bertaraf edilmesi zor olan bir yeraltı su yolu bulunmalıdır.

b) Gövde, enjeksiyon perdesi veya diğer metodlarla ıslah edilmesi zor ve masraflı olabilecek geçirimli bir formasyon üzerine zorunlu olmadıkça oturtulmamalıdır.

c) Gerek dolgu, gerekse beton barajların temeli civarında aktif faylar mevcut olmamalıdır.

Küçük aktif olmayan faylar ve çatlaklar dolgu barajlarda önemli olmayabilir, fakat beton ve bilhassa beton kemer barajlarda bunlar zayıf zonlar oluşturdukları için genellikle arzu edilmezler.

Gökçekaya iki eğrilikli kemer barajı buna rağmen sağ ve sol yamaçta oldukça önemli fay sistemleri üzerinde inşaa edilmiş, fakat bu fayların dolgularının önemli miktarda boşaltıp yerine beton doldurulması hem zaman almış, hemde çok masraflı olmuştur.

d) Barajın oturacağı yerde veya civarında gövdeye zarar verebilecek, kaldırılması veya ıslah edilmesi ekonomik görülmeyen, önemli heyelanlı sahalar olmamalıdır.

e) Aks boyunca alınmış jeolojik kesit kazı sınırını belirleyecektir. Jeolojik kesidi mevcut olmayan, sadece topoğrafik duruma göre seçilmiş bir aks yerinde, baraj temeli için uygun olmayan, kazılarak alınması gerekli zemin kitlelerine rastlanabilir.

B) DOLUSAVAK TESİSLER :

I- Giriş :

Dolusavak deyimi ile, su yapılarında, suyu menbadan mansaba geçiren yapımlar anlatılmaktadır. Bunlar barajların birer parçası olabildiği gibi bağlamaların da gövdelerinin şekillendirilmesinde kullanılmıştır. Bu kadar yaygın olmalarına rağmen rasyonel etüdleri ancak son senelerde yapılabilmiştir.

Dolusavakların incelenmesi çok yönlüdür. İlk çözümlenmesi gerekli problem asal su yapısındaki konumlarıdır. Bundan sonra hidrolik hesapları ve ve nihayet statik hesapları gelir. Savağı teşkil etmesi için kullanılması gerekli malzemenin seçimi de ayrı bir problem oluşturur. Sonuçta varılacak çözüm, mevcut çözümler arasındaki, gerek malzeme gerekse hidrolik bakımdan en elverişlisi olmalıdır. Yanı yapım, en az parayı sarfederek proje debisini emniyetle geçirebilen tesis tarifine uygun bulunmalıdır.

2-Değişik Dolusavak Tipleri :

2.1. Serbest Akışlı Dolulusavaklar :

2.1.1 – Geometrik sınıflandırma
1- Doğrusal eşikler
2- Özel şekilli eşikler

2.1.2- Profile göre sınıflandırma

1- Creager profilli savaklar
2- 2. nci dereceden parasol profilli savaklar
3- 3. ncü dereceden parabol profilli savaklar
4- Karışık profilli savaklar
5- Basık profilli savaklar
6- Serbest düşüler, kalın eşikli savaklar

2.1.3- Yan savaklar
2.1.4- Kuyulu savaklar
2.1.5- Sifonlu savaklar
2.1.6- Menfezler savaklar
2.1.7- Tehlike savakları

2.2. Kapaklı dolusavaklar :

2.2.1- Kirişli kapamalar
2.2.2- Yassı kapaklı savaklar
2.2.3- Eğrisel kapaklı dolusavaklar

3. Dolusavakları Meydana Getiren Elemanlar :

Dolusavakları meydana getiren elemanların sayısı dörttür.

1. yaklaşım kanalı,
2. kabartma gövdesi,
3. mansap kanalı ve
4. suyu yatağa veren tesisler.

3.1. Yaklaşım kanalı :

Suyu savak yapısına iletmek için kullanılır. Bazı yapımlarda dolusavak baraj gövdesi üzerindedir ve su ile doğrudan doğruya temastadır. Dolayısıyle yaklaşım kanalına ihtiyaç kalmaz. Yaklaşım kanalının projelendirilmesinde dikkat edilmesi gerekli hususlar şunlardır:

Baraj gölünden kanala giriş :

Giriş ağzının tertibinin önemini iki noktada vurgulamak gereklidir.

1. Yük kayıplarının azaltılması ve
2. Kanal içinde düzenli bir akımın elde edilmesi.

Yaklaşım kanalı güzergahı:

Kanal güzergahı barajın konumu ile yakından ilgilidir

Yaklaşım kanalındaki akımın max. hızı:

Kanal içinde yük kayıplarını ve oyulmaları önlemek için 4.5-5.0 m/sn olmalıdır.

3.2. Kabartma gövdesi :

Su alma yapısının anahtar mevkiinde bulunur. Kabartma gövdesi değişik organlardan kuruludur. Bunlar aşağıda sırasiyle tarif edilecektir.

a. Yan duvarlar :

Savak bir yaklaşım kanalı içine oturtulmuş ise kanal ile savak arasındaki geçişi sağlamak için tertip edilir. Bu duvarlar doğrusal olabileceği gibi eğrisel de inşa olunabilir.

b. Kenar ayaklar :

Savak bir yaklaşım kanalının içine oturtulmamış ise bu takdirde yan duvarların yerini kenar ayaklar alır.

c. Dolusavak gövdesi :

Suya hız vererek mansaba aktaran yapıdır. Yaklaşım kanalı içine yerleştirilebileceği ğibi
baraj gövdesi içinede oturtulabilir.

d. Orta ayaklar :

Kapaklı dolusavaklar da kapakların yuvalandıkları tesislerdir. Kuvvetler bunlar yardımıyle temellere aktarılır. Orta ayakların açıklıkları ve geometrik şekilleri kapak geometrisine ve akımın hidrolik özelliklerine bağlıdır.

d. Servis köprüsü :

Orta ayaklar üzerine oturtulan bir tabliyeden ibarettir. Burada kaldırma tesisatı bulunur. Bazı hallerde servis köprüsünün yanında bir de yol köprüsü bulunur.

e. Dolusavak kapakları :

Bu kapaklar dolusavağın asal bir elemanıdır. Kaldırma tertibatının el ile hareket edeni olduğu gibi elektrik kumandalı veya otomatik olanları da vardır. Dolusavaklarda kullanılanlar daha ziyade radyal kapaklar, vagon veya kaydırmalı yassı kapaklardır. Bağlamalarda daha çeşitli kapaklara gidilmiş ve bunlar uygulama alanı da bulmuştur.

3.3. Dolusavak mansap kanalı :

Savak yardımıyle mansaba geçirilen su, ya doğrudan doğruya akarsu yatağına iade edilir veya bir kanal aracılığı ile daha uzaklara götürülür. Dolusavağın baraj gövdesi üzerinde olması halinde birinci çözüm kullanılır. Toprak veya kaya dolgu barajlarda ikinci çözüme gidilmektedir.

3.4. Suyu akarsu yatağına veren yapılar :

Bunlar ikiye ayrılabilir :

1. Suyu akarsu düzeyine indiren yapılar ve
2. Suyu sıçratan yapılar

Suyu akarsu düzeyine indiren yapılar bilindiği gibi düşü havuzlarıdır. Bunlar da çeşitlidir. Bir kısmı düz eşikli bir kısmı ise dişli yapılmaktadır.

Suyu akarsu düzeyine sıçratarak indiren yapılar genellikle sıçratma uçları ismi altında tanımlanır. Bunlar basit sıçratma uçları, yansıtıcılar ve su napını buran ve yayan sıçratma uçları olarak üçe ayrılabilir.

C) DERİVASYON TESİSLERİ:

Derivasyon, baraj inşaat alanının kuru tutulabilmesi için akarsu güzergahının geçici olarak değiştirilmesidir. Genellikle batardolar ve derivasyon tünelinden ibaret yapılardır.

Batardolar baraj gövdesinin küçültülmüşü gibidir. Memba batardosu suyun baraj inşaatına girmesini önlediği gibi derivasyon tünelinden çıkan suyun inşaat alanına girmesini önler.

Derivasyon tüneli, suyu dağın içinde ileten çoğunlukla dairesel bazen de atnalı kesitinde yapıdır. Bu yapı açıkta yapılırsa kondüvi denir. Derivasyon aşamaları (EK III-4)’de gösterilmiştir.

D) DİPSAVAK TESİSLERİ:

Barajlarda depolanan suyu mansaba vanalar vasıtasıyla, kontrollu olarak veren tesistir.

Genellikle dipsavak aşağıdaki yapılardan meydana gelir.

1. Su alma yapısı – Baraj gölünden, tek veya değişik seviyelerden su alabilen yapıdır.
2. Memba tüneli (Kondüvisi) – Su alma yapısı vasıtasıyla alınan suyu ileten yapıdır. 
3. Tehlike vanası ve tıkacı – Cebri boru veya ayar vanasında tamirat gerektiğinde suyu kesen vanadır.
4. Cebri boru – Tehlike vanası ile ayar vanası arasında suyu ileten çelik borudur.
5. Ayar vanası ve ayar vana odası – İstenilen su miktarına göre ayar yapan vanadır.
6. Enerji kırıcı tesis – Suyun enerjisini alarak döküldüğü yere ve çevresine zarar vermesini önleyen yapıdır.

E)ENERJİ İLETİM TESİSLERİ:

I- Su Alma Yapısı (Intake) :

1. Tanımı :

Bir hidroelektrik tesiste, enerji amacı için kullanılacak suyun kaynağından alınarak iletim (isale) kanalı, konduvi, kuvvet tüneli veya cebri boruya geçişini sağlayan yapıya “su alma yapısı” denir.

Su alma yapıları, su alınacak yerin nehir, dere, sulama kanalı veya rezervuar (baraj) olacağına göre değişik özellikler gösterir. Bununla beraber su alma yapılarının fonksiyonları bakımından müşterek özellikleri vardır. Bu özellikler genellikle şunlardır

a) Bir su alma yapısı, bağlandığı iletim yapısına (iletim kanalı, kuvvet tüneli, kondüvi veya cebri boru) gerekli suyu kontrollu olarak (istenilen ayarda) verebilmelidir.

b) İstenilen suyu sedimentten (silt, kum, çakıl gibi) ve yüzer haldeki türbine kadar gidebilecek zararlı maddelerden (tomruk, kütük, buz v.b.) arıtarak verebilmelidir.

c) En az düşü kaybı ile çalışacak şekilde ve ekonomik olarak projelendirilmiş olmalı ve belirtilen ömrü süresince işlevlerini yerine getirebilmelidir.

2. Tipleri :

Barajlı santralların su alma yapıları şu tiplerde olabilir :

a) Kule Tipi Su Alma Yapısı :

Su alma yapısı, rezervuar kenarından epeyce içerlerde yapılmak zorunda ise kule tipi seçilebilir. Ancak, kuleye ulaşım bir köprü vasıtası ile olacaksa köprü maliyeti çok iyi hesaplanmalıdır. Aksi halde çok pahalı bir su alma yapısı olabilir, bu takdirde diğer tiplerden birini seçmek daha iyi olur.

b) Şaftlı Su Alma Yapısı :

Su alma yapısı ile rezervuar kenarı arası pek uzak değilse, kapak şaftı açılacak zemin sağlam kaya ise ve kapak şaftı ile su alma yapısı arasındaki tünelde veya giriş yapısında, ömrü içinde bir arıza beklenmiyorsa veya dalgıç yardımı ile gerektiğinde batardo kapağı çalıştırılabilecekse bu sisteme gidilebilir. Bununla beraber, arıza halinde rezervuar su seviyesini su alma yapısı alt kotuna indirecek bir dipsavak sistemi yoksa kesinlikle bu tip kullanılmamalıdır. Hasan Uğurlu HES su alma yapısı bu tipte yapılmış ve buna bakarak bir iki proje daha bu tipe çevrilmiştir. Fakat, su alma yapısı ile şaft arasındaki tünelde bir arıza çözülmesi son derece güç ve pahalı sorunlar getirebilir.

c) Kaya Yamaca Dayalı, Düşey veya Eğik Kapaklı Su Alma Yapısı :

Yeri iyi seçilmek şartı ile en iyi ve ençok kullanılabilecek tip budur. İlk yatırım biraz fazla olursa da (bazı hallerde) hiçbir sorun getirmeyecek bir tiptir. Bu tip tercih edilmelidir.

d) Vana odalı batık su alma yapısı

e) Dipten alışlı (düşey şaft) tipi su alma yapısı. Orta düşülü santrallarda kullanılabilecek bir tiptir.

f) Beton baraj içine yapılan su alma yapısı.

2. Tüneller :

2.1- Tünellerin Sınıflandırılması :

Tüneller, iç basınç ihtiva edip etmediklerine göre basınçlı ve basınçsız tüneller diye ikiye ayrılır.

a) Basınçsız Tüneller : Demiryolu ve karayolu tünelleri, servis tünelleri, metrolar, maden ocağı tünelleri iç basınç ihtiva etmezler. Kanal vazifesi gören tünellerde bu gruba dahildir. Burada iç basınçsız tüneller üzerinde durulmayacaktır.

b) Basınçlı Tüneller : Enerji maksatlı tüneller bu gruba girer. Burada bu tip tüneller anlatılacaktır. Tünel projesi iç içe iki daire çizip birde boy kesit göstermekten ibaret değildir. İyi bir tünel projesi hazırlayabilmek için tünel açma tekniğini, tünel içinde çalışacak makinaların özelliğini, tünelin içinden geçeceği jeolojik formasyonları, iksa ve kalıp sistemlerini ve en son olarak tünelde oluşacak yükleri ve tünel kaplamasının bu yükler altındaki davranışını ve nihayet yapılacak olan projenin bütün fonksiyonlarını çok iyi bilmek lazımdır.

Basınçlı tüneller 3 gruba ayrılabilir :

a) Alçak basınçlı tüneller : H <5 m
b) Orta basınçlı tüneller : 5< H <100 m
c) Yüksek basınçlı tüneller : H >100 m

H = Tünelde iç basıncı oluşturan su yüksekliği

Tüneller, kaplamalı veya kaplamasız olabilir. Tünelde kaplamanın fonksiyonu yük taşımaz, sızdırmazlığı sağlamak ve düzgün bir yüzey sağlayarak sürtünme kayıplarını azaltmaktır.

Tüneller, kaplamalı veya kaplamasız olabilir. Tünelde kaplamanın fonksiyonu yük taşımak, sızdırmazlığı sağlamak ve düzgün bir yüzey sağlayarak sürtünme kayıplarını azaltmaktır.

Alçak basınçlı tünellerde kaplamaya gerek olmayabilir. Bilhassa tünel sağlam bir kaya formasyondan geçiyor ise sadece su kaçabilecek çatlakları kapatmak ve gerekli ise sadece şotkrit yapmak yeterlidir.

Orta basınçlı tünellerde su sızdırmazlığını temin için ince demirsiz bir beton kaplama yeterli olabilir. Zemin sağlam kaya değilse kaplama yapılmalıdır. Hatta iç basınç arttıkça çatlaklar büyür ve su kaçağına enjeksiyon bile yeterli olmayabilir.

Eğer çevredeki kaya, kaplamanın radyal genleşmesine müsaade ediyorsa ve bu genleşme, betonun taşıma gücündeki uzamasını geçiyorsa betonda çatlaklar oluşur. Bu takdirde (bütün iç basıncı alacak kadar) kaplama içine betonarme teçhizat konur ve enjeksiyona gerek kalmayabilir. Eğer iç basıncın bir kısmını kayanın taşıması isteniyorsa bu takdirde, kaplama ile kaya arasındaki boşluğa enjeksiyon yapılması gereklidir.

Yüksek basınçlı tünellerde, grobeton kaplama ve hatta betonarme kaplama çatlamayı önleyemez. Bu takdirdeğ tünelde çelik kaplama uygulanır. İç basıncın tamamını çelik kaplama alacaksa, çeliğin akma gerilmesine göre hesap yapılabilir.

2.2. Tünel Tipleri, Ebatları, Hızları :

Tünel Kesitleri :

Tünel tipleri (Şekil:…..)’da verilmiştir. Bu standart tünel kesitlerine ait her türlü yüke göre gerilme analizleri yapılmıştır. (Şekil:….. altındaki Not’a bakınız.)

Tünel Boyutları :

Tünel kazısında ve taşımada kullanılacak olan makinalar tünel içinde rahatça çalışabilmeli, daha büyük kesitteki tüneller için bir ekonomik kesit hesabı yapılmalıdır. Minimum tünel boyutu 2,5×2,5 m olarak verilmiştir. Amerika gibi işçi ücretleri yüksek olan bir ülkede, sağlam kayada açılacak kaplamasız bir tünelde 4,25-4,50m çaplı tünel ekonomik olmaktadır. Bazen içinde makinaların rahatça çalışacağı kesitte bir tünel, daha küçük kesitte ve fakat makinaların çalışırken zorlanacağı bir tünelden daha ekonomik olmaktadır.

Tünel Hızları :

Tünelde yüksek hız, inşaat maliyetlerini düşürür, fakat düşü kaybını arttırır. Bu ise tünelin gayri ekonomik olmasına yol açar. Onun için mutlaka tünel ekonomik kesit analizi yapılmalıdır. Bununla beraber ilk çalışmalar için şu hızlar kullanılabilir.

-Kaplamasız kaba kaya yüzeyler için : 1,0-2,0 m/sn
-Biraz düzeltilmiş kaya yüzeyler için : 1,5-3,0 m/sn
-Beton kaplamalı yüzeyler için : 2,0-4,0 m/sn
-Çelik kaplamalı yüzeyler için : 2,5-7,0 m/sn

Bu değerler, suyun aşındırıcı sürüntü maddesi taşımadığına göredir. Fazla sürüntü maddesi varsa, kaplamalı bile olsa 2,0-2,5 m/sn hız geçilmemelidir.

3. Denge Bacası (Surge Tank)

3.1. Amacı :

Denge bacası, basınçlı boru sistemlerindeki basınç değişimlerini düzenleyerek cebri boruların en ekonomik boyutlarda (boy, çap, et kalınlığı) kalmalarını ve iyi bir regülasyonla türbinlerin düzenli ve verimli çalışmalarını sağlayan yapıdır. Şu amaçlara hizmet eder:

a) Bir hidroelektrik santralda, türbinlerin ani kapanması, diğer bir deyimle “yük atması” (elektrik şebekesindeki bir arızadan veya şebekede yük azalması nedeni) ile, cebri boru veya tünel içinde hareket halinde olan su kütlesi aniden yavaşlar. Belirli bir ivmeye sahip bu su kütlesi, cebri boruların alt uçlarında büyük basınç artışlarına sebep olur. Buna su darbesi veya su koçu denir (water hammer). Bu basınç artışı, cebri boru ve tünel içinde basınç dalgaları halinde membaya doğru yayılır. Denge bacası, bu basınç dalgalarını kendi serbest su yüzeyinde keserek daha membaya gitmesine engel olur ve bu suretlede tünelin denge bacasının membaındaki kısmı, aşırı basınçtan korunmuş olur. Kırılmış basınç dalgalarının çok az bir kısmı, denge bacasının memba tarafında geçerse de bunun tünel üzerindeki tesiri çok azdır ve ihmal edilebilir.

b) Eğer santrala basınç düşürücü bir by-pass sistemi (Pressure relief valve) ilave edilmemişse veya herhangi bir nedenle bu vana çalışmazsa; denge bacası, cebri borunun kendisini de kısmen bu aşırı basınçtan korumuş olur. Çünkü, türbinin ani kapanması ile cebri boruda oluşacak basınç artışı (water hammer) kapalı sistemin boyu ile de orantılıdır.

c) Denge bacasının en önemli görevlerinden birisi de, türbinde regülasyonu sağlamaktır. Türbin çalışmaya başlarken veya çalışırken aniden yük ihtiyacı artarsa türbinin de fazla suya ihtiyacı artar. Yataya yakın eğimli tünelin içindeki su kütlesine yeterli ivme sağlanamazsa, çok eğimli cebri boru ile tünelin birleştiği yerdeki su akımında bir kesiklik bile olabilir. Bu suretle türbin çalışmaz veya verimi düşer.

Bir hidroelektrik santraldan en yüksek verimin sağlanabilmesi için su alma yapısından kuyruk suyuna kadar suyun geçtiği bütün yolların hidrolik şartlara uygun olarak ve en az düşü kaybı ile çalışacak şekilde projelendirilmiş olması yanında, türbinde de çok iyi bir regülasyonun sağlanması gerekmektedir. Türbinin volan tesiri (flywheel effect) sistemde dengeleyici bir rol oynarken; kapalı sistemdeki (cebri boru veya cebri boru+tünel) su sütunu da dengeyi bozucu bir oynar.Türbinde regülasyona etki eden bu etkenin sağlanması gerekmektedir.

3.2. Denge Bacası Hangi Şartlarda Gereklidir :

1) “Water hammer”dan ileri gelen aşırı basınca göre projelendirilecek cebri boru maliyeti; aşırı basınç azaltılarak projelendirilecek cebri boru maliyeti ile denge bacası maliyeti toplamından daha büyük oluyorsa denge bacası yapılmalıdır.

2) Tek ünite tek başına kurulu gücünde çalışırken türbinin aniden durması (tam yük atması) halinde hesap edilen hız artımı (speed rise) %45′in altına düşürülemiyorsa denge bacası yapılmalıdır.

a) Hesaplarda birden fazla ünite aynı cebri borudan besleniyorsa; hız artımı hesabı her ünite yalnız başına çalışıyormuş gibi yapılır.

b) Eğer sistemde türbine bağlı, su tasarruflu tipte bir basınç regülatörü varsa; kritik regülasyon, bu regülatör çalışmıyorken ve yük artışı olurken meydana gelir. Hız artımı hesabı bu şartlarda yapılmalıdır.

3.3. Denge Bacasının Yeri :

Denge bacasının yeri mümkün mertebe santrala yakın olmalıdır. Hatta Denge bacasının yeri, çok az meyilli olan kuvvet tüneli ile birden dikleşen cebri borunun kesiştiği kurb civarında olmalıdır. Bu suretle bütün kapalı sistem (Tünel+Cebri Boru) aşırı basınçtan korunmuş ve tübinde regülasyon daha iyi sağlanmış olur. Fakat yüksek düşülü santrallarda bu mümkün değildir. Çünkü çok yüksek bir denge bacası gerektirir. Bu ise ekonomik bir çözüm olmaz.

Denge bacasının yeri, çok az meyilli olan kuvvet tüneli ile birden dikleşen cebri borunun kesiştiği kurb civarında olmalıdır. Denge bacasının üst kotu, çevre kotundan biraz yukarıda olmalıdır. Bunun ne kadar olacağı zeminin cinsine ve topoğrafyasına göre belirlenir. Yüksek kule gibi bir yapının birçok sakıncaları olabilir.

Denge bacası, sağlam bir zemin (kaya) içine şaft olarak yapılmalıdır. Ekonomik oluyorsa üst yapısı “up surge” için genişletilebilir veya çelik olarak da yapılabilir. Yapının yer altındaki kısmının etrafına enjeksiyon ve gerekli ise ankraj yapılmalıdır. Hesapları, tünel hesapları gibi yapılır.

4. Vanalar ve Vana Odaları :

Tipleri Ve Fonksiyonları :

Hidroelektrik tesislerde kullanılan vana tipleri ve fonksiyonları şöyle sıralanabilir:

Vana tipleri; sürgülü vana, kelebek vana, küresel vana, konik vana ve basınç düşürücü vana olarak sayılabilir. Yerleri ve fonksiyonları ise:

a) Cebri Boru Emniyet Vanası

Amacı; Cebri boruda arıza, çöküntü veya yarılma, kayma olursa hız artışı sebebi ile otomatik olarak bu vana kapanır ve bu suretle cebri boru ve ilgili tesisler daha fazla zarara girmeden kurtulmuş olurlar.

Yeri; Tünel çıkışına veya cebri boru baş tarafına konur. Çok az eğimi olan tünelden aniden dikleşen cebri boruya geçiş bölgesine konulmalıdır. Bu suretle hem vana daha az basınca göre projelendirilir ve hem de fonksiyonunu daha iyi yerine getirmiş olur.

Tipi; Genellikle üzerindeki düşü az olduğu için kelebek vana tipi kullanılır.

Vana Odası : Boyutları, cebri borunun çapına, içeride bir montaj sahası olup olmayacağına ve personel asansörünün içeri alınıp alınmayacağına bağlıdır. Vana odasında cebri boru üzerinde vana, hava bacası (ventili), giriş kapağı bulunur. Ayrıca hidrolik kaldırma donanımı, panolar, gezer vinç bulunur. Vana odasının, tam yük ile yüklü bir vasıta girecek genişlikte kapısı, pencereleri ve tabii havalandırması olmalıdır.

b) Türbin Vanası: Gerektiğinde cebri boruyu kapayarak türbine su girmesini önlemektir. Türbinin hemen mansabına konulmalıdır.Kelebek, sürgülü veya küresel vana tipi olabilir. (Düşü ve debiye bağlı olarak seçim yapılır.)

c) Dipsavak Vanası

Türbin durduğunda, mansaba sulama veya başka amaç ile su vermek gerekiyorsa veya rezervuar dolusavak eşik kotu altındaki herhangi bir kota kadar boşaltılacak ise bu vana kullanılır. Derivasyon tüneli veya santral içinde bir yer olabilir. Konik vana kullanılır. Bu vananın membaına da bir adet sürgülü vana konur. (Emniyet vanası)

d) Basınç Düşürücü Vana (Pressure Relieve Valve)

Yüksek düşülü santrallarda basınç artışı (water hammer) çok yüksek çıkıyorsa ve bu basınca göre cebri boru projelendirmek ekonomik olmuyorsa, türbinin hemen yanına özel bir vana konur ve türbin aniden durunca bu vana çalışır ve bu suretle basınç dalgalarının (water hammer) cebri boru içinde yükselmesi önlenerek belrli bir oranda tutulur.

5- Cebri Borular :

Türbin İle tünbinin membaındaki “ilk açık su yüzeyi” arasındaki basınçlı borulara cebri borular denir. Sızdırmazlık amacı ile yapılan veya serbest yüzeyli su taşıyan borulara cebri denmez. “İlk açık su yüzeyi” baraj, regülatör, yükleme odası veya denge bacasında oluşabilir. Cebri borunun en büyük özelliği basınçlı olmasındadır. Basınçlı tüneller veya şaftlar da bu tanımın içine girerler. Cebri borular, genellikle çelikten yapılır. Bununla beraber iç basınç fazla değilse veya sızdırmazlık sorun teşkil etmiyorsa, açık cebri borularda veya tünellerde beton malzeme de kullanılabilir.

Yüksek düşülü hidroelektrik tesislerde maliyetin büyük bir kısmını cebri borular oluşturur. Onun için ilk etütler ve kesin proje hesapları çok iyi yapılmalıdır.

Cebri boruların projelendirilmesinde şu işler yapılır :
Jeolojik Etütler, Güzergah Seçimi Ve Yerleştirilmesi :

Bu bölümle ilgili yapılacak çok iş vardır. Blhassa jeolojik etütlerin çok iyi yapılması gerekir. Biz burada, bu etütlerin ilgililer tarafından yapıldığını varsayıyoruz. Ancak şu hususları tekrar belirtmekte fayda görülüyor. Cebri boru güzergahı kesinlikle heyelan bölgesinden, yamaç molozu, kil veya benzeri zayıf zeminlerden geçirilmemelidir. Sağlam kaya veya benzeri zeminden geçirilmelidir. Genellikle topografyanın gösterdiği sırtlar sağlam zeminler olabilir. Yüzeyde sağlam zemin bulunamıyorsa, şaft veya tünel sistemi seçilmelidir. Güzergah seçimi çok tecrübeli bir jeolog ve mühendisler grubu tarafından yapılmalıdır. Aksi halde uygulama esnasında çok büyük sorunlarla karşılaşabilir ve beklenmedik maliyet artışları olabilir.

Cebri borular en kısa yoldan santrala indirilmelidir. Cebri boru uzarsa hem maliyeti ve hem de düşü kayıpları artar. Düşü kaybı ise enerji kaybı demektir. Buna meydan verilmemelidir. Fazla kurb yapılmadan ve en az kazı yapılacak şekilde güzergah seçimi yapılmalı, kurb noktaları kaya veya çok sağlam zeminin oluşturduğu yerlerde seçilmelidir. Keskin kurblarda büyük mesnet kuvvetlerinin oluşacağı hatırdan çıkarılmamalıdır. Cebri borular tek veya birkaç tane olabilir. Bu ekonomik hesaplar neticesinde belirlenir. Her ne kadar, tek cebri boru ekonomik çıkarsa da büyük çaplı cebri borular seçilirken çok dikkatli olunmalıdır. Büyük çaplı cebri boruların taşıma ve montaj güçlüğü olduğu gibi stabilite sorunu da olabilir. Bilhassa açıkta yapılan cebri borularda bu hususa çok dikkat edilmelidir. En büyük çaplı açıkta cebri boru Keban ve Atatürk projelerinde uygulanmıştır.

Tünel kaplaması olarak kullanılan cebri boruların çapı, açıkta yapılan cebri borulara nazaran biraz daha büyük seçilebilirse de montaj ve stabilite sorunu yataracağı dikkate alınarak sakınılmalıdır. Kapulukaya HES enerji tüneli iç çapı 700 cm olarak uygulanmışsa da montaj esnasında çok güçlük çekilmiştir. Onun için her türlü husus iyi incelenmelidir.

Soğuk bölgelerde cebri borular kapalı yapılabilir veya kapalı galeriler içinde götürülebilir .

Cebri boruların güzergah seçimi ve mesnet kitlelerinin yer tesbiti yapıldıktan sonra, proje detay ve hesaplarına geçmeden önce mesnet kitlelerinin yerleri araziye aplike edilerek yerinde görülmesinde büyük fayda vardır. Bu sonradan çıkabilecek jeolojik ve stabilite sorunlarını başlangıçta çözümleme bakımından büyük kolaylıklar ve ekonomi sağlayabilir. Eğer projeci çok tecrübeli değilse bu husus ihmal edilmemelidir.

Cebri Boru Branşmanları : Tünel çıkışında veya santral binasına girerken türbin vanasının hemen membaında cebri boruları branşmanlara ayırmak gerekebilir.

iki branşman arasındaki açı 60o ile 90o arasında olmalıdır. 90o’den büyük olması daha fazla düşü kaybına sebep olmaktadır. 60o’den küçük olması halinde ise boruların ayrıldığı noktada ana taşıyıcı mesnet ringleri (ring girder) çok büyük çıkmakta ve imalatta güçlük çekilmektedir.

Ayrıca daha az düşü kaybı için branşmanlar silindirik değil; konik olmalı ve koninin kenarları arasındaki açı (genişleyen tranzisyon için) 10o den küçük olmalıdır. Kurblarda, kurb yarı çapı, cebri boru çapının 5 katı olmalıdı. Mecburiyet varsa R³ 3d’de olabilir. Ancak 3£ R/d< 5o arasında ivmeli hız oluşacağından, titreşim kaçınılmazdır. Kurblar, tam dairesel değilde parçalar (segment) halinde yapılacaksa parçalar arasındaki sapma açısı 5 den küçük olmalıdır.

6- Hidroelektrik Santral :

Hidroelektrik santrallar suyun enerjisinden faydalanarak elektrik üreten yapılardır.

Hidroelektrik santral, suyun potansiyel enerjisinin mekanik enerjiye ve mekanik enerjinin de elektrik enerjisine dönüştürüldüğü yerdir.

Hidroelektrik santralarda özellikle bakımından aşağıdaki tipleştirmeler yapılabilir: 

a- Düşülerine Göre:

Orta düşülü santrallar üşü 15-50 metre arasında
Yüksek düşülü santrallar üşü 50 metreden büyük

b- Ürettikleri Enerjinin Karakter ve Değerine Göre:

Baz santrallar evamlı olarak enerji üreten santrallar
Pik santrallar :Enerjinin en çok ihtiyaç duyulduğu sürede çalışan santrallardır. 
Alçak düşülü santrallar üşü 15 metreden az

c- Kapasitelerine Göre:

Küçük kapasiteli :99 kW’a kadar
Düşük kapasiteli :100-999 kW arası
Orta kapasiteli :1000-9999 kW arası
Yüksek kapasiteli :10 000 kW ve daha fazla

d- Yapılarına Göre:

a) Yeraltı santralı
b) Yarı gömülü ve batık santral
c) Yerüstü santralı

e- Depolama Özelliklerine Göre:

1.Deposuz santrallar:

Bunlar doğrudan doğruya nehir veya kanal üzerinde kurulmuştur. Su depoları (gölleri) olmadığından akan suyun enerjisini elektriğe çevirirler. Memleketimizde Erzincan Girlevik Santralı bu tip santrallara örnek olarak gösterilebilir

a) Nehir santralları
b) Kanal santralları

2. Doğal veya yapay su deposu (gölü) olan santrallar:

Bu tip santrallarda suyun depolanması esastır. Genellikle su rejimlerinin düzensiz olduğu akarsularda suyun depolanması zorunluluk haline gelmekte ve böylece bütün yıl boyunda düzenli olarak elektrik enerjisi üretilmektedir. Bu tip santrala örnek Keban Hidroelektrik Santralıdır

a)Baraj santralları
b)Pompaj rezervuarlı santrallar:Bu santrallar, enerjiye ihtiyaç azaldığı saatlerde şebekeden aldıkları enerji ile pompa olarak çalışarak su basarlar. Günün enerjiye en çok ihtiyaç olduğu saatlerde birikmiş suyu türbinleyerek enerji üretirler.

Tipik bir baraj santralına ait yapılar aşağıda sıralanmıştır.

3-Manyetik Alanın Döndürülme Yöntemlerine Göre:

Elektrik üretimi genel olarak manyetik alanın generatör içinde döndürülmesi ile sağlanır. Generatör içindeki manyetik alanın döndürülme yöntemlerine göre santrallar aşağıdaki tiplere ayrılabilir:

1. Dizel Santrallar
2. Hidroelektrik Santrallar
3. Termik Santrallar
4. Jeotermal Santrallar
5. Doğalgaz Santralları
6. Nükleer Santrallar
7. Rüzgar Santralları
8. Gel-Git (Med-Cezir) Santralları
9. Güneş Enerjisi İle Çalışan SantrallarDiğer Santrallar (Deniz suyundaki ısı farkından yararlanan biogaz santralları gibi) santrallar,

Yer Seçimi :

Santral yer seçimine yeteri kadar önem verilmezse, sonradan çok sorunlarla karşılaşılabilir ve santral maliyeti hesap edilenin çok üzerine çıkabilir. Onun için santral yeri, çok tecrübeli bir jeolog ve mühendisler grubu tarafından seçilmelidir. Daha sonra da bu yerde sondajlar yaptırılarak yer seçimi kesinleştirilmelidir. Yer seçiminde şu hususlara dikkat edilmelidir :

a) Detaylı bir jeolojik etüt yapılmalı; heyelan bölgesinden ve aktif faylardan uzak olmalı; kil, kum, alüvyon, dolgu ve dere yatağı üzerine oturtulmamalıdır. Santral binası mümkün olduğunca sağlam kaya üzerine otutulmalıdır. Bunu temin için gerekiyorsa santral “yarı gömülü” veya “yer altı” tipte projelendirilebilir.

b) Santral yeri, en kısa cebri boru ile ve en az düşü kaybı verilerek ulaşılabilecek bir yerde olmalıdır. Cebri borunun, yataylaştığı alt uçlarda en çok düşü kaybına sebep olduğu ve boru et kalınlığının maksimuma eriştiği hatırlanmalı ve bu suretle altlardaki düz kısmın boyu en kısa olacak şekilde santral dağ tarafa doğru yaklaştırılmalıdır.

c) Santral binası ve ilgili yapıların yerleşebileceği büyüklükte düzgün bir yer bulunmalı ve yer temini için lüzumsuz kazıya gimek ihtiyacı doğmamalıdır.

d) Santral binasına en yakın yerde ve yeterli boyutta bir şalt sahası yeri olmalıdır.
e) Üniteler, montaj sahası ve idari blok ile trafo yeri ve şalt sahasının mümkün olduğunca bir arada olması gerektiğinden bu bölümlerin rahatça yerleştirilebileceği büyüklükte bir ye olmalıdır.

f) Kuyruk suyu kanalı, nehir yatağına uygun ve ekonomik bir şekilde bağlanabilmelidir.

g) Santral kolay, ekonomik bir ulaşım yolu yapılabilecek bir yerde olmalıdır.

7- Hes Kuyruk Suyu (Mansap) Tesisleri :

Kuyruk Suyu Kanalı ve Eşiği :

Boşaltma borusu (draft tube) çıkışı ile kuyruk suyu kontrol eşiği arasındaki yapıya denir. Genellikle beton kaplamalı ve tabanı 1/6 eğimli yapılır. Bu kanalın sonunda, kuyruk suyu seviyesinin belirlenen düzeyde tutulabilmesi için bir de kontrol eşiği yapılır.

Amacı :

Santral çıkış suyunun boşaldığı nehir yatağı veya deredeki su seviyesi alçalınca, kuyruk suyu kanalındaki su seviyesini minimum işletme kotunda tutabilmek için kontrol eşiği yapılır.

Tabii Kanallarda Su Yüzü Profili :

Hidroelektrik santralın çeşitli debilerdeki mansap su seviyelerini belirleyebilmek için kuyruk suyu kanalının bağlandığı nehir veya kanalın su yüzü profilinin (su yüzü eğrileri) bilinmesi gerekir. Tabii durumdaki nehir veya kanalın kesitleri ve taban eğimi genellikle muntazam değildir. Böyle tabii durumdaki bir nehir yatağında su yüzü profili çıkarmak epeyce bir çalışmayı gerektirir. Bununla ilgili çalışmalar şöyle sıralanabilir :

a) Hesabı yapılacak olan nehir veya çay yatağı ile ilgili akım kayıtları temin edilir (Hidrolojik data)

b) Santralın oturacağı yerin ve mansabındaki nehir veya derenin haritası temin edilir (Topografik data). Mansaptaki kritik kesitler bu harita içinde olmalıdır.

c) Arazide, santral kuyruk suyu kanaının oturacağı yerden mansaba doğru belirli aralıklarla en az 5 adet nehir en kesiti çıkartılır. Nehir yatağı ve taban eğimi oldukça muntazam gözüküyorsa bu aralıklar 100-200 m olabilir. Eğer çok gayri muntazam ve kesin dönüşler yapıyorsa 50-100 m olmalıdır. Aralıkların eşit olması gerekmez. Kesitler, en kesitin daraldığı veya kesin dönüşlerin olduğu yerlerden alınmalıdır. (Adı geçen en kesitler alınırken nehirin o andaki debisi ölçüm istasyonundan alınır ve en kesitlerin alındığı yerlerdeki su yüzü kotları okunabilirse; su yüzü hesaplarını ve nehir taban eğimini kontrol etmede çok faydalı olabilir). En kesitlerin iki sahildeki başlangıç noktalarının koordinatları da harita üzerine işlenmelidir.

d) Nehir yatağının pürüzlük katsayısı n, arazi incelenerek ve literatürde verilen tanımlara bakılarak belirlenmeldir. Bununla beraber, her en kesitinin altına yatak durumunu belirleyici görüşler ayrıntılı olarak yazılmalıdır.

Kaynak: eie.gov.tr

Türkiye’nin içinde bulunduğu ekonomik ve teknik koşullara bağlı olarak sorunlarından birisi de elektrik enerjisinin miktarıdır.
Kömür, linyit, odun, petrol, doğal gaz ve su enerjisi gibi enerji kaynaklarının önemi elbette ki tartışılamaz ama su kaynaklarından enerji yönünden faydalanma hususunun ayrı bir özelliği vardır. Çünkü ülkemizin sahip olduğu en ucuz enerji kaynağı olan su onu kullanmadığımız her saniye boşa akıp gidiyor.

Türkiye’nin elektrik enerjisini şu anda %60‘ı doğalgaz kaynaklarınca üretiliyor.HES potansiyeline bakacak olursak; yeterli doneye sahip olmadığımız 1930’lu yıllarda HES potansiyelimiz 10 milyon KW/saat olarak ölçülmüştür.1970 ten bu yana ise HES potansiyelimiz 450 milyar KW/saat’e ulaşmıştır. Bu değer teknolojik olarak 250 milyar KW/saat’e kadar düşüyor.Yani ekonomik olarak Türkiye’nin HES potansiyeli toplam 155 milyar KW/saattir.
Ancak bu değerin sadece %30-35’ ini üretebilme imkanına sahip gibi görünsek de HES’lerimizin inşaat yerinden dolayı seviyeleri düşük olduğundan ülkemiz sahip olduğu HES potansiyelin %20-25’ni üretebiliyor.İşte bu nedenlerden dolayı hidroelektrik santraller geliştirilmeli ve sayıları mümkün olduğunca çoğaltılmalı ülkemize ve bölgelerimize uygun baraj tipleri araştırılarak kurduğumuz Hidroelektrik Santrallerin maksimum verimle çalışması sağlanmalıdır.
İnsanoğlunun yaşamında vazgeçemediği dört unsur vardır. Su, hava, güneş ve toprak. Bu unsurlardan suyun, gezegenimizin dörtte üçünü meydana getirdiğini düşünürsek su kaynaklarının yaşamımızdaki önemi daha iyi anlaşılabilir.
Su kaynakları ile su ihtiyaçları birçok şekilde yapılabilir. Su teminin su ihtiyaçlarının, istenilen yönde, istenilen kalitede ve istenilen miktarda karşılanması gerekir. Bu dört baz üzerinde yapılacak çalışmalarda yetersizliklerle karşılaşabilir. Mesela su yetersiz olur veya zaman içindeki dağılımı ihtiyacı istenilen zamanda karşılayamaz.
Suyu doğrudan doğruya akarsudan alan bir şehrin içme suyu, sulama, hidroelektrik veya başka bir maksat için yapılan tesisleri debinin azalması durumunda devreden çıkabilir. Yaz aylarında kuruyan bir akarsu daha sonraki aylarda daha şiddetli yağmur ve kar yağışı ile çevreye zarar verebilir. Bütün bu amaçlar için baraj hazneleri yapılır.

Bir Barajı Oluşturan Unsurlar:
Gövde: Suyu arkasında toplayan irtifa sağlayan elemandır.
Dolusavak: Membadan gelen fazla suyu mansaba aktaran kısımdır. Dolusavaklar gövdenin üzerinde veya ayrı olabilir.
Su Alma Tesisleri: Suyun amacına uygun olarak kullanılabilmesi için baraj gölünden su alınmasında kullanılır.
Diğer Unsurlar: Dipsavaklar ,balık geçitleri, akarsu üzerinde navigasyon için yapılan havuzlardır
Bir baraj yapımı için çalışmalar çeşitli safhalardan meydana gelir. Önce istikşaf çalışmaları yapılır. Bu çalışmalarda bölgenin su ihtiyacı belirlenir. Burada göz önünde bulundurması gerekli olan husus hangi alternatifin daha ekonomik olduğudur. Bu çalışmaların aşamasında sıra, baraj yerinin tespitine gelinmiştir. Baraj yerinin seçiminde bazı hususlar dikkate alınması gereklidir. Bölgenin topoğrafyası, zeminin ve göl sahasının jeolojisi, istimlak bedeli, ekonomik olması bakımından bölgede inşaat malzemesinin mevcudiyeti, biriktirilecek suyun kalitesi, dolusavak yerleştirme durumu, yol durumu, gibi faktörler değerlendirilerek ekonomik mukayese ile baraj yerinde karar verilmelidir.

1 . BARAJ YERİNİN SEÇİMİ
TOPOĞRAFYA :
Baraj yeri seçimi harita üzerinde vadinin daralaştığı yerlerin tespiti ve bu yerlerin arazide darlaşarak görülmesiyle başlar. Arazi için en uygun yerler arkalarında büyük kapasiteli hazneleri teşkilinde imkan verecek darboğazlardır. Bunun yanında dolusavak maliyeti de önemlidir. Çünkü dolusavak maliyeti baraj maliyetine yakın hatta daha fazla tutabilir.Bu iki unsur karşılaştırılarak baraj yeri tespit edilmelidir. Dolusavak tip ve yeri ile baraj yer ve tipi doğrudan doğruya ilgilidir. Dolusavak için müsait yerin bulunması baraj yeri seçimine tesir eder.
Barajın aktif depolama kapasitesi buharlaşma kayıplarına bağlı olarak değişir. Göl alanı ne kadar geniş olursa buharlaşma miktarı o kadar fazla olur. Bu bakımdan tabanı düz derin vadiler daha uygundur.

İSTİMLAK VE ALTYAPI:
Su altında kalan meskenlerin ve arazilerin istimlak bedelleri ve sanayi tesislerinin, yol, demiryolu, köprü ,yüksek gerilim hatları, telekominikasyon hatları gibi altyapı tesislerin su altında kalması halinde bunların başka yerlere taşınması önemli masraflara yol açarlar. Baraj yeri seçilirken maliyet hesaplarında bütün masrafların dikkate alınması gerekir.
JEOLOJİK YAPI :
Baraj ve hazne yerinin jeolojik yapısı emniyete ve fonksiyona tesir eden en önemli faktörlerdir. Zemin üzerindeki ağır yapıyı taşıyacak sağlamlıkta ve az geçirimli olması gereklidir. Çünkü zeminlerin temel maliyetleri geçirimli zeminlerin sızma problemleri baraj maliyetini çok arttırabilir. Karstik arazilerde yapılan pek çok baraj su tutmamış ve geçirimsizliği zemini için aşırı yatırım gerektirdiğinde iş görmez hale gelmiştir.
MALZEME OCAKLARININ UZAKLIĞI:
Mevcut yollardan faydalanılarak taşınacak olsa bile malzeme nakliye masrafları baraj maliyetini çok arttırabilir. Yer seçiminde istenilen özelliklere sahip yeterli miktarlarda malzemenin yakın çevrelerde bulunmasına dikkat edilir.
ULAŞIM VE PERSONEL İMKANI:
Baraj yerinin mevcut yolların yakınında bulunması yeni yol yapımı için gerekli masrafların minimum olmasını sağlar. Mevcut yollardan ekonomik şekilde yararlanmak mümkün değilse yeni yol yapımı için yapılacak masraflar minimum olmalıdır. Baraj şantiyeside çalışacak personelin iskanı ve ihtiyaçlarının kolay giderilmesi de yer seçimine tesir eden bir faktördür.
KATI MADDE DEBİSİ:
Akarsular aynı zamanda akan sedimentler olduğuna göre depolama inşaatı katı madde debisinin göz önüne alınması gerekir. Katı madde birikiminin baraj kapasitesinin azaltacağı açıktır. Katı madde birikimi için teksip edilen ölü hacim büyüklüğü baraj ömrüne ve maliyetine tesir eden bir faktördür. Ölü hacim dışında çökelen katı madde ise barajın faydalı kapasitesini azaltır. Bu sebeple akarsu taşıdığı katı madde miktarı baraj yeri seçiminde dikkate alınması gerekir.

DERİVASYON KOLAYLIĞI:
Akarsuyun inşaat sırasında uzaklaştırılmasına derivasyon denir. Derivasyon bir tünel veya kanalla sağlanır. Suyun derivasyon kanal veya tüneline inşaat sahasına hiç su akmamasının sağlanması için batardo denilen alçak barajlar da gerekir. Baraj yerinin ucuz derivasyona olanak vermesi de istenir.
2. BARAJLARIN YAPI TÜRLERİNE GÖRE SINIFLANDIRILMASI
AĞIRLIK BARAJLAR:

Kütle beton veya kagir olarak inşa edilen maruz kaldıkları, kuvvetlere kendi ağırlığı ile dayanabilen barajlara ağırlık barajlar denilebilir. Dik üçgen şeklindedir. Setin tavanı devrilme, kayma ve zemin çökmelerine meydan vermeyecek denge şartlarına sağlayacak şekildedir. Planları genelde doğrusal, bazen de kavisli olarak teşkil edilir.
Baraj tabanından sızan suların kaldırma etkisini azaltmak maksadıyla boşluklu bir şekilde inşa edilmiş ağırlık barajlarına boşluklu ağırlık barajları denir.
PAYANDALI BARAJLAR:
Geçirimsiz bir memba yüzü döşemesiyle bunu taşıyan bir dizi payendadan meydana gelen barajlara payandalı barajlar denir.
Payandalı Barajların Üstünlükleri :
Eğik memba yüzü üzerindeki suyun üzerindeki suyun ağırlığı stabiliteye önemli katkıda bulunabilir.
Ayaklar arasındaki tabii zeminden taban suyu kolayca sızabileceği için payandaların maruz kaldığı taban su basıncı ağırlık barajların maruz kaldığı taban su basıncına nazaran az olur.
Baraj yükseklik ve tipine bağlı olarak alternatif bir ağırlık barajı için gerekli malzemenin % 30- %70’i yeterlidir.
Payandalı Barajların Sakıncaları:
Nispeten esnektirler ve temelde meydana gelecek cüz’i farklı oturmalara uyabilirler. Fakat farklı kısımlarda büyük oturma farkları olduğu taktirde yıkılma tehlikesi var.
Malzeme tasarrufu her zaman payandalı barajların daha ucuz olacağı anlamına gelmez.çünkü yüksek dozlu beton, çok fazla kalıp ve işçilik gerektirirler.ayrıca payandalı barajların bütün elemanları betonarme yapılır.
Büyük gözeneklere nüfuz eden suyun donup çözülmesi betonun çözülmesine neden olur.
Elemanları narin olan payandalı barajlarda üstten su aşması halinde meydana gelecek titreşimler tehlikeli olabilir.
PAYANDALI BARAJ TİPLERİ:
TABLİYELİ : Suyu tutan baraj elemanı aşağı doğru çoklaşan beton ar bir tabliyedir.
BAŞLIKLI – PAYANDALI: Tabliyeli tipte çekme gerilmelerinin meydana gelişi ve bol teçhizat kullanma zarureti önemli bir mahsurdur.
ÇOK KEMERLİ :

Bu tip barajlar birçok tonoz ile dayandığı payandalardan oluşur. Tonoz kesiti, daire, bileşik eğri, parabol veya elips yayları olabilir.
KEMER BARAJLAR: Kemer barajlar maruz kaldıkları yükün büyük kısmını yatay istikamette vadi yamaçlarına ileten eğri planlı yapılardır. İnşa edildikleri vadide yamaçların, barajların kemer gibi çalışmasından doğan normal gerilmelere dayanacak sağlamlıkta olmalıdır. İdeal olarak bir kemer barajın bütün su yükünü basınç halinde yamaçlara iletmesi ve betonu her noktada emniyet gerilmesinde çalışması hedef alınır. Fakat mevki şartları ve inşaat güçlüklerinin doğurduğu kısıtlamalar bu hedeflerin tam gerçekleştirilmesinin imkansızlaştırmaktadır. Dolayısıyla projeci bu ideale mümkün olduğu kadar yaklaştırmaktadır.
Kemer tesiri hesaba katılarak projelendirilmesi eğri planlı ağırlık barajlarda vardır. Böyle barajlara kemer ağırlık barajlar denir. KARAKAYA BARAJI bu şekilde yapılmış bir barajdır. Kemer barajlar ağırlık ve payandalı barajlara göre sadece daha ekonomik olmayıp aynı zamanda daha da emniyetlidir.

KEMER BARAJ TİPLERİ:

SABİT MERKEZLİ KEMER BARAJLAR:En basit kemer baraj tipidir.memba yüzü düşey silindirik,mansab yüzeyi konik bir biçime sahiptir.
SABİT MERKEZ AÇILI KEMER BARAJLAR: Sabit merkezli kemer barajlarda merkez açıları tepeden tabana doğru küçülür.Sabit merkez açılı kemer barajlarda kaburgaların merkez açıları sabittir.böylelikle en az beton ile inşa edilebilirler.
DEĞİŞKEN AÇI VE DEĞİŞKEN YARIÇAPLI KEMER BARAJLAR:Hem merkezleri hem de merkez açıları değişken olan kemer barajlarıdır.

DOLGU BARAJLAR
MEMBA YÜZÜ BETON KAPLAMALI KAYA DOLGU BARAJLAR.
Kaya dolgu barajlar yapımlarının pratik olması, ekonomik olması, her türlü arazi koşullarına uyum sağlaması, güvenilir olmaları yönünden tercih edilmektedir.Deneyimler ve tecrübeler göstermiştir ki bugüne kadar hiçbir kaya dolgu baraj yıkılmamıştır.
Kaya dolgu barajları üç grupta inceleyebiliriz.
1. Merkez kil çekirdekli kaya dolgu barajlar
2. Eğimli kil çekirdekli kaya dolgu barajlar
3. Memba yüzü beton veya asfalt kaplı kaya dolgu barajlar
Önyüzü beton kaplı kaya dolgu barajlar 1970 yılından sonra çok popüler olup, bütün dünyada uygulanmaktadır.Bu tip barajların yaygın kullanılmasının pek çok nedeni vardır bunlardan bazıları şöyledir; sıkıştırılmış kaya dolgu inşası ve derz detayları ile yığma kaya dolgu barajlarda gözlenen aşırı oturmaların ve su kaçağı gibi problemlerin olmaması, maliyetlerinin daha uygun olmasıdır.
Bugün böyle inşa edilen 40 adet baraj vardır.Bunlardan biride 200 m yüksekliğindedir. Bu barajlar ABD, Venezuella, Tayland, Avustralya, Kolombiya, Hindistan ve Brezilya’dadır.
Hangi şartlarda uygulanabilir;
Memba yüzü beton kaplamalı kaya dolgu barajlar dar vadiler için çok uygun ve ekonomiktir.
Mükemmel statik stabilitesinin yanında sismik yüklemelere karşıda özellikle yüksek rezistans gösterir.Bu sebeple, deprem bölgeleri için ideal bir baraj tipidir.
Her türlü iklim ve yükseklikte uygulanabilir.
Oturmalar göz önüne alındığında sağlam temel koşullarına ihtiyaç vardır.
Geçirimsiz malzemenin yetersiz ve uzak olduğu baraj yerlerinde en ekonomik çözümü getirir.
Beton kaplamada kullanılan çelik donatının miktarı kaya dolgusunun çeşidine bağlı olarak her iki yönde %0.3 ile %0.5 arasında değişir.
Yatay derzlere izin verilmez..
Düşey derzlerin arasına bir kat yerine iki kat bakır veya plastik su tutucu konarak su kaçaklarına karşı emniyet faktörü artırılabilir.
KAYA DOLGU BARAJLAR
Kaya dolgu barajlarda toprak dolgu barajlar gibi kaya çakıl ve toprak v.b doğal malzeme ile inşa edilen barajlardır.Uluslararası büyük barajlar komisyonunda kabul edilen tanıma göre dolgunun %50 ’den fazlası kaya ile teşkil edildiği takdirde baraj kaya dolgu baraj adını alır.
18. asrın sonlarında 1930’ ların ortalarına kadar pek çok kaya dolgu baraj inşa edilmiş olmakla birlikte büyük miktarda kayanın temin edilip doldurulmasının pahalı oluşu nedeniyle uygulanan bir tip olma özelliğini bir ara kaybetmiş olup 1960’ dan sonra yeniden gelişme imkanı bulmuştur.Çünkü 1930-1960 arasından pek çok barajın yapılmış olması sonraları uzak baraj yerlerinin değerlendirilmesini gerektirirken kaya dolgu barajlara yeniden cazibe kazandırmıştır.
Kaya dolgu barajların ekonomik olabilme şartları:
1. Baraj yerinin uzak olması dolayısıyla beton baraj için malzeme aklinin
2. pahalı ve kalifiye beton işçisi temininin zor ve pahalı oluşu.
3. Yakın çevrede uygun vasıflı kayanın bol bulunması veya tünel, dolu savak gibi yapıların hafriyatından bol miktarda kayanın çıkması buna karşılık toprak dolgu malzemesinin kolay temin edilemeyişi.
4. İnşaat mevsiminin kısa olması, yani iklim şartlarının bir beton baraj inşaatının kısa sürede tamamlanmasına mani olması.
5. Yağışlı sürelerin uzun olması dolayısıyla toprak dolgu inşaatının da kısa sürede tamamlanamayışı.
6. Barajın sonradan yükseltilecek şekilde planlanması yani, iki kademe inşa edilecek şekilde planlanması.
7. Dolgunun mevzi oturmalarına çatlamadan uyabilme kabiliyetine sahip olması.
Gerek beton gerekse asfalt betonu memba diyaframlarının bir parafuy vasıtası ile uzatılması sızmayı azaltmak için ve diyaframın stabilitesi için gerekli görülmektedir. Temel sağlam kaya olduğu taktirde parafuyun boyutları en az (1*1 m) olmalıdır.Temelin geçirimli olması halinde baraj memba eteği boyunca bir enjeksiyon perdesi yapmak gerekir.Parafuy bu perdenin teşkili içinde taban oluşturur.

DİYAFRAMLI KAYA DOLGU BARAJLAR
Beton, betonarme, çelik asfalt gibi malzemelerden yapılırlar.Betondan yapılan diyaframlar uzun ömürlü olduklarından ve çatlama anında kaya dolgunun hasarına yol açmadığından barajın stabilitesi esas itibariyle temel ve kayanın mukavemetine bağlıdır.
Tamamen harap olmuş bir diyaframlı kaya dolgu barajın kaydına rastlanmamıştır. Bazı diyaframda küçük çatlaklar teşekkül etmiş ve önemli sızmalara yol açmış fakat kaya dolgunun zarar görmeden önemli büyüklüklerde akımları geçirebilme özelliği sayesinde baraj zarar görmemiştir.
Diyaframda çimento yerine asfalt kullanılması esnekliği artırır.Asfalt betonundan bir diyafram şunu sağlamalıdır;
1-Seçilen eğimde stabil olmalı.
2-Dayanıklı , uzun ömürlü olmalı.
3-Yeterince geçirimsiz olmalı.
4-Su basıncına, dalga etkisine ve yüzen maddelerin çarpmasına karşı mukavim olmalı.
5-Diyafram altında dolguda yeterli drenaj imkanı bulunmalı.

3. HİDROELEKTRİK SANTRALLERİ

Bir ülkenin kömür, linyit, petrol, doğalgaz ve su enerjisi gibi enerji kaynakları arasında su kaynaklarında enerji yönünden faydalanama hususunun ayrı bir özelliği vardır. Hidroelektrik santrallerin dışında kalan diğer santrallerde (termik ve nükleer) kullanılan primer enerji kaynakları belli bir süre sonra tükenecektir. Bu primer enerji kaynakları kullanımı ileriki nesillere aktarılabilir yada ülkenin diğer ihtiyaçların karşılanmasında kullanılabilir. Fakat kaybolan su enerjisinin tekrar kazanılması mümkün değildir. İşte bu kaybolan enerjiyi kazanabilmek için hidroelektrik santrallerin işletmeye açılması gereklidir.
Hidroelektrik Santrallerin Avantajları :
Kuraklık halleri hariç devamlı ucuz enerji üretirler
Bakım maliyeti düşüktür.
Yenilemeyen bir yakıt enerji üretimi yapmazlar.
Enerji üretiminde hava kirliliğine neden ulaşmazlar.
Hidroelektrik santrallerin bir parçası olan rezervuarlar balık üretimi, regreasyon alanı gibi amaçlarla da kullanılabilir.
Rezervuarlar fazla miktarda suyu depolayarak hem sulu tarıma hem de uzun süreli enerji üretimine imkan tanırlar.
Rezervuarlar taşkın kontrolüne yardımcı olurlar.
Hidroelektrik santral rezervuarları kuruldukları yerin mansabındaki yerlerin su kalitesinin yükseltilmesine yardımcı olurlar.
Hidroelektrik Santrallerin Dezavantajları
İlk yatırım masrafları yüksektir.
Mansap tarafındaki regreasyon yapıları olumsuz yönde etkilenir.
Taşkın kontrolünün sağlanması için rezervuarların boş olması gerekir. Fakat enerji üretiminin maksimum olabilmesi için rezervuarların dolu olması gerekir. Tarıma elverişli araziler baraj gölü altında kalabilir.
Enerji üretimi kuraklık nedeniyle azalabilir.
Göl aynasından buharlaşma kayıpları artar.
Depolanma nedeniyle vadinin orijinal görünümü kaybolur.
Hidroelektrik Santrallerin Yapıları :
Ekonomik koşullara göre ve arazi şartları göz önünde bulundurularak ishale kanalı inşa edilir. Çevirmeli tesislerde su az bir eğimle belirli bir kota (genelde yüksek bir kot) sevk edilen su belirli bir yükseklik kazandıktan sonra cebri borular vasıtasıyla su enerjisi mekanik enerjiye çevrilir. Regülatörden alınan su hemen yerine kullanılırsa faydalanma %95 değerinde olur. Çevirmeli tesis olarak inşa edilirse %80 değerini alır. Çok kıvrıntılı bir akarsu ise %90 değerine ulaşabilir.
Çevirmesiz tesislerde ise ya bir barajın eteğinde bağlamanın üzerinde inşa edilen türbin ve jeneratör grubunda elektrik enerjisi üretebilir. Barajlarda belli bir uzunlukta basınçlı boru yapılabilir. Akarsu üzerinde yerleştirilmiş santrallerde ise basınçlı boru olmadan su türbine girer. Tabana alçaltmak sureti ile de Hidroelektrik tesisi için gerekli eğim temin edilebilir. Bu olay genelde yer altı santrallerinde uygulanabilir.
Akarsuyun akış enerjisinden faydalanılan suyun depolanıp depolanmasına göre hidroelektrik santraller iki türlü inşa edilir :
1. Kanal ve nehir üzerinde inşa edilen hidroelektrik santraller
2. İnşa yolunda, suyun akışı durdurularak veya başka bir yola verilerek suni bir su düşüşü sağlanan hidroelektrik santraller.
Depolamasız hidroelektrik santrallere kanal veya nehir tipi hidroelektrik santraller de denir.
Bu santrallerde su için gerekli eğim suyun suni olarak hazırlanan başka bir yolla verilmesiyle elde edilir.
Depolamalı hidroelektrik santrallere suni gölün hidroelektrik santralleri de denir. Bu tesislerde akış enerjisinin sağlanması için gerekli eğim, suyun tabi yolundan toplanması ile elde edilir. Hidroelektrik tesislerinde suyun potansiyel enerjisinden faydalanmak için çevirmeli ve çevirmesiz olmak üzere iki sistem uygulanır. Ayrıca akarsu yatağı kıvrıntılarını azaltarak eğimden kazanan tesislerde yapılmalıdır.
Çevirmeli tesislerde su alma yerinde istenilen debi eğimi az pürüzlülüğü küçük olan bir kanal veya galeriye alınır. Su alma bir taraftan yapılıyorsa isale ancak basınçlı galeri ağzında inşa edilebilir.

Akıllı evler hakkında birçok tanım birçok yorum bulunmaktadır. Bunlardan belli başlılarını sayacak olursak;- Akıllı evler öğrenebilenyaşam tarzları hakkında bilgi toplayıp buna göre ayaramalar yapabilen evlerdir.

- Akıllı evler otomatik olarak elektronik eşyaların kontrol edilebildiği evler
- Akıllı evler klimayı ve TV’yi eve gelmeden açabilmek için uzaktan kumandası olan bir evdir
- Akıllı evler bilgisayarınızdaki filmleri TV’de izlemenizi sağlayan bir evdir.

Gördüğünüz gibi akıllı evler denince birçok farklı kavram akla gelmektedir. Bunu sebebi akıllı ev kavramının sadece yapay us ile ilgili konularda kullanılmaması bu kavramın evin içine teknolojinin girdiği her konuda kullanılmasıdır. Yapat us ile ilgili kısımı diğerlerinden ayırmak başarılı bir sınıflandırmaya gitmekle mümkündür.
Akıllı Ev Sınıflandırılması

Akıllı evleri karakteristiklerine göre farklı kategorilere ayırmaya çalıştığımızda 3 ana kategoriye ayırabiliriz:

- Kontrol edilebilir
- Programlanabilir
- “Zeki” evler.

Peki bu üç sınıfa ayrılan evlerin sınıflara ayrılmasındaki etkenler nelerdir evlerin hangi özelliklerine bakarak bu sınıflandırmayı yapmaktayız?

Kontrol Edilebilir Evler

Kontrol edilebilir evler ev içindeki eşyların kontrol edildiği durumlardır.Bu tip evlerde evde yaşayanlar evdeki aletlerin birden fazlasını şimdikine göre daha etkin/verimli bir şekilde kontrol edebilirler. Yani ev ile etkileşimden çok evdeki teknolojik aletlerin kolaylaıkla kontrol edildiği bir durum söz konusudur. Bu tip evler de kendi aralarında kategorilere ayrılmaktadırlar:- Evdeki tüm eşyaların tek bir UK ile kontrol edildiği durumlar; Bu evlerde tüm elektronik aletler -TV DVD PC Fırın Kalorifer…- anı uzaktan kumanda ile yönlendirilmektedirler. Bu durumlarda kumanda bir saat kolye gibi giyilebilir bir kumanda olabileceği gibi daha büyük ve daha fonksiyonel bir kumanda da olabilmektedir.- Farklı aletlerin birbiriyle baglantılı oldugu durumlar: Bu evlerde elektronik aletleri tek bir merkezden kontrol edemesek de evdeki aletler – Kamera PC TV DVD Speaker – mümkün olduğunca birbirine bağlanmıştır. Böylelikle aletler arasında veri aktarımı sağlanabilir veya aletlerin senkronize çalışması sağlanabilir.

- Görünmez kontrol ünitesiyle yönetilen evler: Bu evlerde sese veya harekete duyarlılık gösteren sensorler yardımıyla görünmez bir kontrol mekanizması kurulmuş durumdadır.

o El çırpmayla TV açmak odaya girince ışıkların yanması..

Programlanabilir Evler:

Programlanabilir evler kontrol edilebilir evlere göre daha gelişmiş bir sınıftır. Bu sınıftaki vleri iki gruba ayırarak inceleyebiliriz:

- Zamana ve basit sensorlere tepki veren programlanabilir evler: Bu evlerde zamanlayıcı termostat gibi sensorlere cevap verebilen çevreden bu snesorler yardımıyla bilgi alıp tepki verebilen evlerdir. Fakat tabiki öğrenen diamik yapıda tepki veren evler değildirler.

o Sensorler yardımıyla havanın karardığını anlayan ve ışıkları yakan evler

o Ev sıcaklıgını ayarlayan evler- Belli başlı senaryolara sadık kalan evler. Bu evler statik programlama ile evde yaşayan insanların daha önceden girdiği eylem zincirine tepki verebilen evlerdir. Bu evlerde kullanılan yazılım tabiki güvenilir olmalıdır.

o Evlerin kötü yanı değişik bir senaryo istendiğinde sisteme statik olarak girilmesi gerekmektedir. Yine bir senaryodan memnun olmuyorsanız bu senaryoyu değiştirmek evdeki yaşayanlar tarafından yapılmak zorundadır. Yazılıma müdahale etme araştırma evlerindeki mühendisler tarafından yapılması çok kolay olabilir ama gerçek hayatta yaşlı birinsanın b değişiklikleri yapması çok çok zor olacaktır.

o Koltuka yatınca ısıkların sönmesi gibi.

Zeki Evler

Zeki evler programlanabilir evler ile benzerlik östermektedir. Fakat programlanabilir evlere göre dha gelişmişlerdir. Programlanabilir evlerde senaryo girişi yapılmaktayken zeki evlerde senaryo girişi yapılmaz. Zeki evlerin öğrenme yeteneği vardır.
Bu tip evler kendi kendine inceleyip buna göre kendi kurallarını ve senaryolarını yaratabilen sistemlere sahiptirler. Bunu yapabilmek için de öğrenme yeteneğine sahip yazılımlar gereklidir.

Zeki evler yaşayanların hergünkü hareketlerini izlerler tekrar eden hareketleri pattern leri ortaya cıkarırlar. Pattern belirlendikten sonra o durum için yapılacaklar belirlenir ve bir daha o pattern ile karşılaşıldığında uygun eylemler yapılır
Bu pattern belirleme tekniğinin tabiki kötü yanları vardır. Sonuçta insan hareketlerine göre bir pattern oluşturmaya çalışıldığındaninsanın ruh halinin karmaşıklığı her zaman aynı davranmayacağını göz ardı etmişmolmaktayız. İnsan beyni değşik durumlarda değişik tepkiler vermektedir. Hava 10 derecenin altına düştüğünde kaloriferlerin yanması patterni insanın soğuk havada oturmak istemesi durumda da çalışacaktır. Yani insanoğlunun karmaşık yapısının modellenmesi bu karmaşık yapıya dayanarak pattern belirlenmesi çok güvenilir olmayacaktır.Zeki evler “kaza algılama” gibi bir sisteme de sahiptir. Buna göre aralıksız olarak izlemekte olan ev farklı bir algılama oldugunda ev bu durumun anormal oldugunu anlayacaktır ve buna göre tepki verecektir.

o Hırsızlık
o Yangın

Zeki evlerin gerçekleştirilmesinde yazılımsal açıdan bazı zorluklar vardır. Öncelikle yazılm sisteminin cok iyi bir altyapısı olmalıdır çünkü bu sistem hiçbir zaman durmayacak devamlı girdiye sahip olacak bir yazılımdır. Bunun dışında ev her zaman sensorler yardımıyla olanları izlemelidir ki sensorlerin her zaman çalışır durumda olduğundan emin olunmalıdır. Sistem bu sensorler yardımıyla bilgi toplarken toplanan bu çiğ verinin çok iyi bir şekilde incelenmesi analiz edilmesi gerekmektedir. Bu oluşturulan doğru bilgiye dayanarak karmaşık algritmalar kullanılarak doğru pattern ler cıkarmalıdır. Yukarıda sayılan tüm bu yazılımsal işlemlein yapılması için güçlü bilgisayarlar gereklidir ki bu da beraberinde maliyet artışını getirecektir.

Çin’de saklanan Türk Piramitleri [beyaz piramitler]

İlk insan mumyalama tekniğini mükemmel bir şekilde uygulayanlar Altay Türkleridir.(Mısır medeniyetinden yüzyıllarca önce) Uygur bölgesinde bulunan,Mısır piramitlerinden yüzyıllarca önce yapılan ve Mısır piramitlerinden daha yüksek/büyük olan piramitleri yapan Türklerdir.Çin hükümeti buraya girişi tamamı ile yasaklamıştır.Çünkü bu piramitlerin içinde proto-Türk yazılar mevcut.Arkeologların dahi girişine kati surette izin verilmiyor.Çünkü dünya tarihinin tekrar yazılması gerekebilir.

ORTA ASYADAKİ TÜRK PİRAMİTLERİ

Bugün çin sınırları içerisinde yer alan, xian şehrine 100 km uzaklıkta qin ling shan dağlarında Ön-Türk uygarlıklarından birisi tarafından inşa edilmiş, etrafında irili ufaklı 100 adet piramitle beraber, 300 metre yüksekliğinde bir piramit bulunmaktadır; BEYAZ PİRAMİT
Beyaz Piramit’in ikinci dünya savaşı sırasında çin’e yardım malzemesi götüren bir C-54 uçağından çekilen fotoğrafı 1957 yılında ilk kez life dergisinde yayınlanmıştır.
Bu piramitleri araştırmak üzere 1994 yılında şensi bölgesinde bir araştırma gezisi yapan alman bilim adamı hartwig hausdof kendi koleksiyonundan birkaç resmin halka açılmasına izin vermiştir. hausdorf’a göre piramitlerin yapım tarihi en az M.Ö. 2500’ler civarındadır.
Bölge çin tarafından yasak bölge ilan edilmiş olduğundan dolayı piramitler içerisinde bulunan mısır medeniyetinden çok ileri bir teknikle mumyalanmış olan cesetler ve Ön-Türkçe yazıtlar üzerinde araştırma yapılamamaktadır.

Piramitlerin ebat,orijinal şekil ve büyüklükleri ,dikkat çekmemesi açısından çin hükümeti tarafından maksatlı olarak tahrip ve kamufle edilmiştir.Piramitlerin üst tarafları kesilmiş ve üstleri toprakla doldurulup, kamuflaj amacıyla ağaçlandırılmıştır .

Çin’deki Türk Mumyaları

Ceviz Kabuğu Progamın’a katılan (İzleyici telefonu) Halil Şıvgın (Eski “Sağlık Bakanı” demiş ki:

“1984 yılında ben Çin’i ziyaret ettim, Çin’i ziyaretim sırasında Turfan’a götürdüler. İlk defa Turfan’a giden Türk heyetinin mensubu olmakla da gerçekten gurur duyuyorum. Orada bizi gezdirirken mumya bulduklarını söylediler ve biz mumyaları gördük. O gördüğümüz mumyaların Mısır’daki mumyalardan çok farklı olduğunu ifade ettiler, yani teknoloji olarak, yapımı olarak Mısır’daki mumyaların önünde olduğunu.

Daha sonra aradan yıllar geçti, bir televizyon kanalında bu konun tartışılmakta olduğunu gördüm. Gerçekten bilimsel olarak, gidilmiş, Mısır mumyalarıyla Turfan’daki mumyalar arasında bir kıyaslama yapılıyor. Bu kıyaslamada, Turfan mumyalarının… …Ben orada kadın mumyaları gördüm, çocuk mumyaları gördüm, erkek mumyaları gördükm, fakrlı şeylerden. Ve o sırada, hatta bir tanesinde yeterince koruma yapılmamış, bozulmaya başlamılştı müzede gördük onları.

Bu mumyalardaki üstünlüğü bilim adamları ortaya koymaya başladılar. Bilim adamlarının ortaya koydukları bir gerçek var ki, ilk defa mumya kültürünün Türkler’den geliştiği ortaya çıkıyor. Bundan dolayı da ben şimdi iştirak ediyorum. Yani ben bilim adamı değilim, ama bizim bilim adamlarımınızın bu olayın üzerine ciddiyetle eğilmeleri gerekiyor. Eğer Mısır’daki mumya kültürü olduysa, var idiyse geçmişte, onun etrafında da bir kültürün olması lazım. Mısır’ın etrafında mumya kültürüyle ilgili herhangi bir şey yok. Afrika öbür taraf, bu tarafta da yine böyle bir kültür yok. Dolayısıyla, Orta Asya’dan o bölgeye giden Türkler’in varlığı söz konusu olabilir…”

Ben bir katkıda bulunmak istiyorum bu mumyalar konusunda Urumçi mumyalarını söz konusu etmiştir, tabii ki çok önemli. Bakın, buradaki Urumçi’de teşhir edilen mumyalardan ilk birincisi 44 yaşında ve Milattan önce 1000, yani günümüzden 3000 yıllık. Bir başkası gene 1600, en yaşlı olarak da işte bu “Lolan” denilen bayan mumyası var, Doğum’dan önce 2000 bu, yani 4000. Şimdi en büyük özellii iç organlarının çıkartılmamış olması. Başka ?.. Şu andaki mumyaların durumu Mısır mumyalarına nazaran çok daha iyi olması… İleri teknolojide bir mumyalama sistemi öyledir, uygulanmıştır. Dahası, bir mumyanın üzerinde ameliyat izi var, at kılıyla dikilmiş. Amerika doktorların tespiti, dünyada ilk ameliyat veya operasyonlardan bir tanesi olarak kabul ediliyor. Dahası var; burada kumaş ekose ve boyalı ve Doğum’dan önce 2000′i konuşuyoruz, günüzmüden 4000 sene öncesini konuşuyoruz.

Türk Bilim adamı Kazım MİRŞAN yaptığı araştırmalarda Ön-Türk uygarlıkları tarafından OT-OĞ olarak isimlendirilen Ön-Mısır’a M.Ö 3000 Yıllarında Doğu Anadolu’dan Isub-Ög yazısının gittiğini tespit etmiştir. Kazım MİRŞAN’ın bugüne kadar anlamı çözülemeyen 184 adet mısır hiyeroglifini Ön-Türkçe olarak okumuş olduğu ve mumyalama tekniklerinin yine M.Ö. 3000′li yıllarda Altaylarda geliştirildiği düşünülürse Piramit inşa teknolojisinin Eski Mısır’a Ön-Türk Uygarlıkları tarafından öğretildiği sonucuna ulaşılmaktadır.
Tüm İnsanlık tarihini değiştirerek; MEDENİYETİN ASIL YARATICISININ TÜRKLER OLDUĞU SONUCUNU DOĞURAN bu olağanüstü keşif batılı bilim adamları(!) tarafından ısrarla görmezlikten gelinmekte ve insanlığın bilgisinden daha uzun süre saklanması mümkün olmayan bu piramitleri başka bir uygarlığa mal etmeyi amaçlayan maksatlı çalışmalar yapılmaktadır.

Last edited by nerkan; 26-10-2008 at 21:08.

TÜRK PİRAMİTLERİ-ÇİN

BÖLÜM 2

BÖLÜM 2

BÖLÜM 3

BÖLÜM 4

BÖLÜM 5

Haber

Merkezi başkentin 15 kilometre batısı olarak bildirilen deprem ve sonrasındaki güçlü artçı şoklar nedeniyle Cumhurbaşkanlığı Sarayı, Parlamento binası, bakanlıklar, katedral ve benzeri yüksek bir çok yapı yıkıldı veya büyük zarar gördü.

Caddelerin panik içindeki insanlarla dolu olduğunu belirten görgü tanıkları, gökyüzünün yıkılan binaların etkisiyle toz ve duman içinde olduğunu dile getirdi. Elektrik şebekesinin de büyük ölçüde çöktüğü kentteki durumu ”tam bir felaket ve kaos” olarak tanımlayan görgü tanıkları, yıkıntılar arasında yüzlerce insanın olduğunu, bu sayının binlerce de olabileceğini söyledi.

Ülkedeki çeşitli insani yardım kuruluşlarının temsilcileri de halkın yoksul olduğunu ve belli bir inşaat standardının bulunmadığını belirterek, mevcut yapıların çoğunun dayanıksız binalar olduğunu, dolayısıyla ölü sayısının binlerce olabileceğini kaydetti.
Amerikan Jeoloji Kurumu (USGS) uzmanlarından Kristin Marano, bu büyüklükteki bir depremin Haiti’de 1770′lerden bu yana görülmediğini bildirirken, sarsıntı Haiti’nin sınır komşusu Dominik Cumhuriyeti ile Küba’da da hissedildi, ancak bu ülkelerde belirgin bir zarar meydana gelmedi.

BM karagahı hasar aldı: Türk polisler hayatta

Depremin BM Barış Gücü karargahına da büyük zarar verdiği bildirildi. BM Barışı Koruma bölümü şefi Alain Le Roy, ”yıkıcı depremin ülkedeki BM karargahına ciddi düzeyde zarar verdiği, burada görevli BM personelinin çoğunun akıbetinin henüz bilinmediğini” söyledi.
Ülkede konuşlu BM Haiti İstikrar Misyonu’nda (MINUSTAH) görevli 52 Türk güvenlik personelinin sağlık durumlarının ise iyi olduğu öğrenildi. Bölgede görevli polislerle irtibata geçen Emniyet Genel Müdürlüğü, polisler arasında yaralı ya da yaşamını yitiren personel bulunmadığını açıkladı.
BM yetkilileri, 31 Aralık 2009 itibariyle MINUSTAH’ta 47 ülkeden 9 bin asker ve polis ile yaklaşık 2 bin sivil personelin görev yaptığını belirtti.
BM Genel Sekreteri Ban Ki-mun da Haiti’deki depremle ilgili olarak yayımladığı açıklamada, depremden dolayı son derece üzgün olduğunu belirterek, kalbinin Haiti halkı ve orada görev yapan BM personeli ile olduğunu, onlar için büyük endişe duyduğunu ve gelişmeleri yakından takip ettiğini bildirdi.

Kızılay’dan kriz masası
Türk Kızılayı, Haiti’de meydana gelen 7,0 büyüklüğündeki depremin ardından Afet Operasyon Merkezi’nde ”kriz masası” oluşturulduğunu bildirdi.
Başbakanlık Afet ve Acil Durum Yönetimi Başkanlığı ve Dışişleri Bakanlığı ile koordineli olarak Haiti resmi makamları ve Haiti Kızılhaçı ile iletişime geçilerek taziye mesajları iletildi ve Türk Kızılayı’nın yardıma hazır olduğu mesajı verildi.

Başkent Port-Au-Prince’de büyük hasar
Büyük oranda yıkıldığı bildirilen başkent depremden en çok etkilenen yer oldu. Kenti otobüslerle gezen muhabirler, Port-Au-Prince’deki durumun ciddi, can ve mal kaybının büyük olduğunu bildirerek, ”caddelerin ceset ve kan içinde” olduğunu ifade etti.
Muhabirler, kamu binaların harabeye döndüğünü, binlerce insanın evsiz kaldığını belirterek, ağır yaralı olan bazı kişilerin caddelerde oturduğunu, depremin üzerinden saatler geçmesine rağmen hala doktor beklediğini kaydetti.
Kent meydanına toplanan binlerce depremzede de el ele tutuşarak ilahi söylüyor. Bu arada ABD, Haiti’ye ilk yardım ekibini gönderdi.
Ekipte 72 kişi ve 6 arama-kurtarma köpeği bulunuyor.
ABD Başkanı Barack Obama, ”dualarının ve düşüncelerinin Haitililerle birlikte olduğunu, gerekli yardıma hazır olduklarını” bildirdi. Obama, ”Durumu yakından izliyoruz ve Haiti halkına yardıma hazırız” dedi.

Artçı şoklar sürdü

Amerikan Jeoloji Kurumu’ndan (USGS) yapılan açıklamada, deprem merkezi Port-Au-Prince’in 15 kilometre batısı ve 8 kilometre derinlikte olarak kesinleştirilirken, çok sayıda artçı şokun Haiti’yi vurduğu, bunların en büyüklerinin 5,9 ve 5,5 olduğu kaydedildi. Bu düzeydeki sarsıntıların geniş çaplı yıkıma yol açabileceğini belirten USGS uzmanları, bugünkü depremin bölgede kaydedilen en büyük yer sarsıntısı olduğunu ve büyük çaplı kayıp ve yıkıma yol açma olasılığının yüksek olduğunu dile getirdi.

Tsunami Uyarısı

Pasifik Tsunami Uyarı Merkezi de, deprem sonrasında Haiti ile birlikte komşu ada ülkeleri Dominik Cumhuriyeti, Küba ve Bahamalar için tsunami uyarısı yaptı.Merkezden yapılan açıklamada, bölgenin jeolojik geçmişi açısından değerlendirildiğinde geniş çaplı bir tsunami beklenmediği, ancak olası bir tsunaminin deprem merkezinden 100 kilometre uzağa kadar etkili olabileceği kaydedildi.(Ajanslar)

Amerika Pittsburgh şehrinde Bear Run nehri üzerinde bulunan Fallingwater(şelale ev) expressionist modern akıma ait organik mimarinin en onemli eserlerinden biri. Mimarı Frank Lloyd Wright yapıyı şelalenin üstündeki kayalara oturtmuş ama evin şelale manzarası yok! Sebebi de mimarın “şelaleyi görmek değil yaşamak gerektiği” düşüncesi.

1935 yılında tasarımı yapılan, 1936-1939 yılları arasında da inşaatı yapılan Fallingwater, 1937′den 1963′e kadar Kaufmann ailesinin haftasonu evleri olmuş. 1964‘de müze olarak halka açılmış. Yılda 120.000 ziyaretçisi var.Evin maliyeti günün fiyatlarına göre $155.000civarında. Evin içinden nehre inen basamaklar var.

Pencerelerin taş duvarla birleştiği noktalarda doğrama yok. Camlar taşların arasına açılan oluklara yerleştirilmiş. Pencerelerin konumu ve şekli evin içinde yaşayan kişiye dışarıyla içiçe yaşıyormuş hissi vermek için tasarlanmış.

Yapıda öne çıkan özellik, balkonları. Balkonların genişliği çok fazla, bu yüzden balkonların geniş olması yapıda zamanla statik problemler ortaya çıkmasına neden olmuş. Balkonların açıklığı o kadar fazla ki eğilmeler artık gözle görülebiliyor. Yani artık balkonlar kendi ağırlığını bile taşıyamaz halde. Bunu gören mühendisler 2002 yılında yapıda restorasyona gidiyorlar. Restorasyon sırasında yapının mimari olarak çok güzel yapılmasına rağmen gerekli statik hesapların aceleye getirildiği görülüyor. Water Hall adındaki mühendisin balkonlara takviye kolonları yapılması isteği yapı sahipleri tarafından kabul görmüyor.

Balkonda oluşan eğilme gözle görülebiliyor

Roman mimarlığının(Bk ROMAN SANATI VE MİMARLIĞI) altın çağının sonunda(XII. YY.) ortaya çıkan gotik mimarlık, gotik üslubunun bütün öbür sanat biçimlerinden daha uzun ömürlü olarak XVI. yy.a kadar sürmüştür.

Gotik üslubunda yapılan çok sayıda çarpıcı din dışı yapıya karşın, yeni mimarlık üslubu özelikle, mimarlıkta Ortaçağ’ın en verimli alanı olan kiliselere en güzel yapıtlarını vermiştir. 1400 yıllarında gotik mimarlığın Avrupa’nın her yanına yayılmasına karşın, en gelişmiş örnekleri Fransa’nın kuzey kesiminde, Paris çevresinden Saint-Deniş ve Chartres’ı da alarak Champagne bölgesine kadar uzanan bölgede verilmiştir. Bu bölgede XII ve XIII. yy’larda yapılan bir dizi katedralde gotik mimarlığın temel yenilikleri ortaya konmuştur.

Roman mimarlığı ile gotik mimarlığı arasındaki temel ayrılık destek sorununu çözme biçiminde yatmaktadır. Roman mimarlığında yapının bütün ağırlığını duvarlar taşır ve böylece, insanda bir denge, bir kütle duygusu uyandırır; oysa gotik katedrallerde, bu ağırlık, direkler ve payandalara yüklenmiştir; direk ve payandalar, ustaca yapılmış bir kemer sistemiyle birbirine bağlanmış dıştan da destek kemerle berkitilmiştir; bütün bu özellikler insanda, yapının gökyüzüne yükseldiği düşüncesini doğurur.

Gotik mimarlığın yeni nitelikleri özenli kırık-kemer, destek-kemer, sivri-kemerler oluşturmak için birleşen silmelerin kesişme noktalarına oluşturmuş tonozların (kaburgalı tonozlar)kullanımına bağlıdır. Hafif hareketli bir çatkı görünümündeki yapı iskeletinin bu yolla hantallıktan kurtarılması, hem kesişen güç çizgileri arasında dengeyi gösterir, hem de sahnın ışık almasını kolaylaştırır. Gerçekten artık birer destek olmaktan çıkan duvarlarda geniş pencereler açılmış duvar resimlerinin yerini içeriye renkli ve hafif bir ışığın süzülmesini sağlayan ve gökyüzünden yere yansıyan Tanrı bağışının simgesi sayılan vitraylar almıştır.

Önceleri çok sade olan cephelerde, zamanla zengin süslemelerle bezenmiş geniş kapılar açılmış çok sayıda heykel ve alçak kabartmalara yer verilmiştir; bunlar âdeta, taşa aktarılmış dinsel yâda din dışı görüntülerin sergilendiği gerçek birer yapıt niteliğindedir. Gene cepheler kare ya da sekizgen kulelerle bu kuleler de bütünün yukarı doğru yükselmesine katkıda bulunan külah ya da oklarla süslüdür.

Çok yönlü olan gotik mimarlık, kısa sürede gelişti çeşitli dönem ve ülkelere göre çoğu kez birbirinden farklı görünümler kazandı.1140-1190 arasındaki ilk dönemde île-de-France’ta daha sonra da Fransa’nın her yanında çok sayıda katedral yapıldı; bunlar arasında Noyon (1150), Laon, Notre-Dame(Paris’te 1160)Chartres (1195-1260 ) katedralleri sayılabilir.1190′a doğru, bu yeni üslupta çalışan mimarlar sanatlarının en üstün düzeyine ulaştılar ve 1190-1260 arasında gotik sanat altın çağını yaşadı. Reims (1211-1481),Bourges, Beauvais, Amiens katedralleri bu dönemde yapıldı.

Yavaş yavaş mimarlık yapılarının yetkinliği gün geçtikçe artan yukarıya yükselme kavgasıyla bozuldu ve gotik üslubunun yerini”parıltılı gotik”üslubu aldı(1260-1380) bu dönemde Metz ve Strasbourg katedralleri yapıldı. Parıltılı gotiğe denk düşen “dikey üslup” un geliştiği İngiltere’deyse gotik mimarlık başlangıçta Fransız gotiğine yakındı ama kısa sürede çok farklı esin kaynaklı ve son derece özgün yapıtlarla ondan ayrıldı. Sivri kemer oluşturan silmeler destek kemerler kaburgalı tonozlar, destek olmaktan çıkıp süs niteliği kazandılar.

Gotik mimarlık İtalya’ ya XII. yy. da Citeaux rahipleri tarafından götürüldü bu rahipler çok sayıda manastırın (Fassaova, Casamari ,San Galgona )yapımına ön ayak oldular söz konusu yapılarda üslup son derece arı ve Fransa’daki örneklerine yakındır.Ancak bunlar üslubun kural dışı örnekleri sayılır; çünkü çoğu zaman gotik üslup bu ülkede çok yaygın olan roman üslubu öğeleriyle çakışmış bu nedenle de bazen tutarsız ama çoğunlukla özgün yapıların oraya çıkmasına yol açmıştır.

1380-1540 arasında Avrupa gotik üslubu yeni bir evrim daha geçirerek “alevli gotik” adını aldı. Artık süs öğeleri mimariyi geride bırakarak ön plana geçmişti; kısa süre sonra, kendilerini taştan danteller gibi saran çok sayıda heykel ve süslerin altında yapılar nerdeyse gözden silindi. Bu evrim özellikle İngiltere’de daha da belirginleşti “dikey üslup”un yerini süslü üslup aldı; Almanya’daysa güçlü ve gerçekçi bir heykelcilik anlayışı, Fransa’daki yapıların ölçülük ve zarifliğine ters düşen bir coşku ve zenginlik ortay konmasına yol açtı.

Dupli Casa  binası ilk olarak 1984 yılında yapılmış bir evdi, şimdi J. Mayer H. tarafından tasarlanan ev  yeni şeklini ve görüntüsünü kazanmış. Yeni konut, daha önce aynı yerde bulunan ana konut ile ona bağlı birçok yan üniteyi kapsamayı amaçlamış. Burada hakim olan düşünce aile arkeolojisini yeni binada devam ettirmek olmuş. Güney Batı Almanya’da uzun bir geçmişi olan Marbach isimli kasabanın yakınlarındaki Nectar nehri kıyısında özel konut olarak yer alan Dupli Casa, yapısal bağlantılar ve mimari akıcılık anlamında muhteşem bir örnek olarak dikkatleriçekiyor. Binanın geometrisi, önceki evin temeline ve planına göre düzenlenmiştir.

Üç katlı betonarme villa dış görünümüyle fiberglas malzemeden yapılmaya çalışılan tuhaf bir tür deniz motorunu akla getiriyor ama, aynı zamanda olağanüstü etkileyici ve heyecan verici olmayı da başarıyor. Mimari yapısı sadeliği ve bir yandanda gösterişi ile büyüleyen bir yapı olmuş. Bazı açılardan bakıldığındaise, yapı sanki baş aşağı konumlanmış gibi gözüküyor dış cephenin alt kenarıçimlere doğru yayıldığından, sanki bina öbür türlü konumlanmış olsaydı, bubölüm, çatısının saçak bölümü oluşturacakmış gibi duruyor. Binada beyaz renk hakim ve siyahta ona nazikçe katılımda bulunmuş. Yapının formları genelde yuvarlak hatlara sahip. İç ve dış mekan arasında saydamlık var sadece. Dış mekanla bir büyün oluşturmuş. Binanın hem içinde hem dışında olmak üzere iki adet havuzu var. Açıkhavada yer alan yüzme havuzuyla birlikte binayı çevreleyen beyaz yüzey, evinbire bir yansıması gibi durmakta; sanki ev yüzüstu yere düşmüş de, yerden kaldırıldığında, tam düştüğü noktada bir yüzme havuzu oluşurken, binanın kendisinde de kocaman bir pencere boşluğu açılmış izlenimi veriyor. İçerideki havuz binanın alt ve ön tarafında. Etrafı cam ve ayna ile kaplı olan havuz soğuk ve serin havalarda ev sakinlerini eğlendirmek üzere hazır. Zemin kattaki, geniş ve büyük açıklıklar içeriden olağanüstü manzarayı sunarken uçma, havada varoluş ve adeta ağırlığın tümden yitirildiği hafiflik duyumsamaları yaratıyor. Herşey sıvılaşmış, sessiz ve sakin akmakta…

Evin camlarının etrafındaki siyah çerçeve, beyaz evli tamamlamış. Bahçedeki peyzaj ise oldukça sade şekilde yeşillendirilmiş. Evin her detayı çok net. Göz yormayan ama gözleride üstünden almayan ev, 2008 yılında yapımı bitti. 1984 yılında ilk varolduğu günleri hatırlayan ve aynızamanda cesaretle geleceğe yönelmeyi başaran bir ev…

The geometry of the building is based on the footprint of the house that previously was located on the site. Originally built in 1984 and with many extensions and modifications since then, the new building echoes the „family archaeology“ by duplication and rotation. Lifted up, it creates a semi-public space on ground level between two layers of discretion. The skin of the villa performs a sophisticated connection between inside and outside and offers spectacular views onto the old town of Marbach and the German national literature archive on the other side of the Neckar valley. Jürgen Mayer H. is founder and principal of this crossdisciplinairy studio. He studied at Stuttgart University, The Cooper Union and at Princeton Universtiy. His work was published and exhibited worldwide and is part of international collections like the MoMA New York and SF MoMA. His work was awarded with numerous prizes, i.e. the Mies-van-der-Rohe-Award 2003 Emerging Architect and Winner Holcim Awards 2005 Bronze Europe for Metropol Parasol. Jürgen Mayer H. tought at Princeton University, University of the Arts Berlin, Harvard University, Kunsthochschule Berlin, the Architectural Association in London and is currently teaching at Columbia University in New York.

İstanbul Metrosu’nun en önemli geçiş güzergâhlarından Haliç Metro Geçiş Köprüsü için bir adım daha atıldı.

İstanbul Büyükşehir Belediyesinden yapılan açıklamaya göre, İstanbul Metrosunun en önemli geçiş güzergahlarından Haliç metro geçiş köprüsü inşaatında kullanılmak üzere Portekiz’de imal ettirilen ve ”Normed” isimli gemiyle Haliç’e getirilen platform ve 13 parçadan oluşan çelik boru kazıklar, suya indirilmeye başlandı.

FOTO GALERİ İÇİN TIKAYIN

Köprünün su içinde ayaklarını oluşturacak çelik kazıklar, Beyoğlu yakası sahiline yüzdürülerek muhafazaya alındı. Çalışmaların akşam saatlerinde tamamlanması planlanıyor.

Köprü ayaklarının temel elemanlarını oluşturacak kazıklar, 4′lü, 5′li ve 9′lu gruplar halinde çakılacak. Köprü ayakları, bu çelik borular üzerine inşa edilecek. Teknik hazırlıklar tamamlandıktan sonra önümüzdeki hafta kazık çakma işlemlerine geçilecek.

Şubat ayında tamamlanacak sevkıyattan sonra köprü inşaatı kademeli olarak başlayacak.

İstanbul Metrosu, inşa edilen köprüyle Unkapanı’na ulaşacak ve oradan kazısı tamamlanmış tünelle Şehzadebaşı, Aksaray istikametinden Yenikapı’ya ulaşarak burada Marmaray ile entegre olacak ve böylece Kartal-Kadıköy hattına da bağlanacak.

Beyoğlu bölgesinde ise Şişhane-Taksim-Hacıosman hattına bağlanacak olan metro hattı, daha sonra da Havalimanı-Olimpiyatköy-Başakşehir hattı ile entegre olacak.

AA

Marmara denizine öncelikli olarak 2 ayrı deprem gözlem istasyonu kurulması planlanıyor. Konuyla ilgili Fransız Sarayında Fransız bilimadamları ile İTÜ Maden Fakültesi öğretim üyeleri Prof. Dr. Naci Görür , Prof. Dr. Namık Çağatay katıldığı bir basın toplantısı düzenlendi. Toplantıda 7 Kasım – 15 Aralık ayları arasında Urania ve La Suroit gemilerinin Marmara denizindeki çalışmalarıyla ilgili sonuçlar açıklandı.

” DEPREMİN AYAK SESLERİNİ DUYMAK ANLAMINA GELİR “

Konuyla ilgili bir konuşma yapan Prof. Dr. Naci Görür, Fransız La Surouit gemisiyle fay hattında gaz ve su çıkışı tespit ettiklerini kaydederek, ” Bu önemli bir bulguydu ; çünkü gaz ve su çıkışı arzın derinliklerinde başlar; birtakım değişikliklere neden olur, kayalar kırılır ve çatlar” dedi. Bu değişikliklerin fay düzlemini kırarak çıkan gaz ve sıvı içinde kimyasal ve fiziksel birtakım değişikliklere neden olacağını kaydeden Görür, “Bu farklılıkları denizaltı gözlem istasyonu kurarak onları ölçmek , gözlemek bir bakıma deprem süreci başladığı zaman o depremin ayak seslerini duymak anlamına gelir” dedi.

Görür uluslararası bir konsorsiyum halinde çalışacaklarını belirterek, ” Artık Türk yetkililer de merkezi ve yerel yönetimin de desteği gerekiyor. Bu destek olmadan bu çalışmaların ayağının Marmara’da kurulması mümkün değil ” diye konuştu.

” TRAKYA İLE KIRILACAK KUZEY ANADOLU FAYI ARASINDA BAĞLANTI OLDUĞUNU GÖRDÜK “

Toplantıda bir konuşma yapan Fransa Deniz Araştırmaları Enstitüsünden ( IFREMER ) Prof. Dr. Luis Geli, Türkiye’deki fayların genel olarak kol kol kırıldığını kaydetti. Kırılmayan tek kolun İstanbul‘da olduğunu kaydeden Geli, bu kolun en son 1509 ve 1766′da kırıldığını kaydetti. Geli, ” Prof. Naci Görür’ün de anlattığı gibi 1999′u takiben fayda tehlikeli segmentin kırılma ihtimali çok yüksek. Bu bölge de Silivri – İstanbul arasındaki bölge. Faya en yakın yerde gözlemevi yerleştirilmesi önem arz ediyor. ” şeklinde konuştu.

Geli, Marmara’da tek önemli olgunun gaz ve sıvı çıkışı olduğunu kaydederek, “Şunu bulduk . Bu önemli bir buluş. Marmara’daki Kuzey Anadolu fayı gazın bulunduğu alanlardan geçiyordu. Bir de gaz alanlarının bulunduğu mekanlar arasında bir bağlantı olduğunu gördük. Trakya ile kırılacak Kuzey Anadolu fayı arasında bağlantı olduğunu gördük ” dedi.

FRANSIZLARIN TEKLİFİ MARMARA’YA 2 AYRI GÖZLEM İSTASYONU

Trakya’nın gaz kaçırdığını söyleyen Geli, bu alanların Çekmece’nin güneyinde ve Tekirdağ ile Silivri bölgesi arasında olduğunu belirtti. Projenin çok istisnai sonuçlar verdiğini de söyleyen Geli, ” Bizim teklifimiz şu ki, 2 ayrı gözlemevi kurmak ve geliştirmek. Bir tanesi İstanbul’un güneyine kurulması planlanıyor. İkinci bölge ise, Tekirdağ ile Silivri arasında ortalarda bir bölge. Dolayısıyla iletmek istediğim mesaj şu; sadece gözlemevlerine ihtiyaç yok, altyapıya da ihtityaç var buralarda” diye konuştu.

FAY HATTINDAN PETROL VE GAZ ÇIKIŞI NERELERDE ?

Daha sonra konuyla ilgili soruları cevaplandıran Görür, fay kırıklarından gaz ve petrol çıkışı olup olmadığıyla ilgili bir soruya,

” Marmara’nın tabanından geçen fay, Trakya havzasının mikrokarbon rezervlerini parçalamış durumda. Marmara tabanına gelen hidrokarbonlar Trakya havzasının petrolü ve gazı. Bizim bulduğumuz şey, bunların fayın bir yerinden çıktığı. Yoksa bu bilinmeyen bir olay değildi. Türkiye Petrolleri Anonim Ortaklığı ( TPAO ) kuzeyde doğalgaz aramaları yapmıştı. Doğalgaz ve petrol Trakya havzasında da mevcuttur” dedi. Deprem gözlem istasyonlarının bir erken uyarı sistemi olmadığını da belirtti. Prof. Dr. Namık Çağatay ise, ” Bu sızıntılar Çekmece’nin güneyinde var. Bir de Marmara adasının kuzeyinde. Buralarda yoğunlaşıyor. Saniyede 15 – 20 litre oranında gözüküyor. Bu son seferde Tekirdağ’ın hemen güneyinde bir hayli gaz sızınsıtısı gördüklerini söylüyor arkadaşlarımız ” dedi.

“BİRİNCİSİ ÇEKMECE’NİN 12 KM GÜNEYİNDE, İKİNCİSİ MARMARA ADASININ 15-20 KM KUZEYİNDE “

Gazetecilerin sorularını cevaplayan Prof. Dr. Namık Çağatay ise, ” Öncelikli istasyonlar Çekmece’nin 12 kilometre güneyinde ve bu bir ağ şeklinde olacak. Değişik sensörlerin bağlanacağı bir istasdyon olacak. Diğer ikinci bir istasyon ise Marmara adasının 15 – 20 kuzeyinde yani Marmara adasıyla Tekirdağ arasında orta bir bölgede kurulması düşünülen bir istasyon . Bunlar öncelikli yerler. Üçüncü bir istasyon yeri ise, şun anda pilot istasyonun kurulduğu yer, yani İzmit körfezinin girişinde Gebze’nin yaklaşık 5 kilometre güneyinde olan bir istasyon . ” dedi. Çağatay DPT’ye bir proje hazırladıklarını belirterek, bunu Mayıs ayında vereceklerini ve daha sonra onay bekleyeceklerini kaydetti. Çağatay, iki deprem gözlem istasyonunun maliyetinin 10 milyon euro olduğunu belirtti. Çağatay, ” Eğer tabii gerekli kaynakları bulabilirsek, 2011′de bunun faaliyete geçmesinin bekliyoruz. DPT’den gerekli kaynağı alabilirsek. 5 yıl için bunun maliyeti yaklaşık 10 milyon euro civarında. Buna işletme giderleri de dahil. “diye konuştu.

Pınar ÇITAK KOYGUN İstanbul DHA

Beyin Gücü NEDEN MagnezyumA İHTİYAÇ DUYAR

Beyin fonksiyonlarının düzenli olarak çalışabilmesi beyne sürekli olarak biyo-kimyasal enerji sağlanmasına bağlıdır. Uzun süre magnezyum eksikliği ile karşı karşıya kalan beyin hem güç kaybediyor, hem de beyin metabolizması zarar görüyor.

Bazı faktörler soframızdaki besinlerdeki magnezyum oranının azalmasında önemli rol oynuyor. Doğal olarak bu durum beynimizi de etkiliyor.
Türkiye’deki besinlerin (yağ, et ve süt) büyük bir kısmının magnezyum oranı çok düşük. Topraklarımızdaki magnezyum oranı da çok az. Ayrıca uzun süre dayanması için bazı işlemlere tabi tutulmuş konservelerde ve çok pişirilmiş yiyeceklerde magnezyum oranı daha da düşüyor. Bu arada unutulmaması gereken diğer bir önemli husus da şu; besinlerle alınan magnezyumun tamamı sindirim sistemimiz tarafından emilemiyor.

Beyin Neden Magnezyuma İhtiyaç Duyuyor?

1-) Magnezyumun beyin hücrelerinin canlı tutulmasında çok önemli bir rolü vardır. Özellikle hücre zarının geçirgenliğini artırarak, neronların besinleri emmesini sağlar ve kan akışının azalmasından dolayı oluşan negatif etkileri yok eder.

2-) Magnezyum hücre zarında anahtar rol oynayan bir enzimi harekete geçirerek sodyum ve potasyum dengesini kontrol altında tutar. Sodyum – potasyum oranı denge değerlerden aşırı derecede sapan bir hücrede patlama veya çatlamalar baş gösteririr. Bu denge hem hücrenin yaşamı, hem de beyin hücrelerinin elektriksel faaliyetleri için zaruridir.

3-) Gıda rejimine ait yağ asitlerini beyin hücre zarlarında bol olarak bulunan DHA yağ asitlerine dönüştüren D6D enziminin aktif hale gelmesi için magnezyuma ihtiyaç vardır. DHA eksikliği dikkat eksikliğinden Alzheimer hastalığına kadar birçok nörolojik rahatsızlıklara sebep olmaktadır.

4-) Beyin hücrelerinin glikozdan ATP (adenosine triphosphate – yaşam için gerekli temel yakıt) molekülleri şeklinde enerji üretebilmeleri için bazı temel enzimlere ihtiyacı vardır. Bu amaçla ihtiyaç duyulan tüm enzimler magnezyum tarafından aktif hale getirilmektedir. Magnezyum aynı zamanda, hemen parçalanarak enerjiye dönüşmesini de engelleyerek, ATP moleküllerinin dengeli bir şekilde depolanmasını da sağlamaktadır. ATP moleküllerinin vücut tarafından kullanılabilmesi için de magnezyuma ihtiyaç vardır.
5-) Beyin hücrelerini birbirine bağlayan aksonları koruyan miyelin tabakasının oluşması için magnezyuma ihtiyaç vardır. Sağlam miyelin tabakaları da sağlam bir sinir sisteminin temelini oluşturmaktadır.

6-) Amonyak normal protein metabolizmasının aşırı derecede zehirli (toksik) bir yan ürünüdür. Beyindeki amonyak miktarındaki çok az bir artış dahi dikkat ve konsantrasyonu ciddi bir şekilde tehlikeye sokmaktadır. Bu zehirli yan ürünün üreye dönüştürerek dışarı atılması için glutamine synthetase adı verilen bir enzime ihtiyaç vardır. Magnezyum bu enzimi aktif hale getirmektedir.

7-) Beyin hücrelerinde oluşan kalsiyum beyin hücrelerini öldürmektedir. Magnezyum beyin hücrelerinde kalsiyum oluşumlarının engellenmesinde de çok önemli rol oynamaktadır. Kalsiyum alzheimer hastalarının beyin hücrelerinde çok karşılaşılan bir olgudur. Alzheimer hastaları üzerinde yapılan bir araştırmada, bu hastalardaki kalsiyumun magnezyuma oranının çok yüksek olduğu ortaya çıkmıştır.

Beyin metabolizması ve hafıza gücü fonksiyonları için gerekli olan vücuttaki üçyüz civarındaki enzimin oluşması ve aktif hale gelmesi için magnezyuma ihtiyacı vardır. Beynin ve omuriliğin içinde bulunan sıvıda bulunan magnezyum miktarı, kan plazmasındakine göre çok daha yüksek miktardadır.

Magnezyum Kaybına Sebep Olan Faktörler

Özellikle başta zihinsel olmak üzere, çok yoğun fiziksel egzersizlerin sebep olduğu stres gibi birçok faktör vücuttaki magnezyum kaybına sebep olmaktadır. Örneğin idrar ile günlük olarak dışarı atılan magnezyum miktarı 100 ile 300 mg. arasında değişmektedir. Alkol ve diğer her türlü uyuşturucu madde vücudumuzdaki magnezyumu tüketmektedir.
Alkolün sebep olduğu çok uç bir magnezyum eksikliği olan “bilincin kaybolması” (delirium tremens – d.t.’s) olarak bilinen hezeyan hastanın yaşamını tehdit etmektedir. Bu rahatsızlık özellikle alkoliklerle, afyon yutanlarda titreme, hallüsinasonlar ve hafıza kaybı gibi belirtiler göstermektedir. Bu hastalara uygulanan acil tedavilerde magnezyum sülfat enjeksiyonu da uygulanmaktadır.

Düşük Magnezyum ve Artan Stres

Seslerin aşırı derecede yüksek olduğunu mu hissediyorsunuz? Işıkların çok parlak olduğunu mu düşünüyorsunuz? Duygusal reaksiyonlarınız biraz aşırıya mı kaçmaya başladı? Bütün bunlar vücudunuzdaki magnezyum eksikliğinin bir işareti olabilir.

Magnezyum oranının düşük olması, uyarı çok küçük bile olsa sinir hücrelerinin kolayca ateşlenmesine sebep olabilir.
Elektriksel uyarılarla sürekli ateşlenmesinden dolayı sinir hücrelerinde olan stresin tamiri B1 vitaminin ve magnezyumun desteği ile sağlanmaktadır.

Stres böbreklerin magnezyum sirkilasyonunu zorlaştırmaktadır. Bu durum da aşırı derecede duygusallğa sebep olmaktadır. Hatta beyin aşırı derecede uyumaya meyilli olmaya başlar.

“Saldır Ya Da Kaç” Varsa, Magnezyum Yoktur

“Saldır, ya da kaç” gibi tehlikeli kararların verildiği ortamlarda stres hormonlarının reaksiyonlarından bir tanesi de kaslardaki magnezyumu dışarı atarak, magnezyum yerine kaslara kalsiyum yerleştirmektir.
Kaslara yerleştirilen kalsiyum bir düşmana karşı savunma için kasların ser ve sağlam olmasını sağlar. Ancak daha önce atılmış olan magnezyum stres ortamı geçtikten sonra tekrar geri gelmez. Bu magnezyumun dışarıdan alınması gerekir.

Bilimsel Araştırmalar Magnezyum Eksikliği ile Stres Arasındaki İlişkiyi Onaylamaktadır

1994 yılında gözden geçirilen 250 civarındaki bilimsel çalışma sonuçlarına göre magnezyum eksikliği ile stres arasında direkt bir ilişki vardır. Bu araştırma sonuçlarına göre: “Magnezyum eksikliği olan bir kişide, stres sürekli olarak kalp ve kan damarları hasarlarına, yüksek tansiyona ve koroner daralmaya sebep olmaktadır.
Dengesiz bir gıda rejiminde yüksek miktarda alınan yağ ve/veya kalsiyum (Ca), özellikle stresli bir ortamda magnezyum eksikliğini daha da vahim hale getirmektedir. Sonuç olarak ister fiziksel (sıkıntı, sıcak, soğuk, yaralanma, yanık vb.) olsun, ister duygusal (acı, heyecan, depresyon vb.), ve isterse astım gibi nefes darlığı olsun, stres magnezyuma olan ihtiyacı artırmaktadır.

Aşırı Derecede Yüksek Magnezyum Solunumu Zorlaştırmaktadır

Diğer yandan yüksek dozda magnezyumun da negatif etkileri vardır. Aşırı derecede yüksek magnezyum solunumu durdurma olasılığından dolayı çok tehlikelidir.
Örneğin çok uzun süredir hayvanların acısız ölmeleri için kullanılan yüksek dozda magnezyum uygulaması çok yanlıştır. İnanılanın aksine, yüksek dozda magnezyum hayvanın nefes alamayarak zalimce öldürülmesine sebep olmaktadır.

Magnezyum İhtiva Eden Yiyecekler

Magnezyum çok sayıda yiyecekte mevcuttur, ama oranı azdır. Örneğin magnezyum içeren sadece bir yiyecek ginlük magnezyum ihtiyacınızı karşılayamaz. Ancak çok çeşitli sebze, meyve ve tahıl ürünleri kombinasyonu günlük magnezyum ihtiyacınızı karşılayabilir.
Suda dahi magnezyum vardır. Sert sulardaki magnezyum miktarı yumuşak sulardaki magnezyum oranına göre daha fazladır. Daha fazla bilgi için A.B.D. Sağlık Bakanlığı (FDA) tarafından tavsiye edilen günlük kullanım oranlarını inceleyebilirsiniz.

Tavsiye Edilen Günlük Magnezyum Oranları

Hücre sağlığı için günlük ortalama 350 miligram magnezyuma ihtiyaç duyulmaktadır. Kadın ve erkek grupların belli yaş aralıklarında almaları tavsiye edilen günlük magnezyum oranları (Recommended Dietary Allowance – RDA) sağ tarafta verilmiştir. Yaş Erkek Kadın
14 – 18 410 mg 360 mg
19 – 30 400 mg 310 mg
31+ 420 mg 320 mG

Uzun zamandır Mısır piramitlerini merak ediyordum. Bir zamanlar Mısır’a gitme gibi bir planım da vardı fakat son anda iptal olmuştu. Ben de bu geziyi iptal edip piramitleri araştırmaya koyulmuştum. Şimdi ise o araştırmayı biraz daha geliştirerek sizlere sunuyorum.

Mısır piramitleri insanoğlunun hala üzerinde kafa yorduğu muhteşem yapıtlar arasında yer alıyor. Piramitlerin yapımı aşamasında önce taş bloklar taşınmış ve yığılmış, ardından inşaaya başlanıp taşlar yerleştirilmiş, en son olarak da düzleştirme işlemi yapılmıştır. Keops piramidi için yaklaşık 3 milyon adet taş blok kullanıldığı, bu taşların her birinin yaklaşık ağırlığı 20 ton olduğu farzedilirse sadece yapımdaki taş blokların ağırlığının(yani piramitlerin boş ağırlığının) 60 milyon ton olduğu anlaşılıyor. Bununla birlike o ağırlıkta granit taşların bulundu taş ocağının ise yüzlerce kilometre uzaklıkta olması ayrı bir merak konusu. Ayrıca Mikerinos piramidinin taş bloklarının toplam ağırlığının 4.880.000 tondan daha fazla olduğu tahmin ediliyor.

Taş blokların ise nasıl yerleştirildiği hala tam olarak bilinememekte fakat bu konu hakkında çeşitli kuramlar üretilmektedir. Bu kuramlardan birine göre yapılan spiral şeklindeki bir rampadan çıkarılan taş bloklar üst üste koyuluyordu. Rampa çamur kaplanıp sulanıyor ve bloklar itilerek kaydırılıyordu.
Bir diğer kurama göre ise taş bloklar dev manivelalar sayesinde piramitlere yerleştirilmiştir. Fakat bu kuram pek geçerli sayılamamakta çünkü bunun için geçerli bir teknoloji son yıllarda ancak mevcut olabilmiştir.
Diğer bir kurama göre ise yine bir rampa yapılma söz konusu. Bu rampadan ise ağaç gövdelerinin silindir şeklinde kesilip taş blokların altına koyulup yuvarlanması sağlanarak yukarı doğru kaydırılmıştır. Fakat bunu sağlayabilecek ağaçların mevcut olabileceği orman ise o bölgede hiç mevcut olmamıştır. En yakın orman yüzlerce kilometre uzaklıkta bulunmaktadır.
Bu kuramlara göre ise ortalama olarak 20.000-30.000 arası işçinin 80 yılın üzerinde Giza’da çalışarak piramitleri yaptığı tahmin ediliyor.

Mumyalarda radyoaktif madde bulunduğundan mumyaları ilk bulan 12 bilimadamının kanserden öldüğü tezi ise çürütülmüş, bilimadamlarının ölüm sebepleri ise tıbbi olarak burada açıklanmıştır.

Piramitlerin hala tam olarak gün yüzüne çıkmamış sırları bulunmakla birlikte bilinen bazı özellikleri şu şekildedir;

Piramit, kimin adına yapıldıysa, onun bulunduğu odaya, yılda sadece 2 kez güneş girmektedir. (doğduğu ve tahta çıktığı günler)

Piramitlerin içerisinde ultra sound, radar, sonar gibi cihazlar çalışmamaktadır.

Kirletilmiş suyu, birkaç gün Piramit’in içine bırakırsanız; suyu arıtılmış olarak bulursunuz.

Ayrıca su beş hafta süreyle piramit içinde bekletilirse sonra yüz losyonu olarak kullanılabilmektedir.

Piramidin içerisinde süt, birkaç gün süreyle taze kalır ve sonunda bozulmadan yoğurt haline gelir.

Bitkiler Piramit’in içinde daha hızlı büyürler.

Çöp bidonu içindeki yemek artıkları, hiç koku vermeden Piramit içinde mumyalaşır.

Kesik, yanık, sıyrık gibi yaralar büyükçe bir Piramit’in içinde daha çabuk iyileşme eğilimi gösterir.

Piramitlerin hala bazı odalarının içinde ne olduğu hakkında bir bilgi edinilememektedir.

Piramitlerin içi yazın soğuk kışın sıcak olur.

Büyük Piramit’in açıları, Nil’in delta yöresini iki eşit parçaya bölerler.

Giza’daki üç piramit aralarında bir Pisagor üçgeni olacak şekilde düzenlenmişlerdir. Bu üçgenin kenarlarının birbirlerine göre oranı 3:4:5′dir.

Büyük Piramit’in tabanının yüzeyi, anıtın yarısının iki katına bölündüğünde · pi=3,14 sayısı elde edilir.

Büyük Piramit’in dört yüzeyinin toplam yüzölçümü, piramit yüksekliğinin karesine eşittir.

Büyük Piramit, dünyanın kara kitlesinin merkezinde yer alıyor.

Büyük Piramit, dört ana yöne göre düzenlenerek inşa edilmiştir.

Piramit dev bir güneş saatidir. Ekim ortasıyla Mart başı arasında düşürdüğü gölgeler mevsimleri ve yılın uzunluğunu gösterirler.

Piramidi çeviren taş levhaların uzunluğu bir günün gölge uzunluğuna eşittir. Bu gölgelerin taş levhalar üstünde gözlenmesiyle günün 0,2419 bölümünde yılın uzunluğu yanlışsız olarak saptanabiliyordu.

Büyük Piramit’le dünyanın merkezi arasındaki uzaklık, Kuzey kutbuyla arasındaki uzaklığa eşittir ve kuzey kutbuyla dünyanın merkezi arasındaki uzaklığa eşittir.

Piramidin yüksekliğiyle, çevresi arasındaki oran, bir dairenin yarıçapıyla çevresi arasındaki oranın dengidir. Dörtkenarlar dünyanın en büyük ve çarpıcı üçgenleridir.

Giza’dan geçen boylam, dünyanın denizleriyle anakaralarını iki eşit parçaya böler. Bu boylam ayrıca, kara üstünden geçen en uzun kuzey-güney yönlü boylam olup, bütün yer kürenin uzunluğuna ölçümünde doğal sıfır noktasını oluşturur.

Ürdün’ ün Lut Gölü ile Akabe Körfezi arasında yer alan Petra Antik Kenti M.Ö 400 ile M.S. 106 yılları arasında Nebatiler’ in başkentiydi. Roma İmparatorluğu’ nun işgalinin ardından M.S. 400 yıllarında deprem ve ekonomik sıkıntılar nedeniyle zaman içinde unutulan kent 1812 yılında İsviçreli gezgin Johann Burckhardt tarafından tekrar bulundu. Kentte tiyatro, tapınak, ev gibi yapılar kireç taşına oyularak yapılmıştır. El Khazna ve Roma döneminde yapılan anfitiyatro en bilinen yapılardır. 6 Aralık 1985 tarihinde Unesco tarafından Dünya Kültürel MirasıPetra Antik Kenti, Peru’ da yer alan Machu Picchu ile kardeş şehirdir. listesine dahil edilen

Petra İle İlgili Makale

2 bin yıllık bir sırrı saklıyor Ürdün çölleri. Sapasağlam ama insansız evler, gülkurusu rengindeki kayalara oyulmuş dev binalar, hiç ummadıkları anda şiddetli bir sesle helak olan Semud kavminin feci akıbetini fısıldıyor ziyaretçilerine.

Her ne kadar savaş muhabiri olarak Bağdat’ ta savaşı izlemişte olsam, üç gün önce savaş haberleri geçsem de Türkiye’ ye dönmek için Ürdün‘ e gelmiştim ve zorunlu olarak birkaç gün Amman‘ da kalmak durumundaydım, Buralarda eğer birkaç günlük boş zaman diliminiz varsa mutlaka yapmanız gereken şey, Ürdün çölü ortasında bulunan, kayıp şehir Petra‘ nın peşine düşmek olmalı. Çünkü hakkında çok şey duyduğunuz, kutsal kitaplardan okuduğunuz, arkeologların hakkında ciltler dolusu eserler yazdığı antik kentin dayanılmaz cazibesi, merakla birleşerek sizi çöle çekecektir. Bu tarih boyunca da böyle olmuştur. Hatta antik Petra‘ yı, ŞamMısır‘ a giden İsviçreli seyyah Johan Burckhardt duyduğu bir menkıbenin peşine takılmasıyla keşfetmiş, yüzlerce yıl süren uykusundan uyandırmıştır. üzerinden

Haçlı Seferleri’ nin ardından tarihin derinliklerine gömülen ve unutulan Petra, Burckhardt tarafından yeniden keşfinden sonra arkeologların başlıca çalışma alanları içerisinde yer aldı. Kayıtlara göre milattan önce 4. yüzyılda bütün Mezopotamya‘ yı tehdit eden Persler’ den kaçan Nebatiler, ulaşılması çok zor olan Musa Vadisi‘ ne sığınırlar. Çöl düzlüğünün ve uçsuz bucaksızlığının içinde yer yer kayalara oyulmuş, aralarına dolanmış, üzerlerine çıkmış taştan bir antik şehirÖlü Deniz‘ in 80 km güneyinde, Arap çölünün kenarındaki bu antik şehrin; anfi tiyatrosu, tapınakları, sarayları ve mezarları vardı ki bunların tamamı kaya bloklarının oyulması suretiyle inşa edilmişti. inşa ederler.

Putperestlikleri ile bilinen Nebatiler tanrıları Duşara için dev tapınaklar inşa etmişlerdi. Kullandıkları dil Arapça’ nın temellerini teşkil eden Nebatilerle ilgili bilgilere Eski Ahit‘ in Tekvin bölümünde de rastlanıyor. Eski Ahit‘ te “Nebayot” denilen halkın, Hz. İbrahim‘ in oğlu İsmail‘ in 12 oğlundan en büyüğünün soyu olduğundan ve bu 12 soyun köyleri ile, obaları ile Mısır‘ a kadar olan topraklarda oturduklarından söz edilmekte.

Petra ile ilgili Ürdün‘ deki yaygın kanı ise Kur-an’ ı Kerim’ de yok edildiği bildirilen kavimlerden Semud’ un yurdu olduğu yönünde. Semud kavminin yurdu Kur-an’ da Hicir ismiyle anılıyor. Hazreti Hud‘ un gösterdiği yola iman etmemekte ayak direyen Ad kavminin helakinden sonra bu bölgeye yerleşen Semud kavmiPetra‘ da yaşayan Semud kavmi, Ad kavminin dillere destan yurdu İrem gibi azap yüklü fırtına ile yıkılıp gitmesin diye evlerini kayalara oymuşlardı. Hz. Salih onları putperestlikten çıkıp Allah’ a iman etmeye çağırdı. Kur-an’ da anlatıldığı şekliyle Semudlular, “Sen de bizim gibi bir insansın, eğer doğru isen bize bir mucize göster” dediler. Mucize olarak gözlerinin önünde kayadan bir deve yaratıldı. Fakat onlar azgınlıklarından vazgeçmeyip deveyi kesip yediler. Hz. Salih Semud kavminin başına gelecek felaketi haber verip inananlarla birlikte şehri terk etti. Geride kalanların ilk gün yüzleri sarardı, ikinci gün kızardı, üçüncü gün ise kapkara oldu. Bu belirtilerden felaketin gelmekte olduğunu anlayarak büyük bir korkuya kapıldılar. Korkudan çıldıranlar, hatta ölenler oldu. Sonunda korkunç bir ses gelerek Semud kavmini helak etti. Bir anda gelen o şiddetli ses Semud‘ un kayalara oyulmuş yurdunu sonsuz sessizliğe boğdu. Hazreti Peygamber’ in (s.a.v), ashabı ile Tebük seferine giderken yolu bu bölgeye uğradığında bölgeyi tanıttığı, hatta Hz. Salih‘ in devesinin çıktığı kayayı bile gösterdiği kaynaklarda kayıtlıdır. Bu rivayetlerde dikkat çeken bir nokta da Peygamber Aleyhisselam’ ın ashabını azaba sahne olan bu mekanda fazla oyalanmamaları, buradan su içmemeleri konusunda uyarmasıdır. de zaman içinde azgınlığa sapmıştı. Yaklaşık 10 bin kişilik nüfusa sahip olduğu tahmin edilen

Yaklaşık 100 kilometrekare alana yayılan Petra Antik Kentini hakkıyla gezmek, tüm tepelerine tırmanıp, tüm vadilerinde yürümek istiyorsanız dört beş günü gözden çıkarmak gerekiyor. Şehri “şöyle bir gezmek” bile birkaç güne ancak sığabilir. Antik Yunan ve Roma uygarlıklarıyla çağdaş olan Petra her iki kültürün mimarisinden ve sanatından fazlasıyla etkilenmiş. Aslında şöyle de denebilir. Petra; Efes türü klasik bir mimarinin Ihlara Vadisi türü kayalık bir dokuya kazınmış halidir. Fakat bir farkla; burada her yer gülkurusu renginde. Petra Antik Kentini gezmeye başlamadan sizi karşılayan küçük bir köy var. Tüm geliri Petra üzerine kurulu Wadi Musa Köyü küçük pansiyonlarla dolu. Hatırı sayılır bir parayı ödedikten sonra antik kente girdiğiniz zaman etrafınızı saracak at kiralamak isteyen kişilerle sıkı bir pazarlık yapmakta fayda var. Ama siz de benim gibi fotoğraf çekip her metresini keşfetmek istiyorsanız akşam üzeri bir köşede, ağrıyan ayaklarınıza masaj yapmak zorunda kalabilirsiniz.. Petra Antik Kentin ilk göze çarpan unsuru Obelisk Mezarlar olacaktır. Yaklaşık 40 adet bu tip mezar var ve ardından da Al Madras adı verilen kutsal alana ulaşılıyor. Nebati tanrılarından Duşara’ ya adakların adandığı bu alan sunaklar ve yazıtlarla dolu. Buralardan sonra kendinizi dar bir geçitte buluyorsunuz. Yaklaşık üç kilometrelik bu kanyonPetra‘ nın en büyük süprizlerindendir. Hazine olarak bilinen bu yapı adını, korsanların buraya define sakladığını anlatan 19. y.y. hikayelerinden almıştır ancak aslında bir anıt mezardır. Yüksekliği 40 metreyi bulan iki katlı yapı define avcılarının da gazabına uğramış aslında. kaya masifinin tektonik hareketler sonucu yarılmasıyla oluşmuş bir koridor. Kayaların yüksekliği zaman zaman 300 metreyi buluyor. Grilerin ve sarıların birbirine karıştığı karanlık geçit bitmeye hazırlanırken kayalara dantel gibi oyulmuş sütünlu dev bir yapı çıkar karşınıza. Bu

Petra Antik Kenti‘ nin merkezine yaklaşırken mezarların, anıtların sayısı artıyor. Antik tiyatroya gelmeden başlayan ve arkasına doğru devam eden mezarlık, Tiyatro Nekropolü diye biliniyor. Doğal bir yamaca yaslanmış 8 bin kişilik antik tiyatro tipik bir Yunan eseri. Antik tiyatrodan sonra ise şehrin merkezi sayılan sütunlu yol geliyor. Bölgede yaşayan bedeviler buraya Firavunun Kızının Sarayıtarihi ne de arkeolojik olarak bu adın bir karşılığı yok. Burada Petra‘ nın en görkemli bölümlerinden birisi olan Nebati krallarının kaya mezarları geliyor. Siz kırmızı kayalardaki görkemli mezarları incelemek isterken bir şeyler satmaya çalışan bedevi çocuklardan yakanızı kurtarabilirseniz taş merdivenlerden zirveye kadar çıkıp etkileyici manzaranın tadını çıkarabilirsiniz. Biraz tırmanmayı ve tabii terlemeyi gerektiren yolun sonunda ise Al Deir yani ManastırBizans devrinde kilise olarak da kullanılmış. Yapının bulunduğu noktadan batıda Wadi Araba‘ yı, güneydoğusunda Musa Vadisi‘ ni ve Hz. Harun‘ un mezarının bulunduğu Harun Dağı‘ nı göreceksiniz. Bir diğer tırmanış ise Madbah Dağı‘ nın üzerine yapılacak. Kutsal yoldan bir buçuk saatlik çıkış sizi Petra Antik Kenti‘ nin en kutsal alanına, hayvanların kurban edildiği Adak Meydanı‘ na getirecek. Daha ileride ise diğer tarihi kalıntılar var. Eğer Petra‘ ya uçaktan bakarmış gibi bakmak istiyorsanız Umm Al Biraya tepesine tırmanmak gerekiyor. Ama hemen söylemek gerek bu tırmanış dar ve antik bir yoldan yaklaşık 3 saatte yapılıyor. adını takmışlar. Ama ne var. Bu dev yapı

Petra Antik Kentin‘ de döneceğiniz her köşe, izleyeceğiniz her patika sizi yeni bir kaya mezarına ya da kült merkezine götürecektir. Her yer süprizlerle dolu; zaman zaman mimariye hayran olacak zaman zaman böyle bir medeniyetin nasıl olup da ansızın, geride hiçbir iz bırakmadan ortadan kaybolmasını anlamaya çalışıp derin düşüncelere dalacaksınız. Ama her şeye rağmen çöl sıcağının bunaltan havasına inat serin koridorlarda yürürken Petra‘ yı görmüş olmaktan memnun ayrılacaksınız.

Dünyanın Yeni Yedi Harikası’ ndan Biri

İsviçre merkezli New7Wonders Vakfı, dünyanın yeni 7 harikasını belirlemek için başlattığı yarışmaya 21 finalist eser katıldı. Dünyanın dört bir yanından yaklaşık 100 milyon kişi cep telefonu ve yeni yedi harika adlı internet sitesinde 6 yıl boyunca oy kullanarak dünyanın yeni 7 harikasını seçti.

Cep telefonu ve internet oylarıyla belirlenen dünyanın yeni 7 harikası, Portekiz’ in başkenti Lizbon’ da ilan edildi. Dünyanın yeni 7 harikası; Ürdün’ deki Petra Antik Kenti, Çin Seddi, Brezilya’ daki Kurtarıcı İsa Heykeli, Peru’ daki Machu Picchu Antik Kenti, Meksika’ daki Chichen Itza Piramidi, İtalya’ nın Roma kentindeki Kolezyum ve Hindistan’ daki Taç Mahal anıt mezarı
şeklinde sıralandı.

www.cihandergi.com - www.toplumdusmani.net – Sitelerinden Alınmıştır

4.

Chichen Itza piramidi (M.Ö. 800 öncesi) Yucatan Yarımadası, Meksika Chichen Itza, Maya medeniyetinin ekonomik ve politik merkezi olarak hizmet vermiş en meşhur Maya tapınak sitesidir. Değişik yapıları –Kukulkan piramidi, Chac Mol Tapınağı, Bin Kolonlar Geçidi, Tutukluların Oyun Sahası – bugün dahi harikulade bir mimari alan ve mekân düzenleme göstergesi olarak kendini göstermektedir. Piramidin kendisi Maya tapınaklarının en sonuncusu hiç şüphesiz en büyüğüdür.

Chichen Itza’daki kalıntıların kısmen Toltekler’e, kısmen Mayalar‘a ait olduğu sanılmaktadır. Burada her iki kültüre ait motifler görülmektedir. Buradaki en dikkat çeken bina El Castillo (Kale) denilen yerdeki piramidal tapınaktır, 9 katlı ve dört tarafından 91 basamak yükselen bir piramit olup, daha eski bir piramidin üzerine inşa edilmiştir.

 Bu piramitte yılın günleri ve ayları basamakların ve terasların sayısıyla temsil edilmektedir. Dört yöne yönelik olarak yapılmış olan merdivenlerin ilkbahar ve sonbahar gündönümleriyle ilgili bir rol oynadığı da düşünülmektedir. Güneşin açısıyla oluşan gölgeler, merdivenin alt ve üst kısımlarında başı ve kuyruğu olan ilah tüylü yılanın yeniden canlanışını ve yükselişini simgelemektedir. Bölgedeki diğer kalıntılar, bir gözlemevi ve birkaç mezarın bulunduğu bir piramittir. 52 heykelin bulunduğu diğer piramidin Maya-Toltek takvimindeki 52 zamanı temsil ettiği sanılmaktadır. Kentin 14.yy.’da bilinmeyen bir nedenle terkedildiği sanılmaktadır.

Karız Kanalları Orta Asya’da Turfan bölgesinde yapılmış yeraltı su şebekesi sistemidir. Dünya uygarlık tarihinin en önemli buluntularından biridir. Orta Asya’daki büyük uygarlık birikimini gözler önüne seren Karız Kanalları Tanrı Dağlarından topladığı suyu 60 km çölün altından geçirerek Turfan’ daki yerleşim birimlerine götürüyor. Aralıklarla açılan kuyular yardımıyla tarım alanları sulanıyor. Tanrı Dağları ile Turfan arasındaki bölge çöl olduğundan suyun aşırı sıcaktan buharlamaması için Karız su kanalları yeraltında inşa ediliyor.. Bu kanalları yaklaşık 100 metre yerin altında konumlandırmanın amacı, güzergahın geçtiği çölde +40 derece sıcaklık düşünülerek buharlaşmayı engelleyerek su kaybını önlemektir.

Kanalın derinliği 110 metre den başlıyor. Kanallar çölün altından ağ gibi örülmüş. Yeraltı su kanallarının toplam boyu 5000 km. Bu kanal ağında belli aralıklarla kuyular açılmış. Kuyular 90, 80, 70, 60 en son Turfan ’da 10 metrenin altıda. Sistem tamamıyla yer çekimi kuvveti ile çalışıyor.

Çinliler bu kanalları ülkelerindeki üç harikadan biri olarak gösteriyorlar. Bu kanallar bundan 2500 yıl önce M.Ö 500’ ler de Uygur Türkleri tarafından yapılmış. Eğim, açı, suyun akışının sağlanması doğru yolda gidilip gidilmemesi bunların yapılabilmesi için bilim gerekli. Bunu başarabilmeniz için matematiğin , fiziğin, mühendisliğin ileri bir düzeyde olması gerekiyor. Anlaşıldığı gibi burada yerleşik bir medeniyet var. Karız’ı inşa eden onaran bir irade var. Çok iyi organize olmuş başarıya ulaşmış ileri derecede teknoloji’ye sahip büyük bir uygarlık.

Göçebe, barbar, uygarlıktan nasibini almamış diye tanıtılan, anlatılan Türk Milletinin aslında medeniyeti yaratan insanlar olduğu ortaya çıkıyor. Matematiğin, fiziğin mühendisliğin ileri düzeyde olduğu, yerleşik tarımla uğraşan bir toplum. Zaten araştırma ve bulgularla ilk tarım toplumlarının dolayısıyla köylerin, kentlerin ve şehirlerin Orta Asya’da kurulduğu bilim çevrelerince ispatlanmıştır.

2.Türk Tarihi ve Medeniyetleri

Türk Tarih mirası görmek için tıklayın

SÖZLÜĞÜ GÖRMEK İÇİN TIKLAYIN

TÜRKÜLERİMİZ

[

Kayseri’nin bir köyünde imece yöntemiyle yol yapılıyor. Bunun için de eşekten yararlanılıyor.Eşek hangi yolu izlerse, orası genişletip araba yoluna dönüştürülüyor. Köye gelen Amerikalı Barış Gönüllüsü, ne olup bittiğini kavrayamadığı için sorar :
-Ne yapıyorsunuz böyle?
-Yol yapıyoruz.
-Bu eşşek ne için?
-O, yolun mühendisi. Yola uygun geçişi o gösterir.
Barış Gönüllüsü katıla katıla güler :
-Ya eşek bulamasaydınız?
-İşte o zaman Amerika’dan mühendis getirirdik!

Mühendis cehenneme giderse

Bir mühendis ölmüş ve büyük bir yalnışlık sonucunda cehenneme atılmış. Cehennemin konforundan hoşnut kalmayan mühendis bir takım
iyileştirmeler yapmaya başlamış. Kısa bir süre sonra cehennem, klimalı odaları, otomatik tuvaletleri, asansörleri, içecek otomatları ve diğer lüksleri ile bayağı rahat bir yer haline gelmiş. Bu arada mühendisin de iyice tanınıp sevildiğini söylemeye gerek yok.
Derken, günün birinde Cennet Meleği, şeytanı aramış:
-”Selam, cehennemde işler nasıl gidiyor? Neler yapıyorsunuz?”
Şeytan, memnun mesut gülümsemiş:
-”Ohoo.. Biz burada çok iyiyiz. Bir mühendis düştü buraya ki sorma gitsin. İnanılmaz lüks ve konforlu bir yer yaptı bizim orayı. Bir görsen, tuvaletlerimiz otomatik, kola makinemiz bile var.”
Melek şaşırır:
-”Nee! Mühendis mi dedin? O adamin burada olmasi lazimdi. Çabuk onu buraya gönderin!”
Seytan: “Mümkünü yok! Kadromda bir mühendisin olmasindan çok memnunum ve onu burada tutacagim!” diye çıkışmış.
Cennet Melegi sinirle bağırmış:
“Onu çabuk buraya gönder, yoksa seni dava ederim!”
Şeytan katıla katıla gülerken şunları söylemiş:
“Yok yaa! Nasıl yapacaksın bunu? Bütün avukatlar bizim tarafta!”…

Konuşan Kurbağa

Adamın biri bir gün yolda giderken bir kurbağa görür ve kurbağa dile gelir
- Ben aslında bir insanım, eğer beni bir kere öpersen çok güzel bir prenses haline gelirim”
Adam kurbağayı eline alır ve cebine koyar. Kurbağa tekrar dile gelir
- Eğer beni öpersen çok güzel bir prenses olacağım, ve seninle 1 hafta kalmaya razıyım.
Adam kurbağayı cebinden çıkarır, şöyle bir bakar ve gülümseyerek yeniden cebine koyar.
Kurbağa yalvarmaya başlar
- Eğer beni öper ve güzel bir prenses haline çevirirsen seninle bir hafta kalırım ve istediğin her şeyi yaparım
Adam tekrar kurbağayı çıkarır, şöyle bir bakar ve gülümseyerek cebine koyar
Sonunda kurbağa dayanamaz
- Senin neyin var? Sana çok güzel bir prenses olduğumu ve beni öpersen 1 hafta seninle kalıp istediğin her şeyi yapacağımı söyledim. Neden beni öpmüyorsun?
Sonunda adam konuşur
- Bak, ben bir mühendisim. Kızlarla uğraşacak vaktim yok, fakat konuşan bir kurbağa çok ilginç geliyor.

Ben Üniversitede Okudum

Üniversiteyi yeni bitiren bir genç iş arayip buluyor. İlk çalişacağı gün patronu geliyor:
- Hey sen al şu bezi yerleri silmeye başla.
Genc:
- Ama efendim ben üniversitede okudum
Patron:
- Ha o zaman başka ver bezi, ben sana nasil yapacağini göstereyim.

Kedilerin sırrı

ABD’li otomotiv üreticileri Dünya üzerindeki otomobil fabrikalarını dolaşıp yeni teknolojiler ve uygulama durumunu inceliyorlarmış. Japonya’da Mazda fabrikasının girişinde bir çok kafes ve içinde kedi olduğunu görüp ilgili mühendise sormuşlar. Japon mühendis şüöyle açıklamış:
- Biz ürettiğimiz otomobillerdeki yalıtımı kontrol etmek için her 1000 otomobilden bir tanesinin içine bir kedi koyup kapılarını ve camlarını kapatıp akşam eve gideriz. Sabah geldiğimizde kedi havasızlıktan öldüyse yalıtımba bir problem yoktur, ama eğer kedi yaşıyorsa üretimde bir sorun olduğunu anlayıp tüm üretim kademelerini gözden geçiririz.
Deyince ABD’li mühendisler hayran kalmışlar. Daha sonra Türkiye’deki fabrikaları gezerlerken TOFAŞ’ın girişinde benzeri kafesleri ve içindeki kedileri görmüşler. Teknolojiyi hemen öğrenip uyguladığı için TOFAŞ’a hayran kalmışlar. Yinede Türk mühendisten açıklama istemişler. Bizim mühendis anlatmaya başlamış:
- Biz ürettiğimiz otomobillerdeki yalıtımı kontrol etmek için her 1000 otomobilden birisinin içine bir kedi koyup akşam eve gideriz. Sabah geldiğimizde kedi arabanın içinde ise bir sorun yoktur. Eğer kedi kaçtı ise üretimde bir sorun olabilir diye düşünürüz ama yinede üretime devam ederiz…

Mühendis Zekası

Bir papaz, bir sarhoş ve bir mühendis giyotinle ölüm cezasına çarptırılmışlardır. Sıra öncelikle papazdadır. İnfaz memuru papaza sorar:
- İnfaz edilirken yukarı mı aşağı mı bakmayı tercih edersin?
Papaz cevap verir:
- Yukarı bakmak isterim. En azından ölürken yüzüm tanrıya dönük olur.
Papazın isteği yerine getirilir, giyotin bıçağı havaya kaldırılır ve bırakılır. Bıçağın hızı kesilir kesilir ve tam papazın boynuna santimetreler kala duruverir.
Bu tanrıdan bir işaret olarak görülür ve papaz serbest bırakılır. Sıra sarhoşa gelmiştir. Bir umutla sarhoş da yukarı dönük olmak istediğini söyler. Aynı şekilde giyotin bıçağı tam sarhoşun boynuna yaklaşmışken yavaşlar ve durur. Bu da tanrının bir işareti olarak kabul edilir ve sarhoş da serbest bırakılır. En son sıra mühendistedir. Mühendis de yukarı dönük infaz edilmek istediğini belirtir. Tam bıçak havaya kalkmışken mühendis bağırır:
- Durun bir dakika, bıçaktaki sorunun nerede olduğunu anladım.

üç mühendis yolda kalınca

Üç mühendis beraber arabada seyahat etmekteyken arabaları bozulur ve yolda kalırlar. Makine mühendisi hemen kolları sıvar ve motorla uğraşmaya başlar. Yarım saat sonra diğerlerinin yanına dönerek:
_”Motoru baştan elden geçirdim, burda bir sorun bulamadım.”
Bundan sonra elektrik mühendisi kalkar ve o da yarım saat uğraşıp geri döner:
_”Herhangi bir elektrik arızası da görünmüyor.” der. Bunun üzerine iki mühendis bilgisayar mühendisine bakar, o da kalakıp arabanın önüne geçer sonra diğerlerinin yanına geri dönüp:
_”Kapatıp bir daha açsak?”

Proje Müdürü

Adamın biri çarşıda gezinirken bir evcil hayvanlar mağazasının önünden geçer ve merak edip ne var ne yok diye içeri girip gezinmeye başlar. Maymunların olduğu yere gelince bir müşterinin maymunu alıp mağaza sahibine fiyatı sorduğunu görür. Satıcı 5.000 $ der ve müşteri hiç itiraz etmeden ödeyip çıkar.gezinen adam merak edip satıcıya sorar. Bu maymun neden bu kadar pahalı. Satıcı:
- O maymun otocad, catıa, excell, word’ü iyi bilir. Her türlü çizimi yapabilir, der.
Adam şaşırır.Ardından başka bir müşteri bir maymun alır. O da 5.000 $’dır ve müşteri itiraz etmeden ödeyip çıkar. Gezinen adam tekrar şaşırıp satıcıya sorar. Satıcı
- O maymun herlü projenin takibini onayını yapacak kabiliyettedir, der.
Adam iyice şaşırmıştır. Ardından başka bir adam bir maymun alır ve satıcıya 25.000 $ öder ve çıkar. Zaten şaşırmış olan gezinen adam bu kez kafayı yer ve satıcıya:
- Bu maymun neden ötekilerden pahalı, diye sorar. Satıcı:
- Valla o maymun hepsini çok iyi bildiğini iddia ediyor ama ne kadar denediysem yapmıyor. Kendisinin proje müdürü olduğunu söylüyor, der.

2-YAPI RUHSATI (İNŞAAT İZNİ) ALINMASI

Yapı Ruhsatı (İnşaat izni)

 1. Yapı (İnşaat) Ruhsatı

Yapı ruhsatı, mücavir alanlar içerisinde ruhsata tâbi olan herhangi bir yapının inşaatına başlanabilmesi için belediyelerce, mücavir alan sınırları dışında Valiliklerce (Bayındırlık ve İskan Müdürlükleri) verilen izindir. 3194 sayılı İmar Kanunu kapsamına giren bütün yapılar için (27. madde de belirtilen istisna hariç ) yapı ruhsatı alınması zorunludur. İnşaatın ilk aşaması olan hafriyat işlemine dahi ruhsat alınmaksızın başlanamaz.

Yapı izni alınmadan önce, yapı sahibi veya vekillerince bağlı bulunulan Tapu ve Kadastro Müdürlüklerine ve ilgili belediyelere başvurularak (aplikasyon tutanağı), (röperli kroki, röperli kroki yoksa ebatlı kroki) veya imar durumunu gösterir çapın ve yol kotu tutanağı ile parselin (kanal kotu tutanağı) ± 0.00 kotuna göre pissu kanal bağlantısının hangi nokta ve kotlarda yapılabileceğini gösteren bir belgenin alınması gereklidir.

Ayrıca ilgili idarece imar plânı yapımına veri teşkil eden jeolojik veya jeoteknik etüt raporunun parselin bulunduğu alanı da kapsayan bölümü parsel sahibine verilir. İlgili mühendislerce bu bilgilere göre parsele ilişkin zemin etüt raporu hazırlanır.

Yapı sahibi ve kanuni vekillerince; bu belgelere göre, yürürlükteki kanun plân, yönetmelik, Türk Standartları, çevre şartları, fen, sanat ve sağlık kuralları ve bütün mevzuat hükümlerine uygun olmak suretiyle aşağıda e, f ve g’de belirtilen projeleri hazırlattırılır.

Yapı ruhsatı almak için belediyelere veya valiliklere verilecek belgeler aşağıda belirtilmiştir.

• Dilekçe

• Taahhütname

• Tapu Senedi

• Vekaletname ve muvaffakatnameler (Gerektiğinde)

• Mimari proje

• Statik proje

• Elektrik, mekanik tesisat projeleri

• Çevre ve peyzaj projeleri

• Yol ve alt yapı katılım payı ödendi belgeleri

• Teknik kontrol için istenecek diğer belgeler (Gerektiğinde)

a) Dilekçe

Herhangi bir belirli matbu şekli olmayıp, inşaatın yapılacağı yerin sınırları içerisinde kaldığı belediye adına yazılmış, tapuda belirtilen arsa üzerinde, projede belirtilen özelliklerdeki bina inşaatına izin verilmesi yönündeki talep yazısıdır. Ekinde parsel durumunu belirleyen jeolojik raporun bulunması gerekmektedir.

b) Taahhütname

Taahhütname, inşaatın genel fennî sorumlusunun, fennî mesuliyetini üstlendiği inşaatla ilgili olarak, aşağıda belirtilen hususları yerine getireceğini taahhüt ettiği belgedir. 4708 sayılı Yapı Denetimi Hakkında Kanunun yürürlükte olduğu illerde, yapının fenni sorumluluğu, yapının denetimini üstlenmiş bulunan yapı denetimi kuruluşları yerine getirmek zorundadır.

Taahhütnamede

• Mesuliyetini üstlendiği yapıyı fen ve sanat kurallarına göre denetleyeceğine

• İnşaatın temel sisteminin teşkilinde ve her katın tabliye betonunun atılması sırasında belediyeye bilgi vereceğine

• Ruhsat verilen binaya ait projelerde herhangi bir aykırılık olması halinde en geç 3 gün içerisinde belediyeye haber vereceğine

• İnşaat süresince her türlü güvenlik önlemlerinin alınacağına

• Adresindeki değişiklikleri en geç 7 gün içerisinde belediyeye bildireceğine

• Fennî mesullükten çekilme halinde, çekilme gerekçeleri ile birlikte yapı inşaatının halihazırdaki durumu ile ilgili bir raporu belediyeye vereceğine

• TS 8737 Yapı Ruhsatı Formunda yer alan vizeler ile form ekinde yer alan taahhütnamede yer alan şartları yerine getireceğine

dair hususlar yer almalıdır.

c) Tapu Kayıt Örneği

Tapu kayıt örneği, inşaatın yapılacağı arsanın, inşaatı yaptıracak kişi/kişiler veya kuruluşa ait olduğunu gösteren ilgili tapu dairesinden alınmış tapu veya tapu yerine geçen belgelerdir.

Dilekçe ekinde, noterden tasdikli tapu senedi fotokopisi, yoksa aşağıdaki belgeler, tapu kayıt örneği yerine ilgili belediyeye verilmek zorundadır

• Tahsis belgesi (775, 2510, 4763, 5613, 7269 sayılı kanunlara göre tahsisi yapılıp da tapu siciline kaydedilmemiş arsalar için)

• Mahkeme kararı (İlgili mahkemenin kesinleşmiş kararı ve yetkili makamlar tarafından bu karara göre verilen belge)

• Üzerine inşaat yapılacak arsanın hisseli olması durumunda, bütün hissedarların tapu senetleri veya mülkiyet durumunu gösteren tapu tescil belgesinin dilekçe ekinde ilgili belediyeye sunulması gerekmektedir.

(Bu belgelerin yapı ruhsatı için belediyeye verilen dilekçenin veriliş tarihinden en fazla bir ay öncesine ait olması gerekmektedir).

d) Vekaletname veya Muvaffakatnameler